Adhyaya 70: Nārāyaṇa as the Sacrificial Principle, Analysis of the Three Guṇas, and the Account of Delusion-Doctrines

Verse 1

भद्राश्व उवाच । भगवन् किं कृतं लोकं त्वया तमनुपश्यता । व्रतं तपो वा धर्मो वा प्राप्त्यर्थं तस्य वै मुने ॥ ७०.१ ॥

ഭദ്രാശ്വൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവനേ, ആ ലോകത്തെ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ നിങ്ങൾ എന്താണ് ചെയ്തതു? ഹേ മുനേ, അതിന്റെ പ്രാപ്തിക്കായി വ്രതമോ, തപസ്സോ, അല്ലെങ്കിൽ ധർമ്മാചരണമോ ചെയ്തിരുന്നോ?

Verse 2

अनाराध्य हरिं भक्त्या को लोकान् कामयेद् बुधः । आराधिते हरौ लोकाः सर्वे करतलेऽभवन् ॥ ७०.२ ॥

ഭക്തിയോടെ ഹരിയെ ആരാധിക്കാതെ ഏത് ജ്ഞാനി മറ്റു ലോകങ്ങളെ ആഗ്രഹിക്കും? ഹരിയെ ആരാധിച്ചാൽ സർവ്വലോകങ്ങളും കരതലത്തിലെന്നപോലെ ലഭ്യമാകുന്നു।

Verse 3

एवं सञ्चिन्त्य राजेन्द्र मया विष्णुः सनातनः । आराधितो वर्षशतं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ ७०.३ ॥

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് ഞാൻ സനാതനനായ വിഷ്ണുവിനെ നൂറുവർഷം, ധാരാളം ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ ക്രതുക്കളാൽ (യാഗങ്ങളാൽ) ആരാധിച്ചു।

Verse 4

ततः कदाचिद् बहुना कालेन नृपनन्दन । यजतो मम देवेशं यज्ञमूर्तिं जनार्दनम् । आहूता आगता देवाः सममेव सवासवाः ॥ ७०.४ ॥

പിന്നീട്, ഹേ നൃപനന്ദനാ! ഏറെ കാലം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, ഞാൻ യജ്ഞമൂർത്തിയായ ദേവേശൻ ജനാർദനനെ ആരാധിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനോടുകൂടി ഒരുമിച്ചെത്തി।

Verse 5

स्वे स्वे स्थाने स्थिताः आसन् यावद् देवाः सवासवाः । तावत् तत्रैव भगवान् आगतो वृषभध्वजः ॥ ७०.५ ॥

ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴേ, അതേ സമയത്ത് അതേ സ്ഥലത്ത് വൃഷഭധ്വജനായ ഭഗവാനും എത്തി।

Verse 6

महादेवो विरूपाक्षस्त्र्यम्बको नीललोहितः । सोऽपि रौद्रे स्थितः स्थाने बभूव परमेश्वरः ॥ ७०.६ ॥

മഹാദേവൻ—വിരൂപാക്ഷൻ, ത്ര്യമ്പകൻ, നീലലോഹിതൻ—അവനും രൗദ്രരൂപത്തിൽ ആ സ്ഥാനത്ത് നിലകൊണ്ട് പരമേശ്വരനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 7

तान् सर्वानागतान् दृष्ट्वा देवानृषिमहोरगान् । सनत्कुमारो भगवाञाजगामाब्जसम्भवः ॥ ७०.७ ॥

അവിടെ എത്തിയ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും മഹോരഗങ്ങളെയും എല്ലാം കണ്ടിട്ട്, പദ്മസംഭവനായ ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ അവിടെ എത്തി।

Verse 8

त्रसरेणुप्रमाणेन विमानॆ सूर्यसन्निभे । अवस्थितो महायोगी भूतभव्यभविष्यवित् ॥ ७०.८ ॥

ത്രസരേണു-പ്രമാണമായ സൂക്ഷ്മതയോടെ, സൂര്യസന്നിഭമായ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ മഹായോഗി നിലകൊണ്ടിരുന്നു—ഭൂതം, വർത്തമാനം, ഭാവി എന്നിവ അറിയുന്നവൻ।

