HomeUpanishadsBrahmavidyaVerse 56
Previous Verse
Next Verse

Brahmavidya Upanishad — Verse 56

अयने द्वे च विषुवे सदा पश्यति मार्गवित् । कृत्वायामं पुरा वत्स रेचपूरककुम्भकान् ॥ पूर्वं चोभयमुच्चार्य अर्चयेत्तु यथाक्रमम् । नमस्कारेण योगेन मुद्रयारभ्य चार्चयेत् ॥ सूर्यस्य ग्रहणं वत्स प्रत्यक्षयजनं स्मृतम् । ज्ञानात्सायुज्यमेवोक्तं तोये तोयं यथा तथा ॥५५–५७॥

अयने इति द्वे च विषुवे सदा पश्यति मार्ग-वित् । कृत्वा आयामम् पुरा वत्स रेच-पूरक-कुम्भकान् । पूर्वम् च उभयम् उच्चार्य अर्चयेत् तु यथा-क्रमम् । नमस्कारेण योगेन मुद्रया आरभ्य च अर्चयेत् । सूर्यस्य ग्रहणम् वत्स प्रत्यक्ष-यजनम् स्मृतम् । ज्ञानात् सायुज्यम् एव उक्तम् तोये तोयम् यथा तथा ।

ayane dve ca viṣuve sadā paśyati mārgavit | kṛtvāyāmaṃ purā vatsa reca-pūraka-kumbhakān || pūