Sutra 11

Devanagari script

सप्तारत्नि उत्सेधो नवायामो दश परिणाहः प्रमाणतश्चत्वारिंशद्वर्षो भवत्युत्तमः त्रिंशद्वर्षो मध्यमः पञ्चविंशतिवर्षोऽवरः ॥ कZ_०२.३१.११ ॥

Transliteration

saptāratni utsedho navāyāmo daśa pariṇāhaḥ pramāṇataścatvāriṃśadvarṣo bhavatyuttamaḥ triṃśadvarṣo madhyamaḥ pañcaviṃśativarṣo'varaḥ

Translation

मानक मापानुसार—उंची ७ रत्नि, लांबी ९, आणि घेर १०—४० वर्षांचा हत्ती ‘उत्तम’, ३० वर्षांचा ‘मध्यम’, आणि २५ वर्षांचा ‘अवर’ ठरतो।

Word by Word

• सप्त: seven
• Type: Numeral/Adjective
• Root: सप्तन्
• Form: संख्या-विशेषणम्; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे अव्ययवत् प्रयोगः)

• रत्नि: cubit (ratni measure)
• Type: Noun
• Root: रत्नि
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (मात्रा-शब्दः)

• उत्सेधः: height (vertical measure)
• Type: Noun
• Root: उत्सेध
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• नव: nine
• Type: Numeral/Adjective
• Root: नवन्
• Form: संख्या-विशेषणम्; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे अव्ययवत् प्रयोगः)

• आयामः: length
• Type: Noun
• Root: आयाम
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• दश: ten
• Type: Numeral/Adjective
• Root: दशन्
• Form: संख्या-विशेषणम्; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे अव्ययवत् प्रयोगः)

• परिणाहः: girth, circumference
• Type: Noun
• Root: परिणाह
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• प्रमाणतः: according to measure/standard
• Type: Indeclinable (Adverb)
• Root: प्रमाणतस्
• Form: अव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तम् (—तः)

• चत्वारिंशत्: forty
• Type: Numeral
• Root: चत्वारिंशत्
• Form: संख्या; प्रथमा एकवचनम् (वर्ष-सम्बन्धे)

• वर्षः: years (age)
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• भवति: is/becomes
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: लट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्

• उत्तमः: the best (grade)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (वर्षः इत्यस्य विशेषणम्)

• त्रिंशत्: thirty
• Type: Numeral
• Root: त्रिंशत्
• Form: संख्या; प्रथमा एकवचनम् (वर्ष-सम्बन्धे)

• वर्षः: years (age)
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• मध्यमः: the middle (grade)
• Type: Adjective
• Root: मध्यम
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (वर्षः इत्यस्य विशेषणम्)

• पञ्चविंशति: twenty-five
• Type: Numeral
• Root: पञ्चविंशति
• Form: संख्या; प्रथमा एकवचनम् (वर्ष-सम्बन्धे)

• वर्षः: years (age)
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्

• अवरः: the lowest/inferior (grade)
• Type: Adjective
• Root: अवर
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम् (वर्षः इत्यस्य विशेषणम्)

Entities Mentioned

• elephant corps
• measuring officials

More Details

FAQs

What administrative technique is used here?

A combined biometric (height/length/girth) and age-based grading scheme for valuation and assignment.

How would this help a state?

It standardizes pricing, roles (war/transport/ceremonial), and maintenance planning across the elephant establishment.