Verse 9

आगम्य शिरसा रुद्रं स ववन्दे महामुनिः । मया प्रणमितस्तस्थौ समीपे शूलपाणिनः ॥ ७०.९ ॥

രുദ്രന്റെ അടുക്കൽ ചെന്ന ആ മഹാമുനി ശിരസ്സു നമിച്ച് വന്ദിച്ചു. എന്റെ പ്രണാമം സ്വീകരിച്ച ശേഷം ശൂലപാണിയുടെ സമീപത്ത് നിന്നു।

Verse 10

तानहं संस्थितान् देवान् नारदादीनृषींस्तथा । सनत्कुमाररुद्रौ च दृष्ट्वा मे मनसि स्थितम् ॥ ७०.१० ॥

അവിടെ നിലകൊണ്ട ദേവന്മാരെയും, നാരദാദി ഋഷിമാരെയും, സനത്കുമാരനെയും രുദ്രനെയും കണ്ടപ്പോൾ, എന്റെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത് സ്ഥിരമായി വ്യക്തമായി।

Verse 11

क एषां भवते याज्यो वरिष्ठश्च नृपोत्तम । केन तुष्टेन तुष्टाः स्युः सर्व एते सरुद्रकाः ॥ ७०.११ ॥

ഹേ നൃപോത്തമാ! ഇവരിൽ നിനക്ക് യാജ്യനും ശ്രേഷ്ഠനും ആരാണ്? ആരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാൽ ഇവർ എല്ലാവരും—രുദ്രന്മാരോടുകൂടി—തൃപ്തരാകും?

Verse 12

एवं कृत्वा स्थिते राजन् रुद्रः पृष्टो मया । अनघ । एवमर्थं क इज्योऽत्र युष्माकं सुरसत्तमाः ॥ ७०.१२ ॥

ഇങ്ങനെ ചെയ്തു, ഹേ രാജാവേ, കാര്യം അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, ഹേ നിർമലനേ, ഞാൻ രുദ്രനോടു ചോദിച്ചു—‘ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങളിൽ ഇവിടെ ആരെയാണ് പൂജിക്കേണ്ടത്?’

Verse 13

एवमुक्ते तदोवाच रुद्रो मां सुरसन्निधौ ॥ ७०.१३ ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ രുദ്രൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു।

Verse 14

रुद्र उवाच । शृण्वन्तु बिबुधाः सर्वे तथा देवर्षयोऽमलाः । ब्रह्मर्षयश्च विख्याताः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः । त्वं चागस्त्य महाबुद्धे शृणु मे गदतो वचः ॥ ७०.१४ ॥

രുദ്രൻ അരുളിച്ചെയ്തു—‘എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും കേൾക്കട്ടെ; അതുപോലെ മലിനതയില്ലാത്ത ദേവർഷിമാരും; പ്രസിദ്ധ ബ്രഹ്മർഷിമാരും കേൾക്കട്ടെ—എല്ലാവരും എന്റെ വചനം കേൾക്കുക. മഹാബുദ്ധിയുള്ള അഗസ്ത്യാ, ഞാൻ പറയുന്ന വാക്കുകൾ നീയും കേൾക്കുക.’

Verse 15

यो यज्ञैर् ईड्यते देवो यस्मात् सर्वमिदं जगत् । उत्पन्नं सर्वदा यस्मिँल्लीनं भवति सामरम् ॥ ७०.१५ ॥

യജ്ഞങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന ആ ദേവൻ—അവനിൽ നിന്നാണ് ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് ഉദ്ഭവിച്ചത്; ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടി അത് എപ്പോഴും അവനിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നു।

Verse 16

नारायणः परो देवः सत्त्वरूपो जनार्दनः । त्रिधात्मानं स भगवाँन् ससर्ज परमेश्वरः ॥ ७०.१६ ॥

നാരായണൻ പരമദേവനാണ്; സത്ത്വസ്വരൂപനായ ജനാർദനൻ. ആ ഭഗവാൻ പരമേശ്വരൻ ത്രിധാത്മയെ (ത്രിവിധ സ്വഭാവം/തത്ത്വം) സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 17

