Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Mantra-shastra, Shloka 19

Chapter 306 — त्रैलोक्यमोहनमन्त्राः

Mantras for Enchanting the Three Worlds

मालिनं पीतवस्त्रञ्च चक्राद्याढ्यं हरिं यजेत् वाहा खड्गतीक्ष्ण छिन्द खड्गाय नमः शारङ्गाय सशराय हूं फट् भूतग्रामाय विद्महे चतुर्विधाय धीमहि तन्नो ब्रह्म प्रचोदयात् सम्बर्तक श्वसन पोथय हूं फट् स्वाहा पाश बन्ध आकर्षय हूं फट् अङ्कुशेन कट्ट हूं फट् क्रमाद्भुजेषु मन्त्रैः स्वैर् एभिरस्त्राणि पूजयेत्

mālinaṃ pītavastrañca cakrādyāḍhyaṃ hariṃ yajet vāhā khaḍgatīkṣṇa chinda khaḍgāya namaḥ śāraṅgāya saśarāya hūṃ phaṭ bhūtagrāmāya vidmahe caturvidhāya dhīmahi tanno brahma pracodayāt sambartaka śvasana pothaya hūṃ phaṭ svāhā pāśa bandha ākarṣaya hūṃ phaṭ aṅkuśena kaṭṭa hūṃ phaṭ kramādbhujeṣu mantraiḥ svair ebhirastrāṇi pūjayet

माळ घातलेला, पिवळे वस्त्र परिधान केलेला, चक्रादी आयुधांनी संपन्न असा हरि याचे पूजन करावे. नंतर आयुध-मंत्र म्हणावेत— “वाहा! हे तीक्ष्ण खड्गा, छेद कर; खड्गाय नमः. शार्ङ्ग (धनुष्य) व बाणासह—हूं फट्. भूतग्राम आम्ही जाणतो, चतुर्विध व्यवस्थेचे ध्यान करतो; तो ब्रह्म आम्हांस प्रेरणा देवो. हे सम्बर्तक वारा, चिरड/कुट—हूं फट् स्वाहा. हे पाशा, बांध; आकर्षित कर—हूं फट्. अङ्कुशाने प्रहार—हूं फट्.” अशा रीतीने क्रमाने, त्या त्या मंत्रांनी देवाच्या भुजांवर आयुधांची पूजा करावी.

