
Aparādha-prāyaścitta-nirdeśaḥ (raktavastra–kṛṣṇavastra–andhakāra–ucchiṣṭa–varāhamāṃsa–jālapāda)
Ritual-Manual (Prāyaścitta) with Ethical-Discourse framed as terrestrial (Pṛthivī) stewardship
ഈ അധ്യായത്തിൽ വരാഹഭഗവാൻ ഭൂമിദേവിയോട് സാമൂഹ്യ‑വൈദിക അപരാധങ്ങളും അവയ്ക്കുള്ള പ്രായശ്ചിത്തക്രമവും ഉപദേശിക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ കർമ്മഭാരം കുറയുകയും ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യാചാരം സ്ഥിരപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ആദ്യം രക്തവസ്ത്രം ധരിച്ചു വരാഹകർമ്മ/പൂജയ്ക്ക് സമീപിക്കുന്നത് രജോഗുണദോഷമെന്ന് പറഞ്ഞ് ഏകഭുക്തം, വായുഭക്ഷണം, ജലഭക്ഷണം തുടങ്ങിയ ക്രമോപവാസങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ദീപമില്ലാത്ത അന്ധകാരത്തിൽ ശാസ്ത്രനിർദ്ദേശമില്ലാതെ നടന്ന സ്പർശം പതനത്തിനും നീചജന്മങ്ങൾക്കും കാരണമെന്നു വിവരിച്ച്, നേത്രാവരണം, നിയന്ത്രിതാഹാരം, നിർദ്ദിഷ്ട ദ്വാദശീ വ്രതം എന്നിവയിലൂടെ ശുദ്ധി പറയുന്നു. പിന്നെ കൃഷ്ണവസ്ത്രം, കഴുകാത്ത വസ്ത്രങ്ങളിൽ കർമ്മം, നായയുടെ ഉച്ഛിഷ്ടദാനം, വരാഹമാംസഭക്ഷണം, ജാലപാദസേവനം—ഇവയ്ക്കെല്ലാം പുനർജന്മക്രമ ഉദാഹരണങ്ങളോടൊപ്പം ആഹാര‑വ്രതയുക്ത പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, അവസാനം ശിഷ്ടനായ ഭാഗവതാചാരിയായി ഭക്തനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു।
Verse 1
अथ जालपादभक्षणापराधप्रायश्चित्तम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ रक्तवस्त्रेण संयुक्तो यो हि मामुपसर्पति ॥ तस्यापि शृणु सुश्रोणि कर्म संसारमोक्षणम् ॥
ഇപ്പോൾ ‘ജാലപാദ’ ഭക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അപരാധത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം. ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചു എന്നെ സമീപിക്കുന്നവനേക്കൂടി, ഹേ സുശ്രോണി, സംസാരബന്ധനമോചനകരമായ കർമം കേൾക്കുക.
Verse 2
रजस्वलासु नारीषु रजो यत्तत्प्रवर्तते ॥ तेनासौ रजसा पुष्टो कर्मदोषेण जानतः ॥
രജസ്വല സ്ത്രീകളിൽ പ്രവഹിക്കുന്ന രജസ്—ആ രജസാൽ അവൻ (പുരുഷൻ) ബാധിതനായി/പുഷ്ടനായി തീരുന്നു; ഇത് അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള കർമദോഷമാണ്.
Verse 3
वर्षाणि दश पञ्चैव वसते तत्र निश्चितात् ॥ रजो भूत्वा महाभागे रक्तवस्त्रपरायणः ॥
അവൻ നിശ്ചയമായി അവിടെ പതിനഞ്ചു വർഷം വസിക്കുന്നു; ഹേ മഹാഭാഗേ, രജസായി മാറിയതുപോലെ, ചുവന്ന വസ്ത്രധാരണത്തിൽ പരായണനായി ഇരിക്കുന്നു.
Verse 4
प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि तस्य कायविशोधनम् ॥ येन शुध्यन्ति ते भूमे पुरुषाः शास्त्रनिश्चिताः ॥
ഞാൻ അവനുവേണ്ടി പ്രായശ്ചിത്തം—അഥവാ ദേഹശുദ്ധി—വിവരിക്കുന്നു; ഹേ ഭൂമീ, ശാസ്ത്രനിശ്ചിതമായ വിധിപ്രകാരം ആ പുരുഷന്മാർ ശുദ്ധരാകുന്നു.
