Adhyaya 34: Account of the Origin of the Ancestors (Pitṛs) and the Regulations for Śrāddha Offerings

Verse 1

महातपा उवाच । पितॄणां सम्भवं राजन् कथ्यमानं निबोध मे । पूर्वं प्रजापतिब्रह्मा सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः ॥ ३४.१ ॥

മഹാതപാ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, പിതൃന്മാരുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് പറയപ്പെടുന്ന വൃത്താന്തം എന്നിൽ നിന്നു ഗ്രഹിക്ക. പൂർവ്വകാലത്ത് പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവ് വിവിധ പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു (സൃഷ്ടിക്രിയ ആരംഭിച്ചു).

Verse 2

एकाग्रमनसा सर्वास्तन्मात्रा मनसा बहिः । कृत्वा परमकं ब्रह्म ध्यायन् सर्गेप्सुरुच्छकैः ॥ ३४.२ ॥

ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ അദ്ദേഹം സർവ്വ തന്മാത്രകളെയും മനസ്സാൽ പുറത്തേക്ക് സ്ഥാപിച്ച്, സൃഷ്ടി നടത്തുവാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ഉന്നതാവസ്ഥയിൽ പരബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 3

तस्यात्मनि तदा योगं गतस्य परमेष्ठिनः । तन्मात्रा निर्ययुर्देहाद् धूमवर्णाकृतित्विषः ॥ ३४.३ ॥

അപ്പോൾ ആ പരമേഷ്ഠി ആത്മനിൽ യോഗസമാധിയിൽ ലീനനായപ്പോൾ, പുകപോലെയുള്ള വർണ്ണവും രൂപവും ദീപ്തിയും ഉള്ള തന്മാത്രകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 4

पिबाम इति भाषन्तः सुरान् सोम इति स्म ह । ऊर्ध्वं जिगमिषन्तो वै वियत्संस्थास्तपस्विनः ॥ ३४.४ ॥

“കുടിക്കാം” എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവർ സുരയെ തന്നെ “സോമ” എന്നു വിളിച്ചു; ആകാശസ്ഥരായ ആ തപസ്വികൾ സത്യമായി മേലോട്ടുയരാൻ ആഗ്രഹിച്ചു।

Verse 5

तान्दृष्ट्वा सहसा ब्रह्मा तिर्यक्संस्थान उन्मुखान् । भवन्तः पितरः सन्तु सर्वेषां गृहमेधिनाम् ॥ ३४.५ ॥

അവരെ പെട്ടെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ—തിര്യക്‌സ്ഥിതിയിലും മേലോട്ടു മുഖമുള്ളവരെയും—ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: “സകല ഗൃഹസ്ഥർക്കും നിങ്ങൾ പിതൃകളാകട്ടെ।”

Verse 6

ऊर्ध्ववक्त्रास्तु ये तत्र ते नान्दीमुखसंज्ञिताः । वृद्धिश्राद्धेषु सततं पूज्या श्रुतिविधानतः ॥ ३४.६ ॥

അവിടെ മേലോട്ടു മുഖമുള്ളവർ ‘നാന്ദീമുഖ’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; വൃദ്ധി-ശ്രാദ്ധങ്ങളിൽ ശ്രുതി-വിധിപ്രകാരം അവരെ നിരന്തരം പൂജിക്കണം।

Verse 7

अग्निं पुरस्कृतो यैस्तु ते द्विजा अग्निहोत्रिणः । नित्यैर्नैमित्तिकैः काम्यैः पार्वणैस्तर्पयन्तु तान् ॥ ३४.७ ॥

അഗ്നിയെ മുൻപിൽ വെച്ച് അഗ്നിഹോത്രം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ദ്വിജർ, നിത്യ-നൈമിത്തിക-കാമ്യ-പാർവണ കർമങ്ങളാൽ ആ പിതൃകളെ തർപ്പണം ചെയ്യട്ടെ।

Verse 8

बहिःप्रवरणा ये च क्षत्रियास्तर्पयन्तु तान् । आज्यं पिबन्ति ये चात्र तानर्चयन्तु विषः सदा ॥ ३४.८ ॥

