Adhyaya 171: Śuka’s Ocean Voyage: Adverse Winds, Arrival at a Viṣṇu Shrine, and Aid from the Jaṭāyu Birds

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शुकं गृह्य ततः स्थानात्प्रस्थितो मथुरां पुरीम् ॥ प्रविश्य गृह्य तत्पुण्यं मातापित्रोस्तदर्पितम्

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു— “ശുകനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് അവൻ ആ സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് മഥുരാ നഗരിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, മാതാപിതാക്കൾ അർപ്പിച്ച ആ പുണ്യാർപ്പണം സ്വീകരിച്ചു।”

Verse 2

शुकस्य चरितं सर्वं निवेद्य च महामतिः ॥ एवं निवसतस्तस्य बहुवर्षाणि तत्र वै

മഹാമതി ശുകന്റെ സമസ്ത ചരിതവും അറിയിച്ച ശേഷം, ഇങ്ങനെ അവൻ അവിടെ നിശ്ചയമായും അനേകം വർഷങ്ങൾ വസിച്ചു।

Verse 3

सुखं प्राप्तं मतं चापि व्यवहारॆ च पूजने ॥ एवं निवसतस्तस्य द्रव्यं शेषमजायत ॥

അവൻ സുഖം പ്രാപിച്ചു; ലോകവ്യവഹാരത്തിലും മാനപൂജനത്തിലും അവന്റെ പ്രതിഷ്ഠയും വർധിച്ചു. ഇങ്ങനെ അവിടെ വസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവനിൽ ധനത്തിന്റെ ശേഷിപ്പു സമ്പാദ്യമായി ഉണ്ടായി।

Verse 4

पुनस्तत्रैव गमने वणिग्भावे मतिर्गता ॥ समुद्रयाने रत्नानि महामौल्यानि साधुभिः ॥

വീണ്ടും അവന്റെ മനസ് അവിടേക്ക് പോകാൻ വ്യാപാരി-ഭാവത്തിൽ തിരിഞ്ഞു. സമുദ്രയാത്രകളിൽ കഴിവുള്ള വ്യാപാരികൾ മഹാമൂല്യമുള്ള രത്നങ്ങൾ നേടുന്നു.

Verse 5

आनयिष्ये बहून्यत्र सार्धं रत्नपरीक्षकैः ॥ एवं निश्चित्य मनसा महासार्थपुरःसरः ॥ समुद्रयायिभिर्लोकैः संविदं प्रोच्य निर्गतः ॥

“ഇവിടെ അനേകം രത്നങ്ങൾ, രത്നപരിശോധകരോടൊപ്പം കൊണ്ടുവരാം.” എന്ന് മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച്, മഹാവ്യാപാരസംഘത്തിന്റെ മുന്നണിയായി, സമുദ്രയാത്രയ്ക്കുപോകുന്നവരോട് കരാർ അറിയിച്ച് അവൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 6

पेयाहारसमाहारं कृत्वा कृत्यविदार्थकम् ॥ शुकं गृहीत्वा प्रस्थानमकरोत्पुण्यवासरे ॥

പാനീയവും ആഹാരവും അടങ്ങിയ സംഭാരം—ചെയ്യേണ്ട കര്‍മ്മത്തിന് അനുയോജ്യമായ സാധനങ്ങളോടെ—തയ്യാറാക്കി, ഒരു ശുകം (തത്ത) കൈക്കൊണ്ട്, അവൻ പുണ്യദിവസത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 7

मातापित्रोः शुभा वाचो गृहीत्वा देवतागृहे ॥ भार्याणां देवकार्यं च वाटिकायाश्च पोषणम् ॥

ദേവാലയത്തിൽ മാതാപിതാക്കളുടെ ശുഭവചനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, ഭാര്യമാർ ദേവകാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കാനും തോട്ടഭൂമിയെ പരിപാലിക്കാനും അവൻ ക്രമീകരിച്ചു.

Verse 8

पितुः शुश्रूषणं चोक्त्वा सर्वं यूयं करिष्यथ ॥ यथायोगं यथाकालं यथाकृत्यं यथा च यत् ॥

പിതാവിനെ ശുശ്രൂഷിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിച്ച് അവൻ പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എല്ലാം യഥോചിതമായി ചെയ്യുക: കഴിവനുസരിച്ച്, സമയാനുസരിച്ച്, ചെയ്യേണ്ട കര്‍ത്തവ്യാനുസരിച്ച്, ഓരോ കാര്യത്തിനും ആവശ്യമായ വിധത്തിൽ.”

Verse 9

भवतीभिश्च कृत्यं मे करणीयं यथा तथा ॥ सन्दिश्य भार्याः सुश्रोणीर् देवं दृष्ट्वा प्रसाद्य च ॥

നിങ്ങളും സ്ത്രീകളേ, എന്റെ നിമിത്തം ചെയ്യേണ്ട കര്‍ത്തവ്യം യഥോചിതമായി നിര്‍വഹിക്കണം. ഇങ്ങനെ സുഷ്രോണിയായ ഭാര്യമാരെ ഉപദേശിച്ച് അദ്ദേഹം ദേവദര്‍ശനത്തിന് പോയി പ്രസാദം (അനുഗ്രഹം) അപേക്ഷിച്ച് നമസ്കരിച്ചു മടങ്ങി.

Verse 10

पोतारूढास्ततः सर्वे पोतवाहैरुपोहिताः ॥ अपारे दुस्तरेऽगाधे यान्ति वेगेन नित्यशः ॥

അപ്പോൾ എല്ലാവരും കപ്പലിൽ കയറി; കപ്പൽക്കാരാൽ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ടു. അവർ അതിരില്ലാത്ത, കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായ, അഗാധമായ സമുദ്രത്തിലൂടെ നിത്യം വേഗത്തോടെ മുന്നേറി.

Verse 11

अथ दैववशाद्वायुर् विलोमः समजायत ॥ दुर्वातेन तदा नित्यं बलात्पोत उपोहितः ॥ पोतवाहास्ततः सर्वे विसंज्ञा मोहिताः कृशाः ॥

പിന്നീട് ദൈവവശാൽ കാറ്റ് പ്രതികൂലമായി. അപ്പോൾ ദുഷ്കാറ്റിന്റെ ബലത്തിൽ കപ്പൽ നിരന്തരം തള്ളപ്പെട്ടു; അതിനാൽ കപ്പൽക്കാരെല്ലാം ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു, മയങ്ങി, ക്ഷീണിച്ചു.

Verse 12

हा कष्टं हि कथं किञ्च कुत्र गच्छामहे वयम् ॥ तेषां तु वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा दुर्वातपीडनम् ॥ आक्षिपद्वाग्भिरुग्राभिरन्योन्यं शङ्क्य मूर्च्छिताः ॥

അവർ പറഞ്ഞു—“അയ്യോ ദുരിതം! നാം എങ്ങനെയെങ്കിലും എന്ത് ചെയ്യും, എവിടേക്ക് പോകും?” അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദുഷ്കാറ്റിന്റെ പീഡനം മനസ്സിലാക്കി, അവർ പരസ്പരം സംശയിച്ച് കടുത്ത വാക്കുകളാൽ തമ്മിൽ കുറ്റപ്പെടുത്തി മയങ്ങി വീണു.

Verse 13

जल्पन्ति कोऽत्र पापिष्ठः समारूढो निराकृतः ॥ तस्य पातकसंस्पर्शान्मृताः सर्वे न संशयः ॥

അവർ വിലപിച്ചു—“ഇവിടെ ഏറ്റവും പാപിഷ്ഠൻ ആര്, കപ്പലിൽ കയറിയിട്ടും തള്ളപ്പെട്ടവൻ? അവന്റെ പാപസ്പർശം കൊണ്ടാണ് നമ്മൾ എല്ലാവരും മരിച്ചത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല।”

Verse 14

एवं विलपतां तेषां चत्वारोऽपि समभ्ययुः ॥ मासास्तत्रैव वाणिज्यं षण्मासात्सिध्यते फलम् ॥

ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അവരുടെ അടുക്കൽ നാലുപേരും എത്തിച്ചേർന്നു. അവിടെയേ നടത്തിയ വ്യാപാരം മാസങ്ങളോളം നീളും; അതിന്റെ ഫലം ആറുമാസത്തിൽ സിദ്ധമാകും.

Verse 15

निर्भर्त्सनं ततस्तेषामन्योन्यमभिजल्पनम् ॥ श्रुत्वा शुकस्य गोकर्णः शशंसात्मविनिन्दनम् ॥

പിന്നീട് അവരുടെ പരസ്പര ശാസനങ്ങളും വാക്കുമാറ്റങ്ങളും കേട്ട്, ശുകന്റെ സന്നിധിയിൽ ഗോകർണൻ ആത്മനിന്ദ പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 16

अपुत्रस्य गतिर् नास्ति इति सर्वस्य निश्चितम् ॥ एषां मध्ये ह्यहं पापस्तेन तप्यामि पुत्रक ॥

‘പുത്രനില്ലാത്തവന് ഗതി ഇല്ലെന്നത് എല്ലാവർക്കും നിശ്ചയം. ഇവരിൽ ഞാൻ തന്നെയാണ് പാപി; അതുകൊണ്ട്, ഹേ പുത്രകാ, ഞാൻ ദുഃഖത്തിൽ കത്തുന്നു.’

Verse 17

यदत्र युक्तं कालेऽस्मिन् विषमे समुपस्थिते ॥ वद स्वाध्यायषाड्गुण्यं कृच्छ्रे त्वं कार्यवित्तमः ॥

‘ഈ വിഷമകാലം വന്നിരിക്കുന്നപ്പോൾ ഇവിടെ യുക്തമായത് എന്തെന്നു പറയുക. സ്വാധ്യായാധിഷ്ഠിതമായ ഷാഡ്ഗുണ്യം വിശദീകരിക്കൂ; കഷ്ടത്തിൽ നീയാണ് കാര്യവിത്തമൻ.’

Verse 18

शुक उवाच ॥ मा जोषमास्व भैस्तात अस्मिन्काले यथोचितम् ॥ अहं करिष्ये तत्सर्वं मा विषादे मनः कृथाः ॥

ശുകൻ പറഞ്ഞു—‘ഹേ താതാ, മൗനം പാലിക്കരുത്; ഭയപ്പെടരുത്. ഈ സമയത്ത് യഥോചിതമായതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും. മനസ്സിനെ വിഷാദത്തിലാഴ്ത്തരുത്.’

Verse 19

नीचगत्या रक्षयन् वै सुतरं दुस्तरं जलम् ॥ सानौ पर्वतसामीप्ये योजनेंन वरं गिरिम् ॥

താഴ്ന്ന ഗതിയിൽ സംരക്ഷിച്ചു കൊണ്ടു അവൻ ദുഷ്‌തരം ജലം സുരക്ഷിതമായി കടന്നു; പർവതത്തിന്റെ ചരിവിനടുത്ത്, ഒരു യോജന ദൂരത്ത് ഒരു ശ്രേഷ്ഠഗിരി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 20

रोमाञ्चिततनुर्जातः शुको वीक्ष्य महागिरिम् ॥ क्रमित्वोर्ध्वं च यात्युग्रं तावद्देवालयं शुभम् ॥

മഹാഗിരി കണ്ടപ്പോൾ ശുകന്റെ ശരീരം രോമാഞ്ചിതമായി; അവൻ മേലോട്ടു കയറി ഉഗ്രവേഗത്തിൽ മുന്നേറി, ആ ശുഭ ദേവാലയം എത്തുവോളം പോയി.

Verse 21

दृष्टं च विष्ण्वायतनं तेजसा चोपशोभितम् ॥ दिक्षु सर्वास्वटित्वैवं निलिल्ये देवमन्दिरे ॥

തേജസ്സാൽ ശോഭിതമായ വിഷ്ണ്വാലയം അവൻ കണ്ടു; ഇങ്ങനെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും സഞ്ചരിച്ച് അവൻ ദേവമന്ദിരത്തിനുള്ളിൽ വിശ്രമിച്ചു.

Verse 22

वत्सायं कोऽत्र सञ्चारी कदा किं तु पिता मम ॥ वितरिष्यति नो कालं दुरन्तं सुकृतिर्यथा ॥

“വത്സാ! ഇവിടെ ആരാണ് സഞ്ചാരി? പിന്നെ എപ്പോൾ സത്യമായി എന്റെ പിതാവ്, സുകൃതഫലം ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ദീർഘാന്തമില്ലാ കാലത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് ആശ്വാസം നൽകും?”

Verse 23

क्षणमेकं तथा चैनं तस्य चिन्तान्वितस्य हि ॥ सौवर्णपात्रहस्ता च देवी देवं समर्च्चयत्

അവൻ ചിന്തയിൽ ലീനനായിരുന്ന ആ ഒരു ക്ഷണത്തിൽ, ദേവി സ്വർണ്ണപാത്രം കൈയിൽ പിടിച്ച് ദേവനെ സമ്യകായി ആരാധിച്ചു.

Verse 24

नमो नारायणायोक्त्वा निषसाद वरासने ॥ निमेषान्तरमात्रेण वयोरूपसमन्विताः ॥ असंख्याताः समायाता यथा देवी तथैव ताः

‘നമോ നാരായണായ’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച് അവൾ ശ്രേഷ്ഠാസനത്തിൽ ഇരുന്നു. ഒരു കണ്ണിമയ്ക്കുന്ന നേരത്തിനുള്ളിൽ ദേവിയെപ്പോലെ വയസ്സും രൂപവും ഉള്ള അസംഖ്യർ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 25

गीतं वाद्यं च नृत्यं च यथासौख्यं विहृत्य च ॥ गतास्ता देवताः सर्वा यथास्थानमनुत्तमम्

ഗാനം, വാദ്യം, നൃത്തം എന്നിവയിൽ തങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമായപോലെ വിഹരിച്ച ശേഷം ആ ദേവതകൾ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ അത്യുത്തമമായ സ്വസ്ഥാനം പ്രാപിച്ചു.

Verse 26

देवतादक्षिणे भागे पक्षिणां च जटायुषाम् ॥ लक्ष्यान्यनेकयूथानि बृहन्ति बहु सङ्घशः

ദേവതകളുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ജടായുവിന്റെ വർഗ്ഗത്തിലുള്ള പക്ഷികളുടെ അനേകം കൂട്ടങ്ങൾ കാണപ്പെട്ടു—പല സംഘങ്ങളായി വലിയ വലിയ കൂട്ടങ്ങൾ.

Verse 27

शुको लेख्यसमस्तेषां मध्ये कृत्वा तु संविदम् ॥ स्वभाषां पुरतः कृत्वा शरणं तमयाचत

അപ്പോൾ ശുകൻ എല്ലാവരുടെയും ഇടയിൽ സംവാദം സ്ഥാപിച്ച്, തന്റെ വാക്കിനെ മുൻപിൽ വെച്ച്, അവനോട് ശരണം അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 28

शुकस्तान्प्रत्युवाचाथ पिता मे पोतसंस्थितः ॥ दुर्गवाताद्दुर्गमस्थो विषमे समुपस्थिते

അപ്പോൾ ശുകൻ അവരോട് മറുപടി പറഞ്ഞു—‘എന്റെ പിതാവ് ഒരു തോണിയിൽ ഇരിക്കുന്നു; ദുര്‍വാതം കാരണം അദ്ദേഹം ദുഷ്കരാവസ്ഥയിൽപ്പെട്ടു, അപകടം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.’

Verse 29

तस्य त्राणमभीप्सन्वै ह्यागतोऽत्र वरं गिरिम् ॥ कुरुध्वं तस्य मे त्राणं यथा सुखमवाप्यते

അവന്റെ സംരക്ഷണം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ സത്യമായി ഇവിടെ ഈ ശ്രേഷ്ഠമായ പർവതത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു. ദയവായി എന്റെ പിതാവിന് സംരക്ഷണം നൽകുക; അദ്ദേഹം സുരക്ഷയും സുഖവും പ്രാപിക്കട്ടെ.

Verse 30

पक्षिण ऊचुः ॥ एहि पुत्र सुकाय्र्यं ते मार्गं द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ पोताभ्याशगतिं यासि पितुस्तव गतिं प्रति

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു—വാ മകനേ, നിന്റെ കര്‍മ്മം ശുഭമാണ്. ഞങ്ങൾ നിനക്ക് വഴി കാണിച്ചുതരാം. തോണിക്ക് സമീപത്തേക്കുള്ള പാതയിലൂടെ പോകുക—നിന്റെ പിതാവിന്റെ ഗതിയിലേക്കു.

Verse 31

ममैव पादविन्यासे क्रमयिष्ये यथा जलम् ॥ तेन ते पृष्ठतो मह्यं स पिता सन्तरिष्यति

ഞാൻ എന്റെ തന്നെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ വെച്ച് ജലത്തിലൂടെ മുന്നോട്ട് കടക്കും; അതിനാൽ എന്റെ പിന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട് നിന്റെ പിതാവും കടന്നുപോകും.

Verse 32

मम चञ्च्वावगाहेन नङ्क्ष्यन्ति जलजन्तवः ॥ एतत्पितुः समक्षं हि शंसन् क्षिप्रं नदीपतिम्

എന്റെ കൊക്ക് വെള്ളത്തിൽ മുക്കിയാലും ജലജീവികൾ നശിക്കുകയില്ല. ഈ കാര്യം വേഗത്തിൽ നിന്റെ പിതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ അറിയിച്ച് നദിയുടെ അധിപതിയിലേക്കു പോകുക.

Verse 33

तारयामास वेगेन गत्वा पृष्ठं जटायुषः ॥ स ययौ पर्वतं तीर्त्वा क्वचिन्नाभिसमं जलम्

അവൻ വേഗത്തിൽ ചെന്നു ജടായുവിന്റെ പുറത്ത് എത്തി രക്ഷാപ്രവർത്തനം നടത്തി. പിന്നെ പർവതം കടന്ന് മുന്നോട്ട് പോയി, എവിടെയോ നാഭിയോളം മാത്രം ആഴമുള്ള ചെറുആഴമുള്ള വെള്ളത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 34

हृत्कण्ठं चैव गम्भीरं सुखेन सुकृती यथा ॥ स्तोकान्तरे ततः सोऽथ देवागारमनुत्तमम्

അവൻ ഗംഭീരവും ദുർഗമവും ആയ വഴിയും പുണ്യവാനെപ്പോലെ സുഖമായി കടന്നു. പിന്നെ അല്പം ഇടവേളയ്ക്കു ശേഷം അവൻ അനുത്തമമായ ദേവാലയത്തിലെത്തി.

Verse 35

सरोवरं च पद्माढ्यं मणिरत्नविभूषितम् ॥ स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयित्वा यथासुखम्

അവൻ താമരകളാൽ നിറഞ്ഞതും മണി-രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ സരോവരത്തിലെത്തി. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും യഥോചിതമായി തർപ്പണം ചെയ്ത് തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 36

पुष्पाण्यादाय देवं च पूजयित्वा स केशवम् ॥ पञ्चायतनकं चैव खचितं रत्नसञ्चयैः ॥ दृष्ट्वा निलिल्ये चैकेऽन्ते शुकस्यानुमते स्थितः

പുഷ്പങ്ങൾ എടുത്ത് അവൻ ദേവനായ കേശവനെ പൂജിച്ചു. രത്നസഞ്ചയങ്ങളാൽ ഖചിതമായ പഞ്ചായതന സമുച്ചയം കണ്ട ശേഷം, ശുകന്റെ അനുവാദത്തോടെ അവൻ ഏകാന്തസ്ഥാനത്ത് ഒതുങ്ങി പാർത്തു.

Verse 37

स्वागतस्य क्षुधार्त्तस्य ब्रह्मिष्ठस्य महात्मनः ॥ भोजनार्थं फलं दिव्यं पानार्थं तोयमुत्तमम्

സ്വാഗതം ലഭിച്ച, ക്ഷുധാർത്തനായ, ബ്രഹ്മനിഷ്ഠ മഹാത്മാവിന് ആഹാരത്തിനായി ദിവ്യഫലവും പാനത്തിനായി ഉത്തമജലവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 38

गोकर्णस्य प्रयच्छध्वं येन तृप्तिस्त्रिमासिकी ॥ यथा शोको यथा पापं यथा मोहः प्रणश्यति

‘ഗോകർണനു ഇവ നൽകുക; ഇതാൽ മൂന്നു മാസത്തോളം തൃപ്തി നിലനിൽക്കും—അങ്ങനെ ശോകവും പാപവും മോഹവും ക്രമേണ നശിക്കും.’

Verse 39

तथा कृत्वा तमूचुस्ता अभयं तेऽस्तु मा शुचः ॥ वस स्वर्गोपमे स्थाने यावत्सिद्धिर्भवेत् तव

അങ്ങനെ ചെയ്ത ശേഷം അവർ അവനോട് പറഞ്ഞു—“നിനക്ക് അഭയം ഉണ്ടാകട്ടെ; ദുഃഖിക്കരുത്. സ്വർഗ്ഗസമമായ ഈ സ്ഥലത്ത് വസിക്കൂ, നിന്റെ സിദ്ധി പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ.”

Verse 40

गतास्ताः पुनरेवं च नित्यमेव दिने दिने ॥ वसते स सुखं तत्र मथुरायां यथा तथा

അവർ പോയശേഷവും ഇങ്ങനെ തന്നെ ദിനംപ്രതി തുടർന്നു. അവൻ അവിടെ സുഖത്തോടെ വസിച്ചു—മഥുരയിൽ വസിക്കുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ആ സ്ഥലത്തും.

Verse 41

पोतात्तस्मादुत्ततार सुवातेनोपवाहितः ॥ रत्नाकरः शुभो यत्र भावित्वाद्दैवयोगतः

അവൻ ആ തോണിയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, അനുകൂലമായ കാറ്റാൽ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ടു. ദൈവയോഗബലത്താൽ അവിടെ മംഗളമായ ‘രത്നാകര’ം—രത്നങ്ങളുടെ നിധിയായ സമുദ്രം—ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 42

रत्नानि बहु मौल्यानि आहृतानि बहून्यथ ॥ यावत्परीक्षणार्थं च गोकर्णं रत्नकोविदम्

പിന്നീട് അത്യന്തം മൂല്യമുള്ള അനേകം രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. അവ പരിശോധിക്കാനായി രത്നവിദഗ്ധനായ ഗോകർണന്റെ അടുക്കൽ അവർ പോയി.

Verse 43

निरीक्ष्यतेऽस्य संवासो न दृष्टश्चुक्रुशुस्ततः ॥ कुतोऽसौ गतवान्भद्रो मृतो नष्टो जले प्लुतः ॥

അവർ അവന്റെ വാസസ്ഥലം പരിശോധിച്ചു; പക്ഷേ അവനെ കണ്ടില്ല. അപ്പോൾ അവർ നിലവിളിച്ചു—“ആ സദ്ഭദ്രൻ എവിടെ പോയി? മരിച്ചോ, നശിച്ചോ, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളത്തിൽ ഒഴുകിപ്പോയോ?”

Verse 44

व्रीडायुतो निमग्नोऽयं निश्चितं मकरालये ॥ पितुरस्य वयं सर्वे पुत्रवद्विचरामहे ॥

ലജ്ജയോടെ അവൻ നിശ്ചയമായും മകരങ്ങളുടെ ആലയമായ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയി. അവന്റെ പിതാവിനോടു ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും പുത്രന്മാരെപ്പോലെ പെരുമാറും.

Verse 45

यथाभागं च रत्नानां भागं दास्यामहे परम् ॥ एष धर्मः सदास्माकमेकसार्थागमेन हि ॥

രത്നങ്ങളുടെ വിഹിതം ഓരോരുത്തന്റെയും ഭാഗമനുസരിച്ച് പൂർണ്ണമായി നാം നൽകും. ഒരേ സംഘമായി പുറപ്പെട്ടതിനാൽ ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ സ്ഥിരധർമ്മം.

Verse 46

शुकेन मन्त्र मूढत्वात्पितुरेवं निवेदितम् ॥ अहं पक्षी लघुतनुर्भवन्तं नेतुमक्षमः ॥

മന്ത്രം മൂലം മോഹിതനായ ശുകൻ പിതാവിനോട് ഇങ്ങനെ അറിയിച്ചു—“ഞാൻ ലഘുദേഹമുള്ള പക്ഷിയാണ്; അങ്ങയെ കൊണ്ടുപോകാൻ എനിക്കാകില്ല.”

Verse 47

याताऽस्मि मथुरां मार्गे समुद्रे जलमालिनि ॥ पित्रोर्वाक्यं तवाख्यासे त्वदीयं च तयोरहम् ॥

ഞാൻ വഴിയിൽ മഥുരയിലേക്കു പോയി ജലമയമായ സമുദ്രം കടന്നിരിക്കുന്നു. നിന്റെ സന്ദേശം മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഞാൻ അറിയിക്കും; നിന്റെ കാര്യവും, കാരണം ഞാൻ അവരിരുവരോടും ഭക്തനാണ്.

Verse 48

अवश्यं च गमिष्येऽहमनुज्ञा तु प्रदीयताम् ॥ सत्यमुक्तं ततस्तेन गोकर्णेन शुकं प्रति ॥

“ഞാൻ തീർച്ചയായും പോകും; അനുമതി മാത്രം തരിക.” തുടർന്ന് ഗോകർണൻ ശുകനോടു സത്യമായി പറഞ്ഞു.

Verse 49

गच्छ त्वं पुत्र मथुरामवस्थां मामकीमिमाम् ॥ त्वया विना न शक्नोमि शीघ्रमागमनं कुरु ॥

മകനേ, നീ മഥുരയിലേക്കു പോകുക. എന്റെ ഈ അവസ്ഥയിൽ നിന്നില്ലാതെ എനിക്ക് കഴിയില്ല; വേഗം മടങ്ങിവരിക.

Verse 50

इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पोतारूढः खगोत्तमः ॥ कालेन मथुरां प्राप्तः सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു. ശ്രേഷ്ഠ പക്ഷി വള്ളത്തിൽ കയറി സമയത്ത് മഥുരയിലെത്തി എല്ലാം പിതാവിനോട് അറിയിച്ചു.

Verse 51

श्रुत्वा तौ विषमावस्थां मृतं हृदि निवेश्य च ॥ रुदित्वा सुचिरं कालं शुके स्नेहो निवेशितः ॥

അവരുടെ ദുഷ്കരാവസ്ഥ കേട്ട്, മരണത്തെ ഹൃദയത്തിൽ വച്ചതുപോലെ, അവൻ ദീർഘകാലം കരഞ്ഞു; ശുകനോടുള്ള സ്നേഹം അവനിൽ ദൃഢമായി പതിഞ്ഞു.

Verse 52

अस्माकं जीवनार्थाय त्वया कार्यं विहङ्गम ॥ कथाभिरनुकूलाभिर्धर्मदर्शिभिरेव च ॥

ഞങ്ങളുടെ ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നതിനായി, ഹേ വിഹംഗമേ, നീ പ്രവർത്തിക്കണം—അനുകൂലമായ കഥകളാലും ധർമ്മദർശികളായ ജനങ്ങളാലും കൂടി.

Verse 53

शुकेन पञ्जरस्थेन कथालापेन विद्यया ॥ पुत्रशोकाभितन्तप्तौ तथैवानेन सान्त्वितौ

കൂട്ടിലിരുന്ന ശുകൻ വിദ്യാപൂർണ്ണമായ സംഭാഷണവും ഉപദേശവും കൊണ്ട്, പുത്രശോകത്തിൽ ദഹിച്ചിരുന്ന ആ ഇരുവരെയും അതുപോലെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.

Verse 54

प्रसाद्य सर्वे सम्पूज्य प्रेषितास्ते गृहं ययुः ॥ एवं ते न्यवसंस्तत्र यावत्त्कालं सुखेन तु

എല്ലാവരെയും പ്രസാദിപ്പിച്ച് യഥാവിധി ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ച് അവരെ യാത്രയാക്കി; അവർ തങ്ങളുടെ വീട്ടിലേക്കു പോയി. ഇങ്ങനെ അവർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നത്രകാലം സുഖത്തോടെ പാർത്തു.

Verse 55

शुश्रूषमाणास्तं वैश्यं यथा स्वपितरं तथा

അവർ ആ വൈശ്യനെ സ്വന്തം പിതാവിനെപ്പോലെ തന്നെ സേവിച്ചു ശുശ്രൂഷിച്ചു.

Verse 56

अथ सार्थः समायातो रत्नपूर्णो यथोदधिः ॥ वसुकर्णस्य पुत्रार्थमकरोत्स जनो महान्

അതിനുശേഷം സമുദ്രംപോലെ രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കാരവാൻ എത്തി; വസുകർണന്റെ പുത്രനുവേണ്ടി ഒരു മഹാനായ വ്യക്തി പരിശ്രമം ആരംഭിച്ചു.

Verse 57

भार्याभिः समनुज्ञातो यानपात्रं गतस्तदा ॥ शुकेन सह सम्प्राप्तो महान्तं लवणार्णवम्

ഭാര്യകളുടെ അനുമതി ലഭിച്ച ശേഷം അവൻ അപ്പോൾ കപ്പലിൽ കയറി; ശുകനോടൊപ്പം മഹത്തായ ലവണസമുദ്രത്തിലെത്തി.

Verse 58

एवमाश्वास्य पितरं समुड्डीय ततो द्रुतम् ॥ ध्रुवाख्यां दिशमुद्वीक्ष्य उत्तराभिमुखो ययौ

ഇങ്ങനെ പിതാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പിന്നെ വേഗത്തിൽ പറന്നു; ‘ധ്രുവ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദിശയിലേക്കു നോക്കി വടക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് യാത്രയായി.

Verse 59

ते समाश्वास्य तं प्राहुः कथमस्मिन्भवाङ्गतः ॥ वारिराशिर्दुराधर्षः समुद्रो झषसङ्कुलः

അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു—“നീ എങ്ങനെ ഈ അവസ്ഥയിൽ എത്തി? ഈ ജലരാശിയായ സമുദ്രം അതിക്രമിക്കാൻ ദുഷ്കരം; മത്സ്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.”

Verse 60

क्षणेन ता यथापूर्वं देवताश्चागताः पुनः ॥ नर्त्तयित्वा यथायोग्यं तासां ज्येष्ठा अब्रवीदिदम्

ഒരു ക്ഷണത്തിൽ അവർ ദേവന്മാരോടുകൂടെ മുൻപുപോലെ വീണ്ടും വന്നു. യഥോചിതമായി നൃത്തം ചെയ്യിപ്പിച്ച്, അവരിൽ മൂത്തവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 61

एवं वसन्स गोकर्णो द्वीपस्थः शोकविह्वलः ॥ शुकं प्रोवाच दीनात्मा मातापित्रोः कृते तदा

ഇങ്ങനെ ദ്വീപിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട് ശോകത്തിൽ വിഹ്വലനായ ഗോകർണൻ, ദീനചിത്തനായി, അപ്പോൾ മാതാപിതാക്കളുടെ നിമിത്തം ശുകനോടു പറഞ്ഞു.

Verse 62

सर्वैस्तैर्विंशतिः सङ्ख्या एकैकेन समुद्रगैः ॥ रत्नैः समर्च्चितोऽत्यर्थं पर्वतः कुसुमोत्करैः

അവർ എല്ലാവരും—ഇരുപത് പേർ—ഓരോരുത്തരും സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് ആ പർവതത്തെ അത്യന്തമായി സമർചിച്ചു; രത്നങ്ങളും പുഷ്പകൂമ്പാരങ്ങളും കൊണ്ട് അത് അലങ്കൃതമായി.