Verse 3
Parabrahma
सत्त्वमथास्य पुरुषस्यान्तः शिखोपवीतत्वं ब्राह्मणस्य। मुमुक्षोरन्तः शिखोपवीतधारणम्। बहिर्लक्ष्यमाणशिखायज्ञोपवीतधारणं कर्मिणो गृहस्थस्य। अन्तरुपवीतलक्षणं तु बहिस्तन्तुवदव्यक्तमन्तस्तत्त्वमेलनम्॥३॥
सत्त्वम् । अथ । अस्य । पुरुषस्य । अन्तः । शिखा-उपवीत-त्वम् । ब्राह्मणस्य । मुमुक्षोः । अन्तः । शिखा-उपवीत-धारणम् । बहिः । लक्ष्यमाण-शिखा-यज्ञ-उपवीत-धारणम् । कर्मिणः । गृहस्थस्य । अन्तर्-उपवीत-लक्षणम् । तु । बहिः-तन्तु-वत् । अव्यक्तम् । अन्तः । तत्त्व-मेलनम् ॥३॥
sattvam athāsya puruṣasyāntaḥ śikhopavītatvaṃ brāhmaṇasya. mumukṣor antaḥ śikhopavītadhāraṇam. bahir lakṣyamāṇaśikhāyajñopavītadhāraṇaṃ karmiṇo gṛhasthasya. antarupavītalakṣaṇaṃ tu bahistantuvat avyaktam antaḥ tattvamelanam.
ഇപ്പോൾ ഈ പുരുഷനിൽ ‘അന്തര്ശിഖ’യും ‘അന്തര്യജ്ഞോപവീത’വും ഉള്ള അവസ്ഥയാണ് യഥാർത്ഥ അർത്ഥത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ ലക്ഷണം. മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മുമുക്ഷുവിന് അന്തർശിഖയും അന്തർഉപവീതവും ധരിക്കൽ വിധിയാണ്. കർമകാണ്ഡത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട ഗൃഹസ്ഥന് പുറത്ത് ദൃശ്യമാകുന്ന ശിഖയും യജ്ഞോപവീതവും ധരിക്കൽ ആചാരമാണ്. എന്നാൽ അന്തർഉപവീതത്തിന്റെ ലക്ഷണം ഇതാണ്: പുറത്തെ നൂൽപോലെ അത് അവ്യക്തമാണ്; ഉള്ളിൽ അത് തത്ത്വവുമായി ഏകീകരണം (മേളനം) ആകുന്നു.
Now, for this person, the state of having the inner tuft and inner sacred thread is (the mark) of the brāhmaṇa (in the true sense). For the seeker of liberation, the wearing of the inner tuft and inner sacred thread (is prescribed). For the ritualist householder, the wearing of the externally visible tuft and sacrificial thread is (the practice). But the characteristic of the inner sacred thread is: like an external thread it is unmanifest; inwardly it is the joining (integration) with Reality (tattva).