Adhyaya 8

Verse 1

ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः प्रेषित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः विरथ इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः आह्वयामास इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ अष्टमो ऽध्यायः श्रीरामावतारकथनं नारद उवाच रामः पम्पासरो गत्वा शोचन् स शर्वरीं ततः हनूमता स सुग्रीवं नीतो मित्रञ्चकार ह

नारद म्हणाले—राम पम्पा सरोवराकडे जाऊन शोक करत ती रात्र घालवली. नंतर हनुमानाने नेल्यावर राम सुग्रीवाला भेटला आणि त्याच्याशी मैत्री केली.

Verse 2

सप्त तालान् विनिर्भिद्य शरेणैकेन पश्यतः पादेन दुन्दुभेः कायञ् चिक्षेप दशयोजनं

पाहणाऱ्यांसमोर त्याने एका बाणाने सात तालवृक्ष भेदले आणि पायाने दुन्दुभीचे शरीर दहा योजन दूर फेकले.

Verse 3

तद्रिपुं बालिनं हत्वा भ्रातरं वैरकारिणम् किष्किन्धां कपिराज्यञ्च रुमान्तारां समर्पयत्

भाऊ असूनही वैर निर्माण करणाऱ्या त्या शत्रू बालीचा वध करून रामाने किष्किन्धा व वानरराज्याचा अधिकार रुमान्ताराला सुपूर्द केला.

Verse 4

ऋष्यमूके हरीशाय किष्किन्धेशो ऽब्रवीत्स च सीतां त्वं प्राश्यसे यद्वत् तथा राम करोमि ते

ऋष्यमूक पर्वतावर किष्किन्धेचा अधिपती हरीश (राम) यास म्हणाला—“जसा तू सीतेला पुनः प्राप्त करशील, तसाच, हे राम, मी तुझ्यासाठी तदनुरूप कार्य करीन।”

Verse 5

तच् छ्रुत्वा माल्यवत्पृष्ठे चातुर्मास्यं चकार सः किष्किन्धायाञ्च सुग्रीवो यदा नायाति दर्शनं

हे ऐकून तो माल्यवत् पर्वताच्या उतारावर राहिला आणि चातुर्मास्य व्रत पाळू लागला; कारण किष्किन्धेत सुग्रीव दर्शनास आला नाही।

Verse 6

तदाब्रवीत्तं रामोक्तं लक्ष्मणो व्रज राघवम् न स सङ्कुचितः पन्था येन बाली हतो गतः

तेव्हा रामाच्या आज्ञेने लक्ष्मण म्हणाला—“राघवाकडे जा; तो मार्ग संकुचित नाही—ज्या वाटेने बाली गेला आणि मारला गेला।”

Verse 7

समये तिष्ठ सुग्रीव मा बालिपथमन्वगाः सुग्रीव आह संसक्तो गतं कालं न बुद्धवान्

“योग्य वेळीच थांब, सुग्रीव; बालीच्या मार्गाने जाऊ नकोस।” सुग्रीव म्हणाला—“मी आसक्तीत गुंतलो होतो; काळ निघून गेला हे मला कळले नाही।”

Verse 8

इत्युक्त्वा स गतो रामं नत्वोवाच हरीश्वरः आनीता वानराः सर्वे सीतायाश् च गवेषणे

असे बोलून तो रामाकडे गेला; नमस्कार करून हरीश्वर म्हणाला—“सीतेच्या शोधासाठी सर्व वानरांना एकत्र आणले आहे।”

Verse 9

आनरेन्द्रमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अब्रवीत्तत् इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः प्राप्स्यसि यथा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सुग्रीवमाह सङ्क्रुद्ध इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः सुग्रीव ऋद्धिसंसक्त इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः त्वन्मतात् प्रेषयिष्यामि विचिन्वन्तु च जानकीम् पूर्वादौ मासमायान्तु मासादूर्ध्वं निहन्मि तान्

तुझ्या मतानुसार मी शोधपथके पाठवीन; त्यांनी जानकीचा शोध घ्यावा। पूर्व दिशेपासून आरंभ करून एका महिन्यात परत यावे; महिन्यापेक्षा अधिक विलंब झाला तर मी त्यांना ठार मारीन।

Verse 10

इत्युक्ता वानराः पूर्व- पश्चिमोत्तरमार्गगाः जग्मू रामं ससुग्रीवम् अपश्यन्तस् तु जानकीम्

असे सांगितल्यावर वानर पूर्व, पश्चिम व उत्तर मार्गांनी निघाले; ते सुग्रीवासह रामाकडे गेले, पण जानकी दिसली नाही।

Verse 11

रामाङ्गुलीयं सङ्गृह्य हनूमान् वानरैः सह दक्षिणे मार्गयामास सुप्रभाया गुहान्तिके

रामाची मुद्रिका घेऊन हनुमान वानरांसह दक्षिण मार्गाने सुप्रभेच्या गुहेजवळ शोधास निघाला।

Verse 12

मासादूर्ध्वञ्च विन्यस्ता अपश्यन्तस्तु जानकीम् ऊचुर्वृथा मरिष्यामो जटायुर्धन्य एवसः

एक महिना थांबण्याचा निश्चय करूनही जानकी न दिसल्याने ते म्हणाले—“आपण व्यर्थ मरू; जटायूच खरा धन्य होता।”

Verse 13

सीतार्थे यो ऽत्यजत् प्राणान् रावणेन हतो रणे तच् छ्रुत्वा प्राह सम्पातिर् विहाय कपिभक्षणं

“सीतेसाठी ज्याने प्राण दिले आणि रावणाने रणात ज्याला मारले”—हे ऐकून संपातीने कपिभक्षण सोडून सांगितले।

Verse 14

भ्रातासौ मे जटायुर्वै मयोड्डीनो ऽर्कमण्डलम् अर्कतापाद्रक्षितो ऽगात् दग्धपक्षो ऽहमब्भ्रगः

जटायु हा खरोखर माझा भाऊ आहे. मी मयूर सूर्य-मंडळापर्यंत उडालो; सूर्याच्या दाहक तापापासून रक्षित होऊन परत आलो. पंख भाजले तरी मी मेघमार्गी झालो.

Verse 15

रामवार्ताश्रवात् पक्षौ जातौ भूयो ऽथ जानकीम् पश्याम्यशोकवनिका- गतां लङ्कागतां किल

रामाची वार्ता ऐकून माझे पंख जणू पुन्हा उगवले आहेत. आता मी नक्कीच जानकीला पाहीन—ती अशोकवनिकेत गेली असून लंकेत पोहोचली आहे, असे म्हणतात.

Verse 16

शतयोजनविस्तीर्णे लवणाब्धौ त्रिकूटके ज्ञात्वा रामं ससुग्रीवं वानराः कथयन्तु वै

शंभर योजन विस्तीर्ण लवणसागरात त्रिकूट पर्वतावर, सुग्रीवासह रामाला ओळखून वानरांनी निश्चयच वृत्त सांगावे.