Adhyaya 119: Ritual Regulations on Permissible Foods for Offering and Consumption

Verse 1

अथ भोज्यनियमविधिः ॥ धरण्युवाच ॥ एवं कर्मविधिं श्रुत्वा सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ प्रसन्नवदनं देवं पुनर्वाक्यमुवाच ह ॥

ഇപ്പോൾ ഭോജ്യനിയമവിധി (വിവരണം) വരുന്നു. ധരണി പറഞ്ഞു—സകലസംസാരചക്രത്തിൽ നിന്നുമുള്ള മോക്ഷം നൽകുന്ന ഈ കർമവിധി കേട്ട ശേഷം, പ്രസന്നമുഖനായ ദേവനോട് അവൾ വീണ്ടും വചനം പറഞ്ഞു।

Verse 2

एवं महौजसं कर्म तव मार्गानुसारतः ॥ त्वत्तस्तु प्रापणविधिस्तव प्रीत्या मया श्रुतः ॥

ഇങ്ങനെ, നിങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗാനുസാരമായി മഹാശക്തിയുള്ള ഈ കർമം ഞാൻ കേട്ടു; കൂടാതെ നിങ്ങളുടെ പ്രീതിക്കായി നിങ്ങളിൽ നിന്നുതന്നെ ‘പ്രാപണ’വിധിയും ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 3

केन द्रव्येण संयुक्तं तन्ममाचक्ष्व माधव ॥ वसुधाया वचः श्रुत्वा वराहः प्रीतमानसः ॥

‘അത് ഏത് ദ്രവ്യത്തോടു ചേർക്കണം? ഹേ മാധവാ, എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.’ വസുധയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വരാഹന്റെ മനസ് പ്രീതിയായി।

Verse 4

उवाच धर्मसंयुक्तं धर्मज्ञो वाक्यकोविदः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ येन मन्त्रेण संयुक्तो मम प्रापणकं नयेत् ॥

ധർമ്മസംബന്ധമായ വാക്കുകൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—അദ്ദേഹം ധർമ്മജ്ഞനും വാക്യനിപുണനും ആയിരുന്നു. ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—‘ഏത് മന്ത്രത്തോടു ചേർത്ത് എന്റെ പ്രാപണകം (പ്രാപണാർപ്പണം) നടത്തണം?’

Verse 5

सप्त व्रीहींस्ततो गृह्य पयसासह संयुतम् ॥ परमं तस्य शाकानि मधूकोदुम्बरं तथा ॥

‘അതിനുശേഷം ഏഴ് വ്രീഹി (അരി) എടുത്ത് പാലോടു ചേർക്കുക; അതിനായി ശ്രേഷ്ഠമായ ശാകങ്ങൾ (പച്ചക്കറികൾ) കൂടാതെ മധൂകവും ഉദുംബരവും കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തുക।’

Verse 6

एते चान्ये च बहवः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ कर्मण्याश्च त एतेषां ये मया परिकीर्तिताः ॥

ഇവയും മറ്റും അനേകം—നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും—കർമ്മകാണ്ഡത്തിന് യോജ്യമാണ്; അവയിൽ ഞാൻ പരികീർത്തിച്ചവയാണ് ഇവിടെ എണ്ണപ്പെട്ടത്.

Verse 7

व्रीहीणां च प्रवक्ष्यामि उपयोग्यानि माधवि ॥ एकाग्रं मानसं कृत्वा प्रापणं शृणु सुन्दरि ॥

ഹേ മാധവീ, യോജ്യമായ അരിയുടെ ഇനങ്ങളും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും. മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി, ഹേ സുന്ദരി, പ്രാപണവിധി കേൾക്കുക.

Verse 8

धर्मचिल्लिकशाकं च सुगन्धं रक्तमालिकौ ॥ दीर्घशालिमहाशाली वरकुङ्कुममाक्षिकौ ॥

‘ധർമ്മചില്ലിക’ ശാകവും, ‘സുഗന്ധ’ ‘രക്തമാലികാ’; ‘ദീർഘശാലി’ ‘മഹാശാലി’; കൂടാതെ ‘വരകുങ്കുമ’ ‘ആക്ഷിക’—ഇവ (ഇനങ്ങൾ).

Verse 9

आमोदा शिवसुन्दर्यौ शिरीकाकुलशालिकाः ॥ विविधं यावकान्नं च ज्ञेयान्येतानि कर्मणि ॥

‘ആമോദാ’ ‘ശിവസുന്ദരീ’, കൂടാതെ ‘ശിരീകാകുല-ശാലികാ’ ഇനങ്ങൾ; യാവക ധാന്യത്തിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ അന്നവിഭവങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം കർമ്മത്തിൽ യോജ്യമെന്നു അറിയണം.

Verse 10

श्यामाकमिति चोक्तानि कर्माण्यानि वसुन्धरे ॥ कर्माण्यानि च शाकानि विजानीहि वसुन्धरे ॥

ഹേ വസുന്ധരേ, ‘ശ്യാമാക’ (ഒരു തരത്തിലുള്ള ചെറുധാന്യം) മുതലായവ കർമ്മകാണ്ഡത്തിന് യോജ്യമെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹേ വസുന്ധരേ, കർമ്മയോഗ്യമായ ശാകങ്ങളും അറിയുക.