Verse 5
एकाहारं ततः कृत्वा दिनानि दश सप्त च ॥ वायुभक्षस्त्रीण्यहानि दिनमेकं जलाशनः ॥
അതിനുശേഷം ഏകാഹാരം (ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം) ചെയ്ത് പതിനേഴു ദിവസം ഇരിക്കണം; മൂന്ന് ദിവസം വായുഭക്ഷനായി (ഉപവാസം) ഇരിച്ച്, ഒരു ദിവസം ജലാഹാരം മാത്രം സ്വീകരിക്കണം.
Verse 6
एवं स मुच्यते भूमे मम विप्रियकारकः ॥ प्रायश्चित्तं ततः कृत्वा ममासौ रोचते सह ॥
ഇങ്ങനെ, ഹേ ഭൂമീ, എന്നോടു വിരോധമായി അപ്രിയം ചെയ്തവൻ മോചിതനാകുന്നു; തുടർന്ന് പ്രായശ്ചിത്തം നിർവഹിച്ചു അവൻ വീണ്ടും എനിക്ക് പ്രീതികരനാകുന്നു.
Verse 7
एतत्ते कथितं भूमे रक्तवस्त्रविभूषिते ॥ प्रायश्चित्तं महाभागे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥
ഹേ ഭൂമീ, ചുവന്ന വസ്ത്രങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായവളേ, ഈ പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഹേ മഹാഭാഗേ, ഇത് സമസ്ത സംസാരബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നതാണ്.
Verse 8
यस्तु मामन्धकारेषु विना दीपेन सुन्दरि ॥ स्पृशते च विना शास्त्रं त्वरमाणो विमोहितः ॥
എന്നാൽ, ഹേ സുന്ദരീ, ആരെങ്കിലും ഇരുട്ടിൽ ദീപം കൂടാതെ എന്നെ സ്പർശിക്കുകയും, മോഹിതനായി അതിവേഗത്തിൽ ശാസ്ത്രാശ്രയം കൂടാതെ അങ്ങനെ ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ,
Verse 9
पतनाṃ तस्य वक्ष्यामि शृणुष्व त्वं वसुन्धरे ॥ तेन क्लेशं समासाद्य क्लिश्यते च नराधमः ॥
അവന്റെ പതനം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു; ഹേ വസുന്ധരേ, നീ കേൾക്കുക. ആ കർമ്മം മൂലം ക്ലേശം പ്രാപിച്ച് ആ അധമൻ ദുഃഖിക്കുന്നു.
Verse 10
अनन्यमानसो भूत्वा भूमे ह्येतत्प्रसाधयेत् ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि अन्धकारे तु यः पुरा ॥
ഹേ ഭൂമീ, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ ഇതു വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിക്കണം. മുൻപ് അന്ധകാരത്തിൽ (ഈ ദോഷം) ചെയ്തവനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 11
संस्पृशेत्सोऽपि धर्मात्मा येन लोकं मम व्रजेत् ॥ अक्ष्णोराच्छादनं कृत्वा दिनानि दश पञ्च च ॥
ധർമ്മാത്മാവും എന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കുവാൻ ആ സ്പർശവിധി ചെയ്യണം. കണ്ണുകൾ മൂടി പത്ത് ദിവസവും പിന്നെ അഞ്ചു ദിവസവും (ആകെ പതിനഞ്ച്) കഴിയണം.
Verse 12
एकाहारं ततः कृत्वा दिनविंशं समाहितः ॥ यस्य कस्यापि मासस्य एकामेव च द्वादशीम् ॥
പിന്നീട് ഏകാഹാരം പാലിച്ച്, മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി ഇരുപത് ദിവസം കഴിയണം. കൂടാതെ ഏതെങ്കിലും മാസത്തിലെ ഒരു ദ്വാദശീ തിഥി മാത്രം (തിരഞ്ഞെടുക്കണം).