रजस्तमोभ्यां युक्तोऽभूद् रजः सत्त्वाधिकं विभुः । ससर्ज नाभिकमले ब्रह्माणं कमलासनम् ॥ ७०.१७ ॥

രജസ്സും തമസ്സും ചേർന്ന ആ വിഭു രജോപ്രധാനനായി, സത്ത്വം കൂടുതലുള്ളവനായി. തന്റെ നാഭികമലത്തിൽ കമലാസനനായ ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 18

रजसा तमसा युक्तः सोऽपि मां त्वसृजत् प्रभुः । यत्सत्त्वं स हरिर्देवो यो हरिस्तत्परं पदम् ॥ ७०.१८ ॥

രജസ്സും തമസ്സും ചേർന്ന ആ പ്രഭുവും എന്നെയും സൃഷ്ടിച്ചു. സത്ത്വം തന്നെയാണ് ദേവനായ ഹരി; ഹരിയാണ് പരമപദം.

Verse 19

ये सत्त्वराजसी सोऽपि ब्रह्मा कमलसम्भवः । यो ब्रह्मा सैव देवस्तु यो देवः स चतुर्मुखः । यद्रजस्तमसोपेतं सोऽहं नास्त्यत्र संशयः ॥ ७०.१९ ॥

സത്ത്വവും രജസ്സും ചേർന്നവൻ കമലസംബവനായ ബ്രഹ്മാവാണ്. ബ്രഹ്മാവായവൻ തന്നെയാണ് ദേവൻ; ആ ദേവൻ ചതുര്മുഖൻ. രജസ്സും തമസ്സും ചേർന്നത് ഞാനാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 20

सत्त्वं रजस्तमश्चैव त्रितयं चैददुच्यते । सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वं नारायणात्मकम् ॥ ७०.२० ॥

സത്ത്വം, രജസ്സ്, തമസ്സ്—ഇവയാണ് ത്രയം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്. ജീവൻ സത്ത്വംകൊണ്ട് മോചിതനാകുന്നു; സത്ത്വം നാരായണസ്വരൂപമാണ്.

Verse 21

रजसा सत्त्वयुक्तेन भवेत् सृष्टिः रजोऽधिका । तच्च पैतामहं वृत्तं सर्वशास्त्रेषु पठ्यते ॥ ७०.२१ ॥

രജസ്സ് സത്ത്വത്തോടു ചേർന്നാൽ രജോപ്രധാനമായ സൃഷ്ടി സംഭവിക്കുന്നു. ഈ പൈതാമഹ (ബ്രഹ്മപരമ്പരയിലെ) വൃത്താന്തം സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളിലും പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

Verse 22

यद्वेदबाह्यं कर्म स्याच्छास्त्रमुद्दिश्य सेव्यते । तद्रौद्रमिति विख्यातं कनिष्ठं गदितं नृणाम् ॥ ७०.२२ ॥

വേദത്തിന് പുറത്തുള്ള കർമ്മം ‘ശാസ്ത്രം’ എന്നു ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ആചരിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, അത് ‘രൗദ്രം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; മനുഷ്യരിൽ അതിനെ ഏറ്റവും താഴ്ന്നതെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 23

यद्धीनं रजसा कर्म केवलं तामसं तु यत् । तद् दुर्गतिपरं नॄणामिह लोके परत्र च ॥ ७०.२३ ॥

രജോഗുണം കുറവുള്ള കർമ്മവും പൂർണ്ണമായും താമസികമായ കർമ്മവും—മനുഷ്യരെ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ദുര്‍ഗതിയിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്.

Verse 24

सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वं नारायणात्मकम् । नारायणश्च भगवान् यज्ञरूपी विभाव्यते ॥ ७०.२४ ॥

ജീവി സത്ത്വഗുണത്തിലൂടെ മോചിതനാകുന്നു; സത്ത്വം നാരായണാത്മകമാണ്. ഭഗവാൻ നാരായണനെ യജ്ഞരൂപനായി ധ്യാനിക്കുന്നു.

Verse 25

कृते नारायणः शुद्धः सूक्ष्ममूर्तिरुपास्यते । त्रेतायां यज्ञरूपेण पञ्चरात्रैस्तु द्वापरे ॥ ७०.२५ ॥

കൃതയുഗത്തിൽ ശുദ്ധനും സൂക്ഷ്മമൂർത്തിയുമായ നാരായണനെ ഉപാസിക്കുന്നു; ത്രേതായുഗത്തിൽ യജ്ഞരൂപത്തിൽ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ പാഞ്ചരാത്ര മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ.

