Sutra 18

Devanagari script

शृङ्गिणा दंष्ट्रिणा वा हिंस्यमानममोक्षयतः स्वामिनः पूर्वः साहसदण्डः प्रतिक्रुष्टस्य द्विगुणः ॥ कZ_०४.१३.१८ ॥

Transliteration

śṛṅgiṇā daṃṣṭriṇā vā hiṃsyamānam amokṣayataḥ svāminaḥ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ pratikruṣṭasya dviguṇaḥ

Translation

शिंग असलेल्या किंवा दंष्ट्रा (दात) असलेल्या प्राण्याने एखाद्यास इजा होत असताना मालकाने त्याला सोडवले नाही, तर मालकावर ‘प्रथम’ साहसदंड होईल; आणि पीडिताने मदतीसाठी हाक मारली असल्यास दंड दुप्पट होईल.

Word by Word

• शृङ्गिणा: by/with a horned (animal/person)
• Type: Noun (adjectival)
• Root: शृङ्गिन्
• Form: तृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रायः पुं.), विशेषणम्; करण/सहायक-भावे

• दंष्ट्रिणा: by/with a tusked/fanged (one)
• Type: Noun (adjectival)
• Root: दंष्ट्रिन्
• Form: तृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग (विशेषणम्); करण/सहायक-भावे

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम्

• हिंस्यमानम्: being attacked/being harmed
• Type: Verb (participle)
• Root: हिंस्
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्तः (शानच्), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; ‘हिंस्यमान’ = being injured/attacked

• अमोक्षयतः: of the two (persons) who do not release (him)/who fail to rescue
• Type: Verb (participle)
• Root: मोक्षयति (मुच् √)
• Form: नञ्-पूर्वकः वर्तमानकाले परस्मैपदी कृदन्तः (शतृ), षष्ठी-द्विवचनम्; ‘अमोक्षयत्’ = not releasing/not letting go

• स्वामिनः: of the owner/master
• Type: Noun
• Root: स्वामिन्
• Form: षष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; सम्बन्ध-निर्देशः

• पूर्वः: the first (i.e., lower)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पूर्व
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘पूर्वः (दण्डः)’ = the lower/first grade

• साहसदण्डः: the penalty for violent assault (sāhasa-fine)
• Type: Noun
• Root: साहस-दण्ड
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘साहसस्य दण्डः’

• प्रतिक्रुष्टस्य: of one who has raised an alarm/cry for help
• Type: Verb (past participle used as noun/adjective)
• Root: प्रति-√कृश्/कृष् (क्रुश्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), षष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; ‘प्रतिक्रुष्ट’ = one who has cried out/raised an alarm in response

• द्विगुणः: double (in amount)
• Type: Adjective
• Root: द्वि-गुण
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘द्विगुणः (दण्डः)’

Entities Mentioned

• animal owner
• horned animals
• fanged animals
• victim

More Details

FAQs

What legal principle is reflected by doubling the fine when the victim cries out?

Ignoring an explicit distress signal increases culpability; the law treats omission after warning as aggravated negligence.

Why penalize the owner rather than the animal?

Animals are controlled through human responsibility; governance works by assigning accountable custodians.