mālinaṃgarlanded / adorned with garlands
mālinaṃ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmālin (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular); विशेषण
pīta-vastramwearing yellow garments
pīta-vastram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpīta (कृदन्त, √pā/पा ‘to drink’ → pīta ‘yellow’) + vastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारयः; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
cakra-ādi-āḍhyamrich in (weapons) beginning with the discus
cakra-ādi-āḍhyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootcakra (प्रातिपदिक) + ādi (अव्यय/प्रातिपदिक ‘etc.’) + āḍhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः (cakrādyaiḥ āḍhyaḥ) तत्पुरुषः; विशेषण
harimHari (Vishnu)
harim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
yajetshould worship
yajet:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√yaj (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg)
vāhāvāhā (mantric utterance)
vāhā:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootvāhā (अव्यय/मन्त्रपद)
Formमन्त्र-नाद/निपात (mantric exclamation)
khaḍga-tīkṣṇaO sharp sword
khaḍga-tīkṣṇa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkhaḍga (प्रातिपदिक) + tīkṣṇa (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रयोग (vocative sense in mantra); समासः कर्मधारयः (tīkṣṇaḥ khaḍgaḥ)
chindacut!
chinda:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√chid (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन (2nd sg)
khaḍgāyato the sword
khaḍgāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootkhaḍga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन (Dative, Singular)
namaḥsalutation
namaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnamas (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formनमस्कारार्थक-अव्यय (indeclinable of salutation), प्रायः चतुर्थी-संबन्धे प्रयुज्यते
śāraṅgāyato Śārṅga (the bow)
śāraṅgāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootśāraṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन (Dative, Singular)
sa-śarāyatogether with arrows / with arrows
sa-śarāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/सह-भाव) + śara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (śaraiḥ saha)
hūṃhūṃ
hūṃ:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Roothūṃ (अव्यय/बीजमन्त्र)
Formबीजाक्षर (bīja-mantra syllable)
phaṭphaṭ
phaṭ:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootphaṭ (अव्यय/मन्त्रपद)
Formमन्त्र-नाद (mantric particle, used for ‘splitting/warding’)
bhūta-grāmāyato the host of beings
bhūta-grāmāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + grāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (bhūtānāṃ grāmaḥ)
vidmahewe know / we contemplate
vidmahe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, बहुवचन (1st pl); वैदिक-गायत्रीप्रयोग
catur-vidhāyato the fourfold one
catur-vidhāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootcatur (संख्या-प्रातिपदिक) + vidha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः द्विगु/तत्पुरुष-सदृशः (caturvidhaḥ)
dhīmahiwe meditate (upon)
dhīmahi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dhā (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, बहुवचन (1st pl); मन्त्र-प्रयोग (dhīmahi)
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter Nom/Acc sg)
naḥfor us / our
naḥ:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन (Gen/Dat plural enclitic)
brahmaBrahman / the sacred power
brahma:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Neuter, Nominative, Singular)
pracodayātmay (it) impel
pracodayāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√cud (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive usage), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg); प्र-उपसर्ग
sambartakaO Sambartaka (name/epithet)
sambartaka:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsambartaka (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रयोग (vocative sense in mantra)
śvasanaO wind/breath (Śvasana)
śvasana:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśvasana (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रयोग (vocative sense in mantra)
pothayastrike/crush!
pothaya:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√poth (धातु, देश्य/तन्त्र-प्रयोग)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन (2nd sg)
hūṃhūṃ
hūṃ:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Roothūṃ (अव्यय/बीजमन्त्र)
Formबीजाक्षर
phaṭphaṭ
phaṭ:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootphaṭ (अव्यय/मन्त्रपद)
Formमन्त्र-नाद
svāhāsvāhā
svāhā:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootsvāhā (अव्यय/मन्त्रपद)
Formहविर्दान-अव्यय (oblation exclamation)
pāśaO noose
pāśa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpāśa (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन/आज्ञा-सहचर (mantric address); प्रायः प्रथमा-एकवचन-रूप
bandhabind!
bandha:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bandh (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन (2nd sg)
ākarṣayadraw/pull (towards)!
ākarṣaya:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛṣ (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; आ-उपसर्ग
hūṃhūṃ
hūṃ:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Roothūṃ (अव्यय/बीजमन्त्र)
Formबीजाक्षर
phaṭphaṭ
phaṭ:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootphaṭ (अव्यय/मन्त्रपद)
Formमन्त्र-नाद
aṅkuśenawith the goad
aṅkuśena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootaṅkuśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental, Singular)
kaṭṭakaṭṭa (mantric sound)
kaṭṭa:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootkaṭṭa (अव्यय/मन्त्रपद)
Formमन्त्र-नाद/उच्चारण (onomatopoetic mantric particle)
hūṃhūṃ
hūṃ:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Roothūṃ (अव्यय/बीजमन्त्र)
Formबीजाक्षर
phaṭphaṭ
phaṭ:
Mantra (मन्त्र-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootphaṭ (अव्यय/मन्त्रपद)
Formमन्त्र-नाद
kramātin order / sequentially
kramāt:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)
bhujeṣuon the arms
bhujeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhuja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन (Locative, Plural)
mantraiḥwith mantras
mantraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (Instrumental, Plural)
svaiḥone’s own
svaiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (agreeing with mantraiḥ)
ebhiḥwith these
ebhiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (agreeing with astrāṇi by sense ‘with these’)
astrāṇiweapons (mantric missiles)
astrāṇi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Accusative, Plural)
pūjayetshould worship
pūjayet:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√pūj (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg)

Lord Agni (traditional narrator of Agni Purana) addressing the sage Vasiṣṭha

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: pītavastrañca → pīta-vastram + ca; cakrādyāḍhyaṃ → cakra-ādi-āḍhyam; tanno → tat + naḥ; kramādbhujeṣu → kramāt + bhujeṣu; svair ebhiḥ → svaiḥ + ebhiḥ (visarga sandhi).

H
Hari (Viṣṇu)
C
Cakra (Sudarśana discus)
K
Khaḍga (sword as astra)
Ś
Śārṅga (Viṣṇu’s bow)
Ś
Śara (arrow)
P
Pāśa (noose weapon)
A
Aṅkuśa (goad weapon)
B
Brahman (as in gāyatrī-style refrain)
B
Bhūta-grāma (aggregate of beings/elements)

FAQs

It teaches astra-pūjā: worshipping Viṣṇu together with his weapon-deities by placing/adorning them on the arms in sequence and reciting their specific command-mantras (e.g., “chinda,” “bandha,” “ākarṣaya,” with hūṃ phaṭ, svāhā).

Alongside theology, it preserves practical liturgical technology—mantra-forms, weapon-deity invocations, and ritual sequencing—showing the Agni Purana’s coverage of pūjā-vidhi and tantricized devotional procedure, not merely mythic narrative.

By honoring Hari and his astras with protective/command mantras, the practitioner seeks purification and safeguarding (rakṣā), removal of obstacles, and alignment with divine order through disciplined, rule-based worship.