Adhyaya 58: The Procedure for the Saubhāgyakaraṇa Vow (Rite for Auspicious Fortune)

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अतः परं महाराज सौभाग्यकरणं व्रतम् । शृणु येनाशु सौभाग्यं स्त्रीपुंसामुपजायते ॥ ५८.१ ॥

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാരാജാ, ഇനി സൗഭാഗ്യം വരുത്തുന്ന വ്രതം കേൾക്കുക; അതിലൂടെ സ്ത്രീപുരുഷന്മാർക്ക് शीഘ്രം സൗഭാഗ്യവും മംഗളവും ഉദിക്കുന്നു।

Verse 2

फाल्गुनस्य तु मासस्य तृतीया शुक्लपक्षतः । उपासितव्या नक्तेन शुचिना सत्यवादिना ॥ ५८.२ ॥

ഫാൽഗുണ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ തൃതീയ തിഥി നക്തവ്രതത്തോടെ ആചരിക്കേണ്ടതാണ്; ശുചിത്വവും സത്യവചനവും പാലിച്ച് ഉപാസിക്കണം।

Verse 3

सश्रीकं च हरिं पूज्य रुद्रं वा चोमया सह । या श्रीः सा गिरिजा प्रोक्ता यो हरिः स त्रिलोचनः ॥ ५८.३ ॥

ശ്രീസഹിതം ഹരിയെയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഉമാസഹിതം രുദ്രനെയോ പൂജിച്ച ശേഷം—‘ശ്രീ’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടത് ഗിരിജ (പാർവതി) ആണെന്നും, ‘ഹരി’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടത് ത്രിലോചനൻ (ശിവൻ) ആണെന്നും ബോധിക്കണം।

Verse 4

एवं सर्वेषु शास्त्रेषु पुराणेषु च पठ्यते । एतस्मादन्यथा यस्तु ब्रूते शास्त्रं पृथक्तया ॥ ५८.४ ॥

ഇങ്ങനെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും പാഠമായി കാണപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ശാസ്ത്രത്തെ വേർതിരിച്ച് (വിരോധമായി) വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നവൻ തെറ്റായ വ്യാഖ്യാതാവാണ്।

Verse 5

रुद्रो जनानां मर्त्यानां काव्यं शास्त्रं न तद्भवेत् । विष्णुं रुद्रकृतं ब्रूयात् श्रीर्गौरी न तु पार्थिव । तन्नास्तिकानां मर्त्यानां काव्यं ज्ञेयं विचक्षणैः ॥ ५८.५ ॥

മർത്ത്യജനങ്ങൾക്ക് ‘രുദ്രകൃതം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്ന കാവ്യം ശാസ്ത്രമെന്നു കരുതരുത്. ‘വിഷ്ണു രുദ്രനാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു’ എന്നും ‘ശ്രീ തന്നെയാണ് ഗൗരി’ എന്നും പറയുന്നവനെ—ഹേ പാർഥിവീ—വിവേകികൾ നാസ്തിക മർത്ത്യരുടെ കാവ്യമെന്നു തിരിച്ചറിയണം; ശാസ്ത്രമല്ല।

Verse 6

एवं ज्ञात्वा सलक्ष्मीकं हरिं सम्पूज्य भक्तितः । मन्त्रेणानेन राजेन्द्र ततस्तं परमेश्वरम् ॥ ५८.६ ॥

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ലക്ഷ്മീസഹിതം ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ സമ്യകമായി പൂജിച്ച ശേഷം, ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് ആ പരമേശ്വരനെ പൂജിക്കണം।

Verse 7

गम्भीरायेति पादौ तु सुभगायेति वै कटिम् । उदरं देवदेवेति त्रिनेत्रायेति वै मुखम् । वाचस्पतये च शिरो रुद्रायेति च सर्वतः ॥ ५८.७ ॥

‘ഗംഭീരായ’ എന്ന മന്ത്രത്തോടെ പാദങ്ങൾ, ‘സുഭഗായ’ കൊണ്ട് കടി, ‘ദേവദേവായ’ കൊണ്ട് ഉദരം, ‘ത്രിനേത്രായ’ കൊണ്ട് മുഖം, ‘വാചസ്പതയേ’ കൊണ്ട് ശിരസ്, കൂടാതെ ‘രുദ്രായ’ കൊണ്ട് സർവ്വതഃ (ചുറ്റുമെല്ലാം) ന്യാസം ചെയ്യണം।

Verse 8

एवमभ्यर्च्य मेधावी विष्णुं लक्ष्म्या समन्वितम् । हरं वा गौरीसंयुक्तं गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् ॥ ५८.८ ॥

ഇങ്ങനെ വിവേകമുള്ളവൻ ക്രമമായി ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ട് ലക്ഷ്മീസഹിതനായ വിഷ്ണുവിനെയോ, ഗൗരീസഹിതനായ ഹരൻ (ശിവൻ) നെയോ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം।