Verse 13
एकाहारस्ततो भूत्वा निषीदेत्च जलाशनः ॥ ततो यवान्नं भुञ्जीत गोमूत्रेण तु पाचितम् ॥
പിന്നീട് ഏകാഹാരം പാലിച്ച്, ജലം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ഇരിക്കണം. തുടർന്ന് ഗോമൂത്രത്തിൽ പാകം ചെയ്ത യവാന്നം ഭുജിക്കണം.
Verse 14
प्रायश्चित्तेन चैतेन मुच्यते पातकात्ततः ॥ यः पुनः कृष्णवस्त्रेण मम कर्मपरायणः ॥
ഈ പ്രായശ്ചിത്തം കൊണ്ടുതന്നെ അവൻ പിന്നെ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. എന്നാൽ വീണ്ടും കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു എന്റെ കർമ്മങ്ങളിൽ പരായണനായി അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ—
Verse 15
देवि कर्माणि कुर्वीत तस्य वै पातनं शृणु ॥ घुणो वै पञ्चवर्षाणि लाजवास्तुसमाश्रयः ॥
ദേവീ, ഇങ്ങനെ (അനുചിതമായി) കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവന്റെ പതനം കേൾക്കുക. അവൻ അഞ്ചു വർഷം ‘ഘുണ’ (മരപ്പുഴു) ആയി, തവിട്/തൊലി എന്നിവയെ വാസസ്ഥാനമാക്കി കഴിയുന്നു.
Verse 16
पञ्च वर्षाणि नकुलो दश वर्षाणि कच्छपः ॥ एवं भ्रमति संसारे मम कर्मपरायणः ॥
അഞ്ചു വർഷം അവൻ നകുലൻ (മുങ്ങൂസ്) ആകുന്നു, പത്തു വർഷം കച്ഛപൻ (ആമ) ആകുന്നു. ഇങ്ങനെ, എന്റെ കർമ്മങ്ങളിൽ പരായണനായിട്ടും, അവൻ സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
Verse 17
पारावतेषु जायेत नव वर्षाणि पञ्च च ॥ जातो ममापराधेन स्थितः पारावतो भुवि ॥
അവൻ പ്രാവുകളുടെ ഇടയിൽ ഒമ്പത് വർഷവും പിന്നെയും അഞ്ചു വർഷവും (ആകെ പതിനാലു) ജന്മം എടുക്കുന്നു. എന്നോടുള്ള അപരാധം മൂലം ജനിച്ചവൻ ഭൂമിയിൽ പ്രാവായി നിലകൊള്ളുന്നു.
Verse 18
मम तिष्ठति पार्श्वेषु यत्रैवाहं प्रतिष्ठितः ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि तस्य संसारमोक्षणे
ഞാൻ എവിടെ പ്രതിഷ്ഠിതനായി നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അവിടെ അവൻ എന്റെ സമീപത്ത് തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അവന്റെ സംസാരമോചനത്തിനായി ഞാൻ പ്രായശ്ചിത്തം ഉപദേശിക്കും.
Verse 19
त्रीणि पिण्डांस्त्रिरात्रं तु एवं मुच्येत किल्बिषात् ॥ य एतेन विधानेन देवि कर्माणि कारयेत्
മൂന്ന് പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് മൂന്ന് രാത്രികളുടെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ കിൽബിഷപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു. ദേവി, ഈ വിധിപ്രകാരം കർമ്മങ്ങൾ നടത്തിക്കുന്നവൻ.
Verse 20
शुचिर्भागवतो भूत्वा मम मार्गानुसारतः ॥ न स गच्छति संसारं मम लोकं स गच्छति
ശുചിയും ഭാഗവതനും ആയി എന്റെ മാർഗ്ഗം അനുസരിക്കുന്നവൻ സംസാരത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല; അവൻ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കും.
Verse 21
वाससा चाप्यधौतेन यो मे कर्माणि कारयेत् ॥ शुचिर्भागवतो भूत्वा मम मार्गानुसारकः
കഴുകാത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു എന്റെ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തിക്കുന്നവൻ—(എങ്കിലും വിധി പ്രകാരം) ശുചിയും ഭാഗവതനും ആയി എന്റെ മാർഗ്ഗാനുസാരിയായിരിക്കണം.
