Sutra 13
Devanagari script
पञ्चमे मन्त्रिपरिषदा पत्त्रसम्प्रेषणेन मन्त्रयेत चारगुह्यबोधनीयानि च बुध्येत ॥ कZ_०१.१९.१३ ॥
Transliteration
pañcame mantripariṣadā pattrasampreṣaṇena mantrayeta cāraguhyabodhanīyāni ca budhyeta
Translation
पाचव्या वेळखंडात तो मंत्रिपरिषदेसह विचारमंथन करील, पत्रप्रेषणाने निर्णय पाठवील, आणि हेरांकडून गुप्तपणे कळवायच्या बाबीही जाणून घेईल।
Word by Word
पञ्चमेin the fifth (stage/occasion)
पञ्चमे:
TypeAdjective (ordinal)
Rootपञ्चम
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुं/नपुं; (अध्याय/प्रकरण/अवसर) ‘पञ्चमे (अवसरे/स्थाने)’ इति सन्दर्भ-सप्तमी
मन्त्रिपरिषदाby/with the council of ministers
मन्त्रिपरिषदा:
TypeNoun (compound)
Rootमन्त्रि + परिषद्
Formतृतीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग; ‘मन्त्रिणां परिषद्’ = मन्त्रिपरिषद्, तया (करणे)
पत्रसम्प्रेषणेनby dispatching a letter / through written communication
पत्रसम्प्रेषणेन:
TypeNoun (compound)
Rootपत्र + सम्प्रेषण
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘पत्रस्य सम्प्रेषणम्’ = पत्रसम्प्रेषणम्, तेन (करणे)
मन्त्रयेतhe should consult / deliberate
मन्त्रयेत:
TypeVerb
Rootमन्त्र्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातु: मन्त्र् ‘परामर्शे/गोपने’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
चारगुह्यबोधनीयानिmatters to be known (only) as secret (information) of spies
चारगुह्यबोधनीयानि:
TypeAdjective (compound)
Rootचार + गुह्य + बोधनीय
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-बहुवचनम्; ‘चाराणां गुह्यानि (यानी) बोधनीयानि’ इति अर्थसम्बन्धः; बोधनीय = √बुध् (बोधने) + अनीयर् (gerundive) ‘to be informed/known’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
बुध्येतhe should understand / ascertain
बुध्येत:
TypeVerb
Rootबुध्
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातु: बुध् ‘अवगमने/बोधने’
Entities Mentioned
M
mantripariṣad (council of ministers)P
pattra (written dispatch)C
cāra (spy/intelligence)FAQs
Consultation improves decision quality; written transmission creates clarity, auditability, and fast execution across the administrative chain.
Triangulated governance: ministerial counsel + documented orders + independent intelligence to reduce deception and policy blind spots.