Verse 9

ततस्तस्याग्रतो होमं कारयेन्मधुसर्पिषा । तिलैः सह महाराज सौभाग्यपतयेति च ॥ ५८.९ ॥

അതിനുശേഷം, മഹാരാജാവേ, അവന്റെ മുമ്പിൽ തേൻ, നെയ്യ്, എള്ള് എന്നിവ ചേർത്ത് ‘സൗഭാഗ്യപതയേ’ എന്ന മന്ത്രത്തോടെ ഹോമം നടത്തിക്കൊള്ളണം।

Verse 10

ततस्त्वक्षारविरसं निस्नेहं धरणीतले । गोधूमान्नं तु भुञ्जीत कृष्णेप्येवं विधिः स्मृतः ॥ आषाढादिद्वितीयां तु पारणं तत्र भोजनम् ॥ ५८.१० ॥

പിന്നീട് നിലത്തിരിച്ച് ക്ഷാര-ലവണരഹിതവും കഠിനരുചിയില്ലാത്തതും എണ്ണ-നെയ്യില്ലാത്തതുമായ ഗോതമ്പ് ആഹാരം കഴിക്കണം; കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലും ഇതേ വിധിയാണെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു। ആഷാഢം മുതൽ വരുന്ന ദ്വിതീയയിൽ അതേ ഭക്ഷണത്തോടെ പാരണ (വ്രതസമാപനം) ചെയ്യണം।

Verse 11

यवअन्नं तु ततः पश्चात् कार्त्तिकादिषु पार्थिव । श्यामाकं तत्र भुञ्जीत त्रीन् मासान् नियतः शुचिः ॥ ५८.११ ॥

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജാവേ, കാർത്തികം മുതലായ മാസങ്ങളിൽ അവിടെ ശ്യാമാക ധാന്യാഹാരം കഴിക്കണം; മൂന്നു മാസം നിയമനിഷ്ഠയോടെ ശുചിയായി നിലകൊള്ളണം।

Verse 12

ततो माघसिते पक्षे तृतीयायां नराधिप । सौवर्णां कारयेद् गौरीं रुद्रं चैक्त्र बुद्धिमान् ॥ ५८.१२ ॥

അതിനുശേഷം, ഹേ നരാധിപാ, മാഘ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ തൃതീയയിൽ ബുദ്ധിമാൻ ഗൗരിയുടെ സ്വർണ്ണപ്രതിമയും രുദ്രന്റെ പ്രതിമയും നിർമ്മിപ്പിച്ച് രണ്ടും ഒരിടത്ത് സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 13

सलक्ष्मीकं हरिं चापि यथाशक्त्या प्रसन्नधीः । ततस्तं ब्राह्मणे दद्यात पात्रभूते विचक्षणे ॥ ५८.१३ ॥

പ്രസന്നവും ശുദ്ധവുമായ ബുദ്ധിയോടെ, തനിക്കുള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച് ലക്ഷ്മീസഹിത ഹരിയെയും അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ആ (വിഗ്രഹം/ദാനം) യോഗ്യപാത്രനായ വിവേകമുള്ള ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം.

Verse 14

अन्नेन हीने वेदानां पारगे साधुवर्तिनि । सदाचार इति वा दद्यादल्पवित्ते विशेषतः ॥ ५८.१४ ॥

അന്നം കുറവായാലും, വേദങ്ങളിൽ പാരംഗതനും സദാചാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനുമായിരുന്നാലും—പ്രത്യേകിച്ച് അല്പധനം ഉള്ളപ്പോൾ—‘സദാചാരം’ എന്ന നാമത്തിൽ ദാനം നൽകണം.

Verse 15

षड्भिः पात्रैरुपेतं तु ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एकं मधुमयं पात्रं द्वितीयं घृतपूरितम् ॥ ५८.१५ ॥

ആറ് പാത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ആ ദാനം ബ്രാഹ്മണന് സമർപ്പിക്കണം. ഒരു പാത്രം തേൻ നിറഞ്ഞതും, രണ്ടാമത് ഘൃതം (നെയ്യ്) നിറഞ്ഞതുമായിരിക്കണം.

Verse 16

तृतीयं तिलतैलस्य चतुर्थं गुडसंयुतम् । पञ्चमं लवणैः पूर्णं षष्ठं गोक्षीरसंयुतम् ॥ ५८.१६ ॥

മൂന്നാമത് എള്ളെണ്ണയോടുകൂടിയതും, നാലാമത് ശർക്കര (ഗുഡം) ചേർന്നതുമായിരിക്കണം. അഞ്ചാമത് ലവണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, ആറാമത് ഗോക്ഷീരം (പശുപാൽ) ചേർന്നതുമായിരിക്കണം.

Verse 17

एतानि दत्त्वा पात्राणि सप्तजन्मान्तरं भवेत् । सुभगो दर्शनीयश्च नारी वा पुरुषोऽपि वा ॥ ५८.१७ ॥

ഈ പാത്രങ്ങൾ ദാനം ചെയ്താൽ, തുടർച്ചയായ ഏഴ് ജന്മങ്ങളോളം—സ്ത്രീയായാലും പുരുഷനായാലും—സൗഭാഗ്യവാനും ദർശനീയനുമായിരിക്കും.