Verse 26

कलौ मत्कृतमार्गेण बहुरूपेण तामसैः । इज्यते द्वेषबुद्ध्या स परमात्मा जनार्दनः ॥ ७०.२६ ॥

കലിയുഗത്തിൽ താമസിക സ്വഭാവമുള്ളവർ, ഞാൻ നിർമ്മിച്ച മാർഗ്ഗം അനുസരിച്ച്, പല രൂപങ്ങളിൽ—ദ്വേഷബുദ്ധിയോടെ—ആ പരമാത്മാവ് ജനാർദനനെ ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 27

न तस्मात् परतो देवो भविता न भविष्यति । यो विष्णुः स स्वयं ब्रह्मा यो ब्रह्मा सोऽहमेव च ॥ ७०.२७ ॥

ആ പരമതത്ത്വത്തിന് അപ്പുറം ഒരു ദേവനും ഉദിച്ചിട്ടില്ല; ഇനിയുമുദിക്കുകയുമില്ല. വിഷ്ണുവായവൻ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാ; ബ്രഹ്മാവായവൻ തന്നെയാണ് ഞാനും.

Verse 28

वेदत्रयेऽपि यज्ञेऽस्मिन् याज्यं वेदेषु निश्चयः । यो भेदं कुरुतेऽस्माकं त्रयाणां द्विजसत्तम । स पापकाऽरी दुष्टात्मा दुर्गतिं गतिमाप्नुयात् ॥ ७०.२८ ॥

ത്രിവേദാശ്രിതമായ ഈ യജ്ഞത്തിൽ എന്താണ് അർപ്പിക്കേണ്ടത് എന്ന് വേദങ്ങളിൽ തന്നെ നിശ്ചിതമാണ്. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നമ്മുടെ മൂവരിലും (വേദങ്ങളിൽ) ഭേദം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ പാപകർമ്മി ദുഷ്ടാത്മാവ്; അവൻ ദുര്‍ഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 29

इदं च शृणु मेऽगस्त्य गदतः प्राक्तनं तथा । यथा कलौ हरेर्भक्तिं न कुर्वन्तीह मानवाः ॥ ७०.२९ ॥

ഹേ അഗസ്ത്യാ, എന്റെ ഈ വാക്കും കേൾക്കുക—ഞാൻ പുരാതനകാലത്തെ ഒരു വൃത്താന്തം പറയുന്നു—കലിയുഗത്തിൽ ഇവിടെ മനുഷ്യർ ഹരിയുടെ ഭക്തി അനുഷ്ഠിക്കാത്തതെങ്ങനെ എന്നത്.

Verse 30

भूर्लोकवासिनः सर्वे पुरा यष्ट्वा जनार्दनम् । भुवर्लोकं प्रपद्यन्ते तत्रस्था अपि केशवम् ॥ आराध्य स्वर्गतिं यान्ति क्रमान्मुक्तिं व्रजन्ति च ॥ ७०.३० ॥

ഭൂലോകവാസികൾ എല്ലാവരും പൂർവ്വം ജനാർദനനെ ആരാധിച്ച് ഭുവർലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. അവിടെ വസിക്കുന്നവരും കേശവനെ ആരാധിച്ച് സ്വർഗ്ഗഗതിയെ പ്രാപിച്ച്, ക്രമമായി മോക്ഷത്തെയും എത്തുന്നു.

Verse 31

एवं मुक्तिपदे व्याप्ते सर्वलोकैस्तथैव च । मुक्तिभाजस्ततो देवास्तं दध्युः प्रयता हरिम् ॥ ७०.३१ ॥

ഇങ്ങനെ മോക്ഷപദം എല്ലാ ലോകങ്ങളാലും നിറഞ്ഞപ്പോൾ, മോക്ഷഭാഗികളായ ദേവന്മാർ നിയന്ത്രിതചിത്തത്തോടെ ആ ഹരിയെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 32

सोऽपि सर्वगतत्वाच्च प्रादुर्भूतः सनातनः । उवाच ब्रूत किं कार्यं सर्वयोगिवराः सुराः ॥ ७०.३२ ॥

അവനും സർവ്വവ്യാപകത്വം കൊണ്ടു സനാതനനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവന്മാരേ, യോഗിവരന്മാരേ, പറയുവിൻ— ഏതു കാര്യം ചെയ്യേണ്ടതാണ്?”