‘ബഹിഃ-പ്രവരണ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ക്ഷത്രിയർ അവരെ തർപ്പണം ചെയ്യട്ടെ; ഇവിടെ ആജ്യം (നെയ്യ്) പാനം ചെയ്യുന്നവരെ വൈശ്യർ എപ്പോഴും ആദരിച്ച് അർച്ചിക്കട്ടെ।

Verse 9

ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञाताः शूद्राः स्वपितॄणामतः । तानेवार्चयतां सम्यग्विधिमन्त्रबहिष्कृताः ॥ ३४.९ ॥

ബ്രാഹ്മണരുടെ അനുവാദത്തോടെ ശൂദ്രർ തങ്ങളുടെ പിതൃകളുടെ നിമിത്തം ആരാധന നടത്താം; എന്നാൽ വിധിക്രമവും വൈദിക മന്ത്രങ്ങളും ഒഴിവാക്കി, അവർ ആ പിതൃകളെ യഥാവിധി അർച്ചിക്കട്ടെ।

Verse 10

anAhitAgnayo ye cha brahmakShatravisho narAH | svakAlinaste.archayantu lokAgnipurataH sadA || 34.10 ||

അനാഹിതാഗ്നികളായ ബ്രാഹ്മണ-ക്ഷത്രിയ-വൈശ്യർ തങ്ങളുടെ നിശ്ചിത സമയത്ത് എപ്പോഴും ലോകാഗ്നിയുടെ മുമ്പിൽ (പിതൃകളെ) അർച്ചിക്കട്ടെ।

Verse 11

इत्येवं पूजिता यूयमिष्टान् कामान् प्रयच्छत । आयुः कीर्तिं धनं पुत्रान् विद्यामभिजनं स्मृतिम् ॥ ३४.११ ॥

ഇങ്ങനെ നിങ്ങൾ യഥാവിധി പൂജിക്കപ്പെട്ട ശേഷം ഇഷ്ടമായ വരങ്ങൾ നൽകുക—ആയുസ്സ്, കീർത്തി, ധനം, പുത്രന്മാർ, വിദ്യ, ഉന്നത കുലപരമ്പര, ദൃഢമായ സ്മൃതി।

Verse 12

इत्युक्त्वा तु तदा ब्रह्मा तेषां पन्थानमाकरॊत् । दक्षिणायनसंज्ञं तु पितॄणां च पितामहः ॥ ३४.१२ ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് അവരുടെ പഥം സ്ഥാപിച്ചു—‘ദക്ഷിണായനം’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്; പിതാമഹൻ അതിനെ പിതൃകൾക്കായി നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 13

तूष्णीं ससर्ज भूतानि तमूचुः पितरस्ततः । वृत्तिं नो देहि भगवन् यया विन्दामहे सुखम् ॥ ३४.१३ ॥

അവൻ മൗനത്തിൽ ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു. തുടർന്ന് പിതൃകൾ അവനോട് പറഞ്ഞു: “ഭഗവൻ, ഞങ്ങൾ സുഖം പ്രാപിക്കുവാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വൃത്തി (ജീവികോപായം) ഞങ്ങൾക്ക് നൽകണമേ।”

Verse 14

ब्रह्मा उवाच । अमावास्यादिनं वोऽस्तु तस्यां कुशतिलोदकैः । तर्पिता मानुषैस्तृप्तिं परां गच्छथ नान्यथा ॥ ३४.१४ ॥

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—നിങ്ങൾക്കായി അമാവാസ്യാദിനം നിശ്ചയിക്കപ്പെടട്ടെ; ആ ദിവസം മനുഷ്യർ കുശയും എള്ളും ചേർന്ന ജലത്തോടെ തർപ്പണം ചെയ്താൽ നിങ്ങൾ പരമ തൃപ്തി പ്രാപിക്കും; അല്ലാതെ അല്ല।

Verse 15

तिलाः देयास्तथैतस्यामुपोष्य पितृभक्तितः । परं तस्य सन्तुष्टा वरं यच्छत मा चिरम् ॥ ३४.१५ ॥

അതേ (അമാവാസ്യ) ദിനത്തിൽ എള്ളും ദാനമായി നൽകണം; പിതൃഭക്തിയോടെ ഉപവസിച്ചാൽ പിതൃകൾ പരമ സന്തുഷ്ടരായി വൈകാതെ വരം നൽകുന്നു।