सीमावरोधेन ग्रामाग्रं कृष्टाकृष्टस्थलकेदारारामषण्डवाटवनवास्तुचैत्यदेवगृहसेतुबन्धश्मशानसत्त्रप्रपापुण्यस्थानविवीतपथिसङ्ख्यानेन क्षेत्राग्रम् तेन सीम्नां क्षेत्राणां च करदाकरदसङ्ख्यानेन ॥ कZ_०२.३५.०३ ॥
sīmāvarodhena grāmāgraṃ kṛṣṭākṛṣṭasthalakedārārāmaṣaṇḍavāṭavanavāstucaityadevagṛhasetubandhaśmaśānasattraprapāpuṇyasthānavivītapathisaṅkhyānena kṣetrāgram; tena sīmnāṃ kṣetrāṇāṃ ca karadākaradasaṅkhyānena
सीमा सुरक्षित करून चिन्हांकित केल्याने तो गावाची एकूण हद्द ठरवील; आणि लागवडीची व न लागवडीची जमीन—शेत, सिंचित केदार, बागा, उपवने, वाड्या/बागायती, जंगले, घरजागा, चैत्य, देवालय, बंधारे/सेतू, स्मशान, सत्त्र (दानगृह), पाणपोई, पुण्यस्थान व नियंत्रित/संरक्षित मार्ग—यांची मोजणी करून एकूण क्षेत्रमाप ठरवील; आणि त्यावरून हद्दीत व शेतांत करदेय व करमुक्त धारकांची संख्या/नोंद करील।
Because a revenue state must map not only productive land but also public, sacred, and regulated spaces—many of which affect exemptions, policing, and infrastructure obligations.
To define the tax base precisely, preventing illegal exemptions while protecting legally exempt categories.