Sutra 20
Devanagari script
देवपशुमृषभमुक्षाणं गोकुमारीं वा वाहयतः पञ्चशतो दण्डः प्रवासयत उत्तमः ॥ कZ_०४.१३.२० ॥
Transliteration
devapaśumṛṣabham ukṣāṇaṃ gokumārīṃ vā vāhayataḥ pañcaśato daṇḍaḥ pravāsayata uttamaḥ
Translation
देवपशू, बैल, वळू किंवा कालवडीकडून ओझे वाहून घेतल्यास पाचशे दंड; आणि त्यांना हाकलून दूर घालविल्यास/निर्वासित केल्यास सर्वोच्च दंड लागू होतो.
Word by Word
देवपशुa consecrated/temple animal
देवपशु:
TypeNoun
Rootपशु
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे द्वितीया—वाहयतः कर्म)
ऋषभम्a bull (stud bull)
ऋषभम्:
TypeNoun
Rootऋषभ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
उक्षाणम्a breeding bull/ox
उक्षाणम्:
TypeNoun
Rootउक्षन्
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
गोकुमारीम्a heifer (young/virgin cow)
गोकुमारीम्:
TypeNoun
Rootगोकुमारी
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
वाहयतः(one) who makes (them) draw/hauls (them)
वाहयतः:
TypeVerb
Rootवह् (वाहयति)
Formणिच्-प्रयोग (causative); लट्; प्रथमपुरुष?—न, ‘वाहयतः’ = वर्तमानकाले कर्तरि; प्रथमा द्विवचन (कर्तरि) / अथवा षष्ठी एकवचन (सम्बन्धे) — अत्र दण्डविधौ ‘(यः) वाहयति’ इत्यर्थे व्यवहारतः कर्तरि (agent)
पञ्चशतःfive hundred (as the amount)
पञ्चशतः:
TypeNumeral (Noun-like)
Rootपञ्चशत
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (दण्डः इत्यस्य विशेषणम्)
दण्डःa fine/punishment
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
प्रवासयतः(one) who drives away/banishes (them)
प्रवासयतः:
TypeVerb
Rootप्र-वास् (प्रवासयति)
Formणिच्-प्रयोग (causative); लट्; प्रथमा द्विवचन (कर्तरि) / अथवा षष्ठी एकवचन—अत्र दण्डविधौ ‘(यः) प्रवासयति’ इत्यर्थे कर्तरि
उत्तमःthe highest (grade)
उत्तमः:
TypeAdjective
Rootउत्तम
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; (दण्डः) इत्यस्य विशेषणम्
Entities Mentioned
D
deva-paśu (temple animal)B
bullO
oxH
heiferO
offenderFAQs
Removal risks permanent loss of productive and/or endowed property and disrupts agrarian and religious-economic arrangements.
Agricultural capacity (draught animals), social-religious endowments, and the integrity of property rights.