Varaha Purana 106.5 — Adhyaya 106, Shloka 5
The Significance and Rite of Donating the ‘Curd-Cow’
Dadhidhenudāna
क्षमादिगुणयुक्ताय दद्यत्तां दधिधेनुकाम् ॥ पुच्छदेशोपविष्टस्तु मुद्रिकाकर्णभूषणैः
kṣamādiguṇayuktāya dadyattāṃ dadhidhenukām || pucchadeśopaviṣṭastu mudrikākarṇabhūṣaṇaiḥ
ക്ഷമാദി ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായ വ്യക്തിക്ക് ‘ദധി-ധേനു’ ദാനം ചെയ്യണം. അത് വാൽപ്രദേശത്ത് അലങ്കാരങ്ങളോടെ, മുദ്രികകളും കർണാഭരണങ്ങളും ധരിപ്പിച്ച് സമർപ്പിക്കണം.
Varāha (default, not explicitly marked in this fragment)
Varaha Avatara Context: {"is_varaha_focus":false}
Bhu Devi Dialogue: {"is_dialogue":false,"speaker_role":"instructor"}
Mathura Mandala: {"is_mathura_related":false}
Dharma Shastra: {"has_dharma_rule":true,"topic":"dana","instruction_summary":"दधिधेनु-दाने क्षमादिगुणयुक्ताय पात्राय दानं दद्यात्; दधिधेनुं पुच्छदेशे अलङ्कृतां मुद्रिकाकर्णभूषणैः सुसंस्कृतां कृत्वा समर्पयेत्।","karmic_consequence":"सत्पात्रे विधिवत् दानेन पुण्यवृद्धिः, दानदोष-निवृत्तिः; अपात्रे/अविधिना दाने फलक्षयः।"}
Vrata Mahatmya: {"has_vrata":false}
Cosmic Boar Symbolism: {"has_symbolism":true,"symbolic_interpretation":"दधिधेनु-दानं ‘अन्न/पयः’रूप-समृद्धेः यज्ञीय-प्रतिरूपः; गोः रूपेण पोषण-शक्ति (धेनु) दानात् जगत्-धारण-धर्मे सहभागिता।","yajna_varaha_imagery":"धेनु=यज्ञस्य ‘दक्षिणा’; दधि=सोम/पयः-तत्त्वस्य शान्त-रसः; अलङ्काराः=संस्कार-पूर्णता (दानवस्तु-शुद्धि)।","vedantic_connection":"अन्नं/पयः ‘अन्नमय-प्राणमय’कोश-आधारः; तद् दानेन ‘अहंकार-परिग्रह’क्षयः, ईश्वरार्पण-बुद्ध्या कर्मयोग-शुद्धिः।"}
Philosophical Teaching: {"has_teaching":true,"teaching_type":"कर्मयोग/धर्म","core_concept":"पात्र-परिक्षा तथा दानवस्तु-संस्कारः—धर्मस्य फल-निश्चयकौ।","practical_application":"दानपूर्वं पात्रस्य गुणान् (क्षमा आदि) परीक्ष्य, दानवस्तुं शुद्ध-सुसज्जितां कृत्वा श्रद्धया समर्पयेत्।"}
Subject Matter: ["Ethics","Material Culture","Ritual Practice"]
Primary Rasa: शान्त
Secondary Rasa: श्रद्धा
Related Themes: Varaha Purana 106.6-106.9 (दधिधेनु-दानविधि, मन्त्र, व्रत-नियम, फलश्रुति)
Visual Art Cues: {"scene_description":"यजमानः सुसज्जितां दधिधेनुं (दधि-निर्मित-प्रतिमा वा दधि-सम्पन्न-धेनु-दान-प्रतिरूपम्) क्षमाशीलाय ब्राह्मणाय समर्पयति; पुच्छदेशे अलङ्काराः, कर्णयोः भूषणानि।","item_prompts":["दधिधेनु (श्वेत दधि-रूप/घन-रूप)","पुच्छदेश-अलङ्कार","कर्णभूषण","मुद्रिका/वलय","दानपात्रः (शान्तमुखः)","यजमानः अञ्जलिबद्धः","कुश/कलश/दीप"],"kerala_mural_prompt":"केरल-म्यूरल-शैली: उष्ण-भूमि-रङ्ग, स्थूल-रेखाः; श्वेत-दधिधेनुं सुवर्ण-अलङ्कारैः, ब्राह्मणः शान्त-भावेन, यजमानः नम्रः; पृष्ठभूमौ यज्ञ-दीपः।","tanjore_prompt":"तंजावूर-शैली: स्वर्णपत्र-प्रभा, उन्नत-आभरण-कार्य; दधिधेनुं स्वर्ण-भूषणैः, दान-क्षणे हस्त-मुद्रा स्पष्टा, मण्डप-स्तम्भाः।","mysore_prompt":"मैसूर-शैली: सूक्ष्म-रेखांकन, मृदु-रङ्ग; दधिधेनुं श्वेत-आभा, पात्र-यजमानयोः वस्त्र-नक्शा सूक्ष्मः, शान्त-दीप्ति।","pahari_prompt":"पहाड़ी-शैली: हल्का-रङ्ग-परिदृश्य, सरल-भाव; दान-दृश्यं लघु-मण्डप-मध्ये, श्वेत-धेनुं अलङ्कारैः, कोमल-भाव-रेखाः।"}
Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"विधिपर, शान्त, उपदेशात्मक","suggested_raga":"श्री (या यमन)","pace":"मध्यम","voice_tone":"स्पष्ट, गंभीर, अनुष्ठान-निर्देशक"}
FAQs
It documents how ethical ideals (kṣamā, etc.) are integrated into the social mechanics of ritual giving, alongside detailed material descriptions.
No geographic location is specified; the passage is prescriptive rather than topographical.
The recipient should be morally qualified—especially marked by patience/forbearance and allied virtues.
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.