Sutra 51
Devanagari script
बलीवर्दानां माषद्रोणं यवानां वा पुलाकः शेषमश्वविधानम् ॥ कZ_०२.१५.५१ ॥
Transliteration
balīvardānāṃ māṣadroṇaṃ yavānāṃ vā pulākaḥ śeṣamaśvavidhānam
Translation
बैलांसाठी: माष (माष-डाळ) एक द्रोण; किंवा ज्वारी/जवाचा पुलाक (भरड धान्य)। उर्वरित व्यवस्था घोड्यांच्या विधीनुसार.
Word by Word
बलीवर्दानाम्of/for the draught-oxen
बलीवर्दानाम्:
TypeNoun
Rootबलीवर्द
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुंलिङ्ग)
माषद्रोणम्a drona-measure of black gram
माषद्रोणम्:
TypeNoun
Rootमाष + द्रोण
Formद्वितीया-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्ग)
यवानाम्of barley
यवानाम्:
TypeNoun
Rootयव
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुंलिङ्ग)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
पुलाकःpulāka (coarse/broken rice)
पुलाकः:
TypeNoun
Rootपुलाक
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुंलिङ्ग)
शेषम्the remainder
शेषम्:
TypeNoun/Adjective
Rootशेष
Formद्वितीया-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्ग); विशेषणवत्—‘remaining (portion)’
अश्वविधानम्(is) according to the horse-regulation/horse allowance
अश्वविधानम्:
TypeNoun
Rootअश्व + विधान
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्ग); सन्दर्भे—‘(is) as per the horse-regulation/horse-allowance’
Entities Mentioned
B
bullocks (balīvarda)M
māṣa (beans/black gram)B
barley (yava)P
pulāka (coarse grain)D
droṇa (measure)H
horses (aśva)FAQs
It builds flexibility into procurement while keeping auditability—officials can adapt to local availability without abandoning standardized quantities.