Sutra 31
Devanagari script
वर्षाशरद्धेमन्तानुभयतःकालं दुह्युः शिशिरवसन्तग्रीष्मानेककालम् ॥ कZ_०२.२९.३१ ॥
Transliteration
varṣāśaradhemantānubhayataḥkālaṃ duhyuḥ śiśiravasantagrīṣmānekakālam
Translation
वर्षा, शरद् व हेमंत ऋतूत दोन्ही वेळा (दिवसातून दोनदा) दूध काढता येते; शिशिर, वसंत व ग्रीष्म ऋतूत फक्त एकदाच (दिवसातून एकदा)।
Word by Word
वर्षाthe rainy season(s)
वर्षा:
TypeNoun
Rootवर्षा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (ऋतुनाम)
शरद्autumn season(s)
शरद्:
TypeNoun
Rootशरद्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (ऋतुनाम)
हेमन्तwinter season(s) (hemanta)
हेमन्त:
TypeNoun
Rootहेमन्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (ऋतुनाम)
अनुभयतःon both sides; in both ways/times
अनुभयतः:
TypeIndeclinable
Rootउभय
Formअव्यय; अर्थे ‘दोनों ओर/दोनों पक्षों में/दोनों समयों में’
कालम्time; season-time (the proper time)
कालम्:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
दुह्युःthey should milk / let them milk
दुह्युः:
TypeVerb
Rootदुह्
Formलोट्/विधिलिङ्? (आदेश/विधानार्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष बहुवचन; धातु: दुह् (दोहने)
शिशिरlate-winter season(s) (śiśira)
शिशिर:
TypeNoun
Rootशिशिर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (ऋतुनाम)
वसन्तspring season(s) (vasanta)
वसन्त:
TypeNoun
Rootवसन्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (ऋतुनाम)
ग्रीष्मान्summer season(s) (grīṣma)
ग्रीष्मान्:
TypeNoun
Rootग्रीष्म
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन (ऋतुनाम)
एककालम्at one time; in a single time-period
एककालम्:
TypeIndeclinable
Rootकाल
Formअव्यय; अर्थे ‘एकस्मिन् काले/एकवारम्/एकसमये’
Entities Mentioned
M
milkers/herdsmen (implicit)S
seasonal cycleFAQs
To align extraction with fodder/water availability and animal condition, preventing over-milking while maintaining stable dairy output.