Verse 22
तस्य दोषं प्रवक्ष्यामि अपराधं वसुन्धरे ॥ पतन्ति येन संसारं वाससोच्छिष्टकारिणः
വസുന്ധരേ, ആ ദോഷം—അപരാധം—ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതിനാൽ വസ്ത്രോച്ഛിഷ്ടം ചെയ്യുന്നവർ സംസാരത്തിലേക്ക് പതിക്കുന്നു.
Verse 23
देवि भूत्वा गजो मत्तस्तिष्ठत्येकं नरो भुवि ॥ उष्ट्रश्चैकं भवेञ्जन्म जन्म चैकं वृकस्तथा
ദേവി, (ദോഷഫലമായി) മത്തഗജമായി മനുഷ്യൻ ഭൂമിയിൽ ഒരു ജന്മം നിലനിൽക്കും. അവൻ ഒരു ജന്മം ഒട്ടകമാകും; അതുപോലെ ഒരു ജന്മം വൃകമായും (ചെന്നായ) ജനിക്കും.
Verse 24
गोमायुरेकं जन्मापि जन्म चैकं हयस्तथा ॥ सारङ्गस्त्वेकजन्मा वै मृगो भवति वै ततः
അവൻ ഒരു ജന്മത്തിൽ കുറുക്കനായി, അതുപോലെ ഒരു ജന്മത്തിൽ കുതിരയായി. തുടർന്ന് ഒരു ജന്മത്തിൽ സാരംഗം (മാൻ) ആയി; പിന്നെ മൃഗം (മാൻ) ആയി മാറുന്നു.
Verse 25
सप्तजन्मान्तरं पश्चात्ततो भवति मानुषः ॥ मद्भक्तश्च गुणज्ञश्च मम कर्मपरायणः
ഏഴ് ജന്മങ്ങളുടെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം അവൻ മനുഷ്യനാകുന്നു. അവൻ എന്റെ ഭക്തൻ, ഗുണങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നവൻ, എന്റെ വിധിത കർമങ്ങളിൽ പരായണൻ.
Verse 26
दक्षो निरपराधश्च अहङ्कारविवर्जितः ॥ धरण्युवाच ॥ श्रुतमेतन्मया देव यत्त्वया समुदाहृतम्
അവൻ ദക്ഷൻ, കുറ്റരഹിതൻ, അഹങ്കാരവിവർജിതൻ. ധരണി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ, നിങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ ശ്രവിച്ചു.
Verse 27
संसारं वाससोच्छिष्टा येन गच्छन्ति मानुषाः ॥ प्रायश्चित्तं च मे ब्रूहि सर्वकर्मसुखावहम्
വസ്ത്ര-ഉച്ഛിഷ്ട അശുദ്ധി മൂലം മനുഷ്യർ പോകുന്ന സംസാരത്തെക്കുറിച്ച്, എല്ലാ കർമങ്ങൾക്കും ക്ഷേമം നൽകുന്ന പ്രായശ്ചിത്തവും എനിക്ക് പറയുക.
Verse 28
प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि मम कर्मपरायणः ॥ यावकेन त्रीण्यहानि पिण्याकेन दिनत्रयम् ॥
എന്റെ വിധിത കർമങ്ങളിൽ പരായണനായവനുവേണ്ടി പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു: മൂന്നു ദിവസം യാവകം (യവകഞ്ഞി), പിന്നെ മൂന്നു ദിവസം പിണ്യാകം (എണ്ണക്കട്ടി/ഓയിൽ-കേക്ക്) ആഹരിക്കണം.
