Sutra 12
Devanagari script
चतुर्थे हिरण्यप्रतिग्रहमध्यक्षांश्च कुर्वीत ॥ कZ_०१.१९.१२ ॥
Transliteration
caturthe hiraṇyapratigrahamadhyakṣāṃśca kurvīta
Translation
चौथ्या वेळखंडात तो धन-प्राप्ती (कोषात येणारी रक्कम) पाहील आणि अध्यक्ष (अधीक्षक/अधिकारी) नेमेल/नियोजित करील।
Word by Word
चतुर्थेin the fourth (section/book)
चतुर्थे:
TypeNoun/Adjective
Rootचतुर्थ
Formसप्तमी-एकवचनम्; पुंलिङ्गे (अधिकरणे) — ‘चतुर्थे (अधिकरणे/प्रकरणे)’
हिरण्य-प्रतिग्रहacceptance/receipt of gold (money)
हिरण्य-प्रतिग्रह:
TypeNoun
Rootहिरण्य + प्रतिग्रह
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम् (अध्यक्षान् इति पदस्य विशेषणम्)
अध्यक्षान्superintendents (department heads)
अध्यक्षान्:
TypeNoun
Rootअध्यक्ष
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचनम्; कर्मपदम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
कुर्वीतshould appoint / should establish
कुर्वीत:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; वर्तमानकाल-आश्रयः — ‘he should appoint/establish’
Entities Mentioned
H
hiraṇya (treasury funds)A
adhyakṣa (superintendent)FAQs
Leakage and capture: treasury inflows and key appointments are high-corruption nodes, so the ruler’s direct oversight deters manipulation.