Verse 33

ते तं प्रणम्य देवेशमूचुश्च परमेश्वरम् । देवदेव जनः सर्वो मुक्तिमार्गे व्यवस्थितः । कथं सृष्टिः प्रभविता नरकेषु च को वसेत् ॥ ७०.३३ ॥

അവർ ആ ദേവേശനെയും പരമേശ്വരനെയും നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവദേവാ! സർവ്വജനവും മോക്ഷമാർഗത്തിൽ സ്ഥാപിതരായാൽ, സൃഷ്ടി എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിക്കും? നരകലോകങ്ങളിൽ ആരാണ് വസിക്കുക?”

Verse 34

एवमुक्तस्ततो देवैस्तानुवाच जनार्दनः । युगानि त्रीणि बहवो मामुपेष्यन्ति मानवाः ॥ ७०.३४ ॥

ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ജനാർദനൻ അവരോട് പറഞ്ഞു— “മൂന്നു യുഗങ്ങൾക്കു പല മനുഷ്യരും എന്നിലേക്കു വരും.”

Verse 35

अन्त्ये युगे प्रविरला भविष्यन्ति मदाश्रयाः । एष मोहं सृजाम्याशु यो जनं मोहयिष्यति ॥ ७०.३५ ॥

യുഗാന്ത്യത്തിൽ എന്നിൽ ആശ്രയിക്കുന്നവർ അത്യന്തം വിരളരാകും. ജനങ്ങളെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന ഈ മോഹം ഞാൻ വേഗത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

Verse 36

त्वं च रुद्र महाबाहो मोहशास्त्राणि कारय । अल्पायासं दर्शयित्वा फलं दीर्घं प्रदर्शय ॥ ७०.३६ ॥

നീയും, ഹേ മഹാബാഹു രുദ്രാ, മോഹശാസ്ത്രങ്ങൾ രചിപ്പിക്ക. അല്പശ്രമമെന്നു കാണിച്ച് അതിന്റെ ദീർഘവ്യാപകമായ ഫലം ജനങ്ങൾക്ക് പ്രകടമാക്കുക.

Verse 37

कुहकं चेन्द्रजालानि विरुद्धाचरणानि च । दर्शयित्वा जनं सर्वं मोहयाशु महेश्वर ॥ ७०.३७ ॥

ഹേ മഹേശ്വരാ! കുഹകം, ഇന്ദ്രജാല മായകൾ, വിരുദ്ധ (അനുചിത) ആചരണങ്ങൾ എന്നിവ കാണിച്ച് നീ വേഗത്തിൽ സർവ്വജനത്തെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 38

एवमुक्त्वा तदा तेन देवेन परमेष्ठिना । आत्मा तु गोपितः सद्यः प्रकाश्योऽहं कृतस्तदा ॥ ७०.३८ ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ ദേവൻ പരമേഷ്ഠി ആത്മാവിനെ ഉടൻ തന്നെ ഗോപ്യമാക്കി; പിന്നെ എന്നെ പ്രസ്ഫുടമാക്കി।

Verse 39

तस्मादारभ्य कालं तु मत्प्रणीतॆषु सत्तम । शास्त्रेष्वभिरतो लोको बाहुल्येन भवेदतः ॥ ७०.३९ ॥

ആ കാലം മുതൽ, ഹേ സത്തമാ, ജനങ്ങൾ ഭൂരിഭാഗവും എന്റെ দ্বারা പ്രണീതമായ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും ആസക്തരാകും।

Verse 40

वेदानुवर्त्तिनं मार्गं देवं नारायणं तथा । एकीभावेन पश्यन्तो मुक्तिभाजो भवन्ति ते ॥ ७०.४० ॥