Verse 11

एतानि प्रतिगृह्णामि यच्च भागवतं प्रियम् ॥ मार्गमांसं वरं छागं शासं समनुयुज्यते ॥

ഞാൻ ഇവയെല്ലാം സ്വീകരിക്കുന്നു; ഭഗവദ്ഭക്തനായ ഭാഗവതനു പ്രിയമായതും കൂടെ. മാംസങ്ങളിൽ മാർഗമാംസം ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പറയുന്നു; ആട്ടിൻമാംസം ഉത്തമവും പ്രശംസനീയവും, ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ശരിയായി പ്രയോഗിക്കേണ്ടതുമെന്നു പറയുന്നു.

Verse 12

एतानि प्रापणे दद्यान्मम चैतत्प्रियावहम् ॥ युञ्जानो वितते यज्ञे ब्राह्मणे वेदपारगे ॥

വിതരണസമയത്ത് ഇവ ദാനമായി നൽകണം; ഇത് എനിക്ക് പ്രീതികരമാണ്. യജ്ഞം വിധിപൂർവം വിപുലമായി നടക്കുമ്പോൾ, വേദപാരഗനായ ബ്രാഹ്മണനുവേണ്ടി (ഈ ദാനങ്ങൾ) വിനിയോഗിക്കണം.

Verse 13

भागो ममास्ति तत्रापि पशूनां छागलस्य च ॥ माहिषं वर्जयेन्मह्यं क्षीरं दधि घृतं ततः ॥

അവിടെയും എനിക്ക് പങ്കുണ്ട്—പശുബലികളിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ആട്ടിൻതന്നെ. എന്റെ തൃപ്തിക്കായി മഹിഷത്തെ (എരുമ) ഒഴിവാക്കണം; പകരം പാൽ, തൈര്, നെയ്യ് അർപ്പിക്കണം.

Verse 14

वर्जयेत्तत्र मांसानि यजुषा वैष्णवोऽश्नुते ॥ परं पायसमपि वर्ज्यानि तन्मांसं चेतकः खुरे ॥

ആ സന്ദർഭത്തിൽ മാംസങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം; വൈഷ്ണവൻ യജുസ് മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി (നിയമവിധിപ്രകാരം) മാത്രമേ ഭുജിക്കൂ. ആ മാംസവുമായി ബന്ധമുള്ളതായാൽ ഏറ്റവും നല്ല പായസവും പോലും വर्ज്യമാണ്—ഇതാണ് ഈ ഭാഗത്തിന്റെ ഉപദേശം.

Verse 15

पक्षिणां च प्रवक्ष्यामि ये प्रयोज्या वसुन्धरे ॥ ये चैव मम क्षेत्रेषु उपयुज्यन्ति नित्यशः ॥

ഹേ വസുന്ധരേ, പക്ഷികളെക്കുറിച്ചും ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും—ഏവയാണ് പ്രയോഗയോഗ്യം, എന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിത്യമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നവ ഏവയാണെന്നും.

Verse 16

लावकं वार्त्तिकं चैव प्रशस्तं च कपिञ्जलम् ॥ एते चान्ये च बहवः शतशोऽथ सहस्रशः ॥

ലാവകം, വാർത്ത്തികം, പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട കപിഞ്ജലം—ഇവയും മറ്റു പലതും നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും (യോഗ്യങ്ങളായി) എണ്ണിപ്പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 17

मम कर्मणि योग्याः ये ते मया परिकीर्तिताः ॥ यस्त्वेतत्तु विजानीयात्कर्मकर्ता तथैव च ॥

എന്റെ കർമത്തിനായി യോഗ്യമായവയെ ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചു. ഇതിനെ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നവൻ തന്നെയാണ് കർമം ചെയ്യുന്ന യഥാർത്ഥ കർത്താവ്।

Verse 18

नापराध्नोति स नरो मम चोक्तं वचः प्रियॆ ॥ ते च भोज्याश्च माङ्गल्या मम भक्तसुखावहाः ॥

പ്രിയേ, ഞാൻ പറഞ്ഞ വചനപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ അപരാധം ചെയ്യുന്നില്ല. അവ ഭക്ഷ്യവും മംഗളകരവും ആകുന്നു; എന്റെ ഭക്തർക്കു സുഖക്ഷേമം നൽകുന്നവയും ആകുന്നു।

Verse 19

कर्मण्या मुद्गमाषा वै तिलकङ्गुकुलित्थकाः ॥ गवेदुकं महामोहं मकुष्ठमथवाहिजाम् ॥

കർമത്തിനായി മുദ്ഗവും മാഷവും; തിലം, കംഗു, കുലിത്ത; ഗവേദുകം, മഹാമോഹം, മകുഷ്ഠം, കൂടാതെ വാഹിജാ (യോഗ്യമാണ്)।

Verse 20

ततो यष्टव्यमेवं हि य इच्छेत् सिद्धिमुत्तमाम् ॥ य एतेन विधानेन यजिष्यति वसुन्धरे

അതിനാൽ ഉത്തമ സിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇങ്ങനെ തന്നേ യജ്ഞം നടത്തണം. ഓ വസുന്ധരേ, ഈ വിധാനപ്രകാരം യജിക്കുന്നവൻ (ഫലം പ്രാപിക്കും)।