Verse 29
पर्णभक्षस्त्रीण्यहानि पयोभक्षो दिनत्रयम् ॥ पायसेन त्रिरात्रं तु वायुभक्षो दिनत्रयम् ॥
മൂന്ന് ദിവസം ഇലകളെ ആഹാരമാക്കി, മൂന്ന് ദിവസം പാലിനെ ആഹാരമാക്കി; തുടർന്ന് മൂന്ന് രാത്രികൾ പായസം (ക്ഷീരാന്നം) കഴിച്ച്; പിന്നെ മൂന്ന് ദിവസം വായുഭക്ഷണം അഥവാ ഉപവാസം ആചരിക്കണം।
Verse 30
एवं कृत्वा महाभागे वाससोच्छिष्टकारिणः ॥ अपराधं न विन्देरन्संसारं न प्रयान्ति च ॥
ഹേ മഹാഭാഗേ! ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, വസ്ത്രോച്ഛിഷ്ടം മൂലം അശുദ്ധി വരുത്തിയ ദോഷം ചെയ്തവർക്ക് ഇനി അപരാധം ഉണ്ടാകുകയില്ല; അവർ സംസാരചക്രത്തിലേക്കും പോകുകയില്ല।
Verse 31
श्वानोच्छिष्टं तु यो दद्यान्मम कर्मपरायणः ॥ पापं तस्य प्रवक्ष्यामि संसारे च महद्भयम् ॥
നായയുടെ ഉച്ചിഷ്ടം മൂലം മലിനമായതു മറ്റുള്ളവർക്ക് നൽകുന്നവൻ—എന്റെ നിർദേശിച്ച കര്മ്മാചരണത്തിൽ പരായണനാണെന്ന് പറഞ്ഞാലും—അവന്റെ പാപവും സംസാരത്തിലെ മഹാഭയവും ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും।
Verse 32
श्वानो वै सप्त जन्मानि गोमायुः सप्त वै तथा ॥ उलूकः सप्तवर्षाणि पश्चाज्जायेत मानुषः ॥
അവൻ ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ നായയായി, അതുപോലെ ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ ഗോമായു (കുറുക്കൻ/ശൃഗാലം) ആയി; തുടർന്ന് ഏഴ് വർഷങ്ങൾ മൂങ്ങയായി; പിന്നെ മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 33
विशुद्धात्मा श्रुतिज्ञश्च मद्भक्तश्चैव जायते ॥ गृहे भागवतोत्कृष्टे अपराधविवर्जितः ॥
അതിനുശേഷം അവൻ വിശുദ്ധാത്മാവായി, ശ്രുതിജ്ഞാനമുള്ളവനായി, എന്റെ ഭക്തനായി ജനിക്കുന്നു; ഭാഗവതന്മാരുടെ ഉത്തമഗൃഹത്തിൽ, അപരാധരഹിതനായി।
Verse 34
शृणु तत्त्वेन वसुधे प्रायश्चित्तं महौजसम् ॥ तरन्ति मानुषा येन त्यक्त्वा संसारसागरम् ॥
ഹേ വസുധേ, സത്യതത്ത്വത്തോടെ ആ മഹൗജസ്സുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം ശ്രവിക്കൂ; അതിനാൽ മനുഷ്യർ സംസാരസാഗരം വിട്ട് കടന്നുപോകുന്നു.
Verse 35
मूलभक्षो दिनत्रय्यां फलाहारो दिनत्रयम् ॥ शाकभक्षो दिनत्रय्यां पयोभक्षो दिनत्रयम् ॥
മൂന്ന് ദിവസം കിഴങ്ങുകളും വേരുകളും ഭക്ഷിക്കണം; മൂന്ന് ദിവസം ഫലാഹാരം; മൂന്ന് ദിവസം ശാകഭക്ഷണം; പിന്നെ മൂന്ന് ദിവസം പാൽ മാത്രം ആഹാരമാക്കണം.
Verse 36
दध्याहारो दिनत्रय्यां पायसेन दिनत्रयम् ॥ वाय्वाहारो दिनत्रय्यां स्नानं कृत्वा दृढव्रतः ॥
മൂന്ന് ദിവസം തൈര് ആഹാരമാക്കണം; മൂന്ന് ദിവസം പായസം (ഖീർ) ആഹാരമാക്കണം; മൂന്ന് ദിവസം വായ്വാഹാരം (ഉപവാസം) അനുഷ്ഠിക്കണം. സ്നാനം ചെയ്ത് ദൃഢവ്രതനായി നിലകൊള്ളണം.
Verse 37
भुक्त्वा वराहमांसं तु यश्च मामिह सर्पति ॥ पातनं तस्य वक्ष्यामि यथा भवति सुन्दरी ॥
എന്നാൽ വരാഹമാംസം ഭക്ഷിച്ച് ഇവിടെ എന്നെ സമീപിക്കുന്നവൻ ആരായാലും, ഹേ സുന്ദരി, അവന്റെ പതനം എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നുവെന്ന് ഞാൻ പറയും.