വേദാനുസൃതമായ മാർഗവും ദേവനായ നാരായണനെയും ഏകീഭാവത്തോടെ ദർശിക്കുന്നവർ മോക്ഷഭാഗികളാകുന്നു।

Verse 41

मां विष्णोर्व्यतिरिक्तं ये ब्रह्माणं च द्विजोत्तम । भजन्ते पापकर्माणस्ते यान्ति नरकं नराः ॥ ७०.४१ ॥

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! എന്നെ വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനെന്ന് കരുതി ബ്രഹ്മാവിനെയും ആരാധിക്കുന്ന പാപകർമ്മികൾ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 42

ये वेदमर्गनिर्मुक्तास्तेषां मोहार्थमेव च । नयसिद्धान्तसंज्ञाभिर्मया शास्त्रं तु दर्शितम् ॥ ७०.४२ ॥

വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വഴിതെറ്റിയവരുടെ മോഹം നീക്കുന്നതിനായി, ‘നയ’ ‘സിദ്ധാന്ത’ എന്ന നാമങ്ങളാൽ ഞാൻ ഈ ശാസ്ത്രം പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 43

पाशोऽयं पशुभावस्तु स यदा पतितो भवेत् । तदा पाशुपतं शास्त्रं जायते वेदसंज्ञितम् ॥ ७०.४३ ॥

ഇതാണ് ‘പാശം’—അഥവാ പശുഭാവം, ബന്ധിതജീവാവസ്ഥ. ആ ബന്ധം വീണൊഴിയുമ്പോൾ ‘പാശുപത’ ശാസ്ത്രം ഉദ്ഭവിച്ച് ‘വേദ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 44

वेदमूर्तिरहं विप्र नान्यशास्त्रार्थवादिभिः । ज्ञायते मत्स्वरूपं तु मुक्त्वा वेदमनादिमत् । वेदवेद्योऽस्मि विप्रर्षे ब्राह्मणैश्च विशेषतः ॥ ७०.४४ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഞാൻ വേദമൂർത്തിയാണ്. അനാദിയായ വേദത്തെ വിട്ട് മറ്റു ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥം മാത്രം പറയുന്നവർ എന്റെ സ്വരൂപം യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുകയില്ല. ഹേ വിപ്രർഷേ! ഞാൻ വേദത്തിലൂടെയേ അറിയപ്പെടുക, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കാൽ।

Verse 45

युगानि त्रीण्यहं विप्र ब्रह्मा विष्णुस्तथैव च । त्रयोऽपि सत्त्वादिगुणास्त्रयो वेदास्त्रयोऽग्नयः ॥ ७०.४५ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഞാൻ മൂന്നു യുഗങ്ങളാണ്; ഞാൻ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും കൂടിയാണ്. സത്ത്വാദി മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ, മൂന്നു വേദങ്ങൾ, മൂന്നു പവിത്ര അഗ്നികൾ—ഇവയും (എന്നിൽ) തന്നെയുണ്ട്।

Verse 46

त्रयो लोकास्त्रयः सन्ध्यास्त्रयो वर्णास्तथैव च । सवनानि तु तावन्ति त्रिधा बद्धमिदं जगत् ॥ ७०.४६ ॥

മൂന്നു ലോകങ്ങൾ, മൂന്നു സന്ധ്യകൾ, അതുപോലെ മൂന്നു വർണങ്ങളും ഉണ്ട്. സവനങ്ങളും അത്രയേ; ഈ ജഗത്ത് തന്റെ ക്രമത്തിൽ ത്രിവിധമായി ബന്ധിതവും ക്രമീകരിതവുമാണ്।

Verse 47

य एवṃ वेत्ति विप्रर्षे परं नारायणं तथा । अपरं पद्मयोनिं तु ब्रह्माणं त्वपरं तु माम् । गुणतो मुख्यतस्त्वेक एवाहं मोह इत्युत ॥ ७०.४७ ॥

ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ഋഷേ, ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ—നാരായണൻ പരമൻ, പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവ് അധീനൻ, ഞാനും അധീനൻ; തത്ത്വത്തിൽ മുഖ്യമായി ഒരേയൊരു പരമസത്യം മാത്രമുണ്ട്—അവൻ മോഹമുക്തനെന്നു പറയപ്പെടുന്നു।