Sutra 25
Devanagari script
आत्मबलानुकूल्येन वा निशाहर्भागान्प्रविभज्य कार्याणि सेवेत ॥ कZ_०१.१९.२५ ॥
Transliteration
ātmabalānukūlyena vā niśāharbhāgānpravibhajya kāryāṇi seveta
Translation
किंवा स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार दिवस‑रात्र वेळखंडांत विभागून त्यानुसार कामे करावीत।
Word by Word
आत्मबलानुकूल्येनin accordance with one’s own strength/resources
आत्मबलानुकूल्येन:
TypeNoun
Rootआत्मन् + बल + अनुकूल्य
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; तृतीया विभक्ति (करण/हेतु-अर्थे)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय (either/or)
निशाthe night
निशा:
TypeNoun
Rootनिशा
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म/अवधि-निर्देशे)
अहर्भागान्parts of the day (day-divisions)
अहर्भागान्:
TypeNoun
Rootअहन् + भाग
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; द्वितीया विभक्ति
प्रविभज्यhaving apportioned/divided (after dividing)
प्रविभज्य:
TypeVerb (Gerund)
Rootवि√भज्
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव); उपसर्गः प्र-वि-; अर्थः ‘विभागं कृत्वा’
कार्याणिtasks/duties (official business)
कार्याणि:
TypeNoun
Rootकार्य
Formनपुंसकलिङ्ग; बहुवचन; द्वितीया विभक्ति
सेवेतshould attend to / should carry out
सेवेत:
TypeVerb
Root√सेव्
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञा/विधानार्थ); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
Entities Mentioned
R
rājā (implied king)FAQs
Time-boxing: allocate fixed blocks to categories of work, calibrated to executive capacity.
Overextension degrades decision quality; sustainable scheduling protects continuity of rule and reduces errors under fatigue.