Verse 38
वराहो दश वर्षाणि कृत्वानुचरते वने ॥ व्याधो भूत्वा महाभागे समाः पञ्च च सप्त च ॥
അവൻ പത്ത് വർഷം വരാഹനായി വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഹേ മഹാഭാഗേ, പിന്നെ വ്യാധൻ (വേട്ടക്കാരൻ) ആയി അഞ്ചും ഏഴും—ആകെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം കഴിയുന്നു.
Verse 39
ततश्च मूषको भूत्वा वर्षाणि च चतुर्दश ॥ ऊनविंशतिवर्षाणि यातुधानश्च जायते ॥
അതിനുശേഷം അവൻ മൂഷകനായി പതിനാലു വർഷം ജീവിക്കുന്നു; പിന്നെ പത്തൊമ്പതു വർഷം യാതുധാനൻ (ഹാനികര ദൈത്യൻ) ആയി ജനിക്കുന്നു।
Verse 40
सल्लकी चाष्टवर्षाणि जायते भवने बहु ॥ व्याघ्रस्त्रिंशच्च वर्षाणि जायते पिशिताशनः ॥
അവൻ സല്ലകീ രൂപത്തിൽ എട്ട് വർഷം, പലരും/പല സമ്പത്തുമുള്ള വീട്ടിൽ ജനിക്കുന്നു; പിന്നെ വ്യാഘ്രനായി, മാംസഭോജിയായി, മുപ്പത് വർഷം ജനിക്കുന്നു।
Verse 41
एवं संसारितां गत्वा वराहामिषभक्षकः ॥ जायते विपुले सिद्धे कुले भागवते तथा ॥
ഇങ്ങനെ വരാഹമാംസഭക്ഷകനായി സംസാരചക്രത്തിൽ അലഞ്ഞ ശേഷം, അവൻ പിന്നെ വിശിഷ്ടവും സിദ്ധവുമായ ഭാഗവത (ഭക്ത) കുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു।
Verse 42
हृषीकेशवचः श्रुत्वा सर्वं सम्पूर्णलक्षणम् ॥ शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा वाक्यं चेदमुवाच ह ॥
ഹൃഷീകേശന്റെ വചനങ്ങൾ—സമ്പൂർണ്ണ ലക്ഷണങ്ങളോടുകൂടിയവ—എല്ലാം കേട്ട്, അവൻ തലകുനിച്ച്, അഞ്ജലി ചേർത്ത്, ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।
Verse 43
एतन मे परमं गुह्यं तव भक्तसुखावहम् ॥ वराहमांसभक्तस्तु येन मुच्येत किल्बिषात् ॥
ഇത് എനിക്ക് പരമ ഗുഹ്യം, നിങ്ങളുടെ ഭക്തർക്കു ക്ഷേമം നൽകുന്നത്—വരാഹമാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ഏതു മാർഗ്ഗത്തിൽ കിൽബിഷം (ദോഷം/പാപം) മുതൽ മോചിതനാകും?
Verse 44
तरन्ति मानुषा येन तिर्यक्संसारसागरात् ॥ गोमयेन दिनं पञ्च कणाहारेण सप्त वै ॥
ഏത് ഉപായത്താൽ മനുഷ്യർ തിര്യക്യോനി-രൂപമായ സംസാരസാഗരം കടക്കുന്നു—അതിനായി അഞ്ചുദിവസം ഗോമയം സേവിച്ച്, ഏഴുദിവസം കണ (ധാന്യകണം) ആഹാരം സ്വീകരിക്കണം.
Verse 45
पानीयं तु ततो भुक्ता तिष्ठेत्सप्तदिनं ततः ॥ अक्षारलवणं सप्त सक्तुभिश्च तथा त्रयः ॥
പിന്നീട് വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ച് അതിനുശേഷം ഏഴുദിവസം അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളണം. തുടർന്ന് ഏഴുദിവസം ക്ഷാരവും ലവണവും ഒഴിവാക്കി, അതുപോലെ മൂന്നു ദിവസം സക്തു (വറുത്ത മാവ്) സ്വീകരിക്കണം.
