Sutra 25

Devanagari script

कोद्रवव्रीहीणामर्धं सारः शालीनामर्धभागोनः त्रिभागोनो वरकाणाम् ॥ कZ_०२.१५.२५ ॥

Transliteration

kodravavrīhīṇām ardhaṃ sāraḥ śālīnām ardhabhāgonaḥ tribhāgono varakāṇām

Translation

कोद्रव व सामान्य तांदूळ (व्रीहि) यांचा सार अर्धा; शालीचा अर्ध्यापेक्षा एक भाग कमी; आणि वरकाचा एक-तृतीयांश कमी असतो.

Word by Word

• कोद्रवव्रीहीणाम्: of kodrava and rice (paddy)
• Type: Noun
• Root: कोद्रव; व्रीहि
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (gen. pl.); द्वन्द्वसमासः ‘कोद्रव’ + ‘व्रीहि’ → ‘कोद्रवव्रीहि’

• अर्धम्: one half
• Type: Noun
• Root: अर्ध
• Form: द्वितीया-एकवचनम् (acc. sg.); परिमाणवाचकं

• सारः: the prime portion / net yield (essence)
• Type: Noun
• Root: सार
• Form: प्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.); पुल्लिङ्गः

• शालीनाम्: of śāli rice
• Type: Noun
• Root: शालि
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (gen. pl.)

• अर्धभागोनः: less by a half-share
• Type: Adjective
• Root: अर्ध; भाग; ऊन
• Form: प्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.); पुल्लिङ्गः; ‘अर्धभाग’ (half-part) + ‘ऊन’ (less) = ‘less by a half-part’

• त्रिभागोनः: less by three parts
• Type: Adjective
• Root: त्रि; भाग; ऊन
• Form: प्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.); पुल्लिङ्गः; ‘त्रिभाग’ (three parts) + ‘ऊन’ (less)

• वरकाणाम्: of varaka grain
• Type: Noun
• Root: वरक
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (gen. pl.)

Entities Mentioned

• grain processors/millers
• storehouse measurers
• state accountants

More Details

FAQs

How would a state use ‘sāra’ ratios administratively?

As benchmark conversion factors to audit millers and storekeepers: reported outputs must align with expected yields, else penalties/investigation follow.