Sutra 1
Devanagari script
अमात्यसम्पदोपेताः सर्वाध्यक्षाः शक्तितः कर्मसु नियोज्याः ॥ कZ_०२.९.०१ ॥
Transliteration
amātyasampadopetāḥ sarvādhyakṣāḥ śaktitaḥ karmasu niyojyāḥ
Translation
सर्वाध्यक्ष (विभागप्रमुख) अमात्य-सम्पत्तीने युक्त असावेत, आणि त्यांच्या क्षमतेनुसार त्यांना कामांमध्ये नेमावे।
Word by Word
अमात्यसम्पदोपेताःendowed with the qualifications of ministers (i.e., possessing ministerial qualities)
अमात्यसम्पदोपेताः:
TypeAdjective (Participle)
Rootउप-इ (इण्)
Formप्रथमा बहुवचनम् पुंलिङ्गः; भूतकृदन्तः (क्त) ‘उपेत’ = ‘युक्त/समन्वित’; समासः: अमात्यस्य सम्पदा उपेताः
सर्वाध्यक्षाःall superintendents/department heads
सर्वाध्यक्षाः:
TypeNoun
Rootअधि-ईक्ष् (ईक्षँ)
Formप्रथमा बहुवचनम् पुंलिङ्गः; समासः: सर्वे च ते अध्यक्षाः
शक्तितःaccording to (their) capacity
शक्तितः:
TypeIndeclinable (Taddhita adverb)
Rootशक्ति
Formतद्धितान्त अव्ययम्; प्रत्ययः -तस्; अर्थः ‘यथाशक्ति/शक्त्यानुसारम्’
कर्मसुin tasks/duties
कर्मसु:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formसप्तमी बहुवचनम् नपुंसकलिङ्गः
नियोज्याःshould be appointed/assigned
नियोज्याः:
TypeVerb (Gerundive)
Rootनि-युज् (युजँ)
Formविधिलिङ्गार्थकः कृदन्तः (यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त ‘नियोज्य’); प्रथमा बहुवचनम् पुंलिङ्गः; कर्मणि-भावः ‘to be appointed/assigned’
Entities Mentioned
S
sarvādhyakṣa (superintendent)A
amātya (minister)K
king/state (implied)FAQs
A professionalized bureaucracy where heads of departments meet high ministerial standards and are posted based on assessed competence.