Verse 46
क्षान्तं दान्तं तथा कृत्वा अहङ्कारविवर्जितः ॥ दिनान्येकोनपञ्चाशच्चरेत्कृतविनिश्चयः ॥
സ്വയം ക്ഷമാശീലനും ഇന്ദ്രിയസംയമനമുള്ളവനുമായി ആക്കി, അഹങ്കാരം വിട്ട്, ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ നാല്പത്തൊമ്പത് ദിവസം ഈ അനുഷ്ഠാനം ആചരിക്കണം.
Verse 47
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः ससंज्ञो विगतज्वरः ॥ कृत्वा मम च कर्माणि मम लोकं स गच्छति ॥
അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനായി, പൂർണ്ണബോധത്തോടെ, ജ്വരരഹിതനായി, എന്റെ വിധിപ്രകാരം നിർദേശിച്ച കര്മ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 48
जालपादं भक्षयित्वा यस्तु मामुपसर्पति ॥ जालपादस्ततो भूत्वा वर्षाणि दश पञ्च च ॥
ജാലപാദം ഭക്ഷിച്ച് പിന്നെ എന്നെ സമീപിക്കുന്നവൻ, അതിന്റെ ഫലമായി ജാലപാദനായി പത്ത് കൂടെ അഞ്ച്—അഥവാ പതിനഞ്ച് വർഷം അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിൽക്കും.
Verse 49
कुम्भीरो दश वर्षाणि पञ्च वर्षाणि सूकरः ॥ तावद्भ्रमति संसारे मम चैवापराधतः ॥
പത്ത് വർഷം അവൻ കുംഭീരൻ (മകരം) ആകുകയും അഞ്ചു വർഷം ശൂകരൻ ആകുകയും ചെയ്യുന്നു; എന്നോടുള്ള അപരാധം മൂലം അത്രകാലം അവൻ സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
Verse 50
कृत्वा तु दुष्करं कर्म जायते विपुले कुले ॥ शुद्धो भागवतश्रेष्ठो ह्यपराधविवर्जितः ॥
എന്നാൽ ദുഷ്കരമായ പ്രായശ്ചിത്തകർമ്മം നിർവഹിച്ചു അവൻ മഹത്തായ കുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു—ശുദ്ധനായി, ശ്രേഷ്ഠ ഭാഗവതഭക്തനായി, തീർച്ചയായും അപരാധവിവർജിതനായി.
Verse 51
सर्वकर्माण्यतिक्रम्य मम लोकं स गच्छति ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि जालपादस्य भक्षणे ॥
എല്ലാ കർമ്മബന്ധങ്ങളും അതിക്രമിച്ച് അവൻ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. ഇനി ജാലപാദം ഭക്ഷിച്ചതിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 52
तरन्ति मनुजा येन घोरसंसारसागरात् ॥ यावकान्नं दिनत्र्यां वायुभक्षो दिनत्रयम् ॥
മനുഷ്യർ ഘോരമായ സംസാരസാഗരം കടക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്ന ആ അനുഷ്ഠാനം: മൂന്നു ദിവസം യാവകഅന്നം, പിന്നെ മൂന്നു ദിവസം വായുഭക്ഷം (അഥവാ ഉപവാസം).
Verse 53
फलभक्षो दिनत्र्यां तिलभक्षो दिनत्रयम् ॥ अक्षारलवणान्नाशी पुनस्तत्र दिनत्रयम् ॥
മൂന്നു ദിവസം ഫലഭക്ഷകനായിരിക്കണം; മൂന്നു ദിവസം തിലഭക്ഷകനായിരിക്കണം; പിന്നെ വീണ്ടും മൂന്നു ദിവസം ക്ഷാരവും ലവണവും ഇല്ലാത്ത അന്നം കഴിക്കണം.
Verse 54
दशपञ्च दिनान्येवं प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ जालपादापराधस्य एवं कुर्वीत शोधनम्॥ विनीतात्मा शुचिर्भूत्वा य इच्छेत्सुशुभां गतिम् ॥
ഇങ്ങനെ പതിനഞ്ച് ദിവസം വിധിപൂർവ്വം പ്രായശ്ചിത്തം ആചരിക്കണം. ജാലപാദ സംബന്ധമായ അപരാധത്തിന്റെ ശോധനയും ഇപ്രകാരം ചെയ്യണം. വിനീതമനസ്സോടെ, ശുചിയായി, ശുഭഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇങ്ങനെ ചെയ്യട്ടെ.
Verse 55
अन्धो भूत्वा महाभागे एकं जन्म तमोमयः ॥ सर्वाशी सर्वभक्षश्च मानवः सोऽभिजायते ॥
ഹേ മഹാഭാഗേ! അന്ധനായി അവൻ ഒരു ജന്മം മുഴുവൻ തമോമയ അവസ്ഥയിൽ കഴിയുന്നു; വിവേചനമില്ലാതെ എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്ന മനുഷ്യനായി—സർവ്വഭക്ഷകനായി ജനിക്കുന്നു.
Verse 56
येनासौ लभते सिद्धिं कृष्णवस्त्रापराधतः ॥ सप्ताहं यावकं भुक्त्वा त्रिरात्रं सक्तुपिण्डिकाम् ॥
കൃഷ്ണവസ്ത്ര സംബന്ധമായ അപരാധത്തിൽ നിന്ന് അവൻ സിദ്ധി (ശുദ്ധി) നേടുന്ന വിധം—ഒരു ആഴ്ച യാവകം ഭക്ഷിച്ച്, മൂന്ന് രാത്രികൾ സക്തുവിന്റെ പിണ്ഡിക (ഉരുള) സ്വീകരിക്കണം.
Verse 57
किल्बिषाद्येन मुच्यन्ते तव कर्मपरायणाः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि कथ्यमानं मयाऽनघे ॥
“ഏത് ഉപായത്താൽ നിന്റെ കർമപരായണർ പാപാദികളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകുന്നു?” ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവി, ഹേ അനഘേ! ഞാൻ പറയുന്നതു തത്ത്വമായി കേൾക്കുക.”
Verse 58
एवं दिनान्येकविंशत्कृत्वा वै शुभलक्षणम् ॥ अपराधं न विन्देत मम लोकं स गच्छति
ഇങ്ങനെ ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം ശുഭലക്ഷണമായ നിയമം ആചരിച്ചാൽ അവൻ അപരാധത്തിൽപ്പെടുകയില്ല; അവൻ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 59
तिलभक्षो दिनान्सप्त पाषाणस्य च भक्षकः ॥ पयो भुक्त्वा दिनं सप्त कारयेद्बुद्धिमान्मनः
ഏഴ് ദിവസം എള്ള് ആഹാരമാക്കി, തപസ്സിനായി ‘കല്ലുപോലുള്ള’ കഠിനാഹാരവും സ്വീകരിക്കണം; തുടർന്ന് ഏഴ് ദിവസം പാൽ മാത്രം കഴിച്ച് ജ്ഞാനി മനസ്സിനെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തി നിയന്ത്രിക്കണം।
The text frames ethical self-restraint (śauca, controlled diet, and rule-governed action) as a corrective technology for social harm: transgressions in ritual approach, impurity, and careless conduct are said to destabilize one’s karmic trajectory, while prāyaścitta restores disciplined participation in communal and terrestrial order (with Pṛthivī as the dialogic witness).
A specific lunar marker appears: observance on a dvādaśī (12th lunar day), described as choosing a dvādaśī within any month (yasya kasyāpi māsasya ekāmeva ca dvādaśīm). Most other prescriptions are counted by day-units (e.g., 3, 7, 15, 20, 21 days; saptāha; trirātra) rather than seasons.
Although the instructions are ritual-ethical, the dialogue’s framing with Pṛthivī positions human discipline as a component of terrestrial stability: purity rules, restraint, and regulated consumption function as norms that reduce harmful excess and disorder on Earth, presenting an early model of “ecology through conduct” rather than a geography-based environmental program.
No royal dynasties, named sages, or administrative lineages are referenced. The only explicit figures are Varāha (as instructor) and Pṛthivī (as questioner), with social categories implied through terms like bhāgavata and generic rebirth exempla (animals and humans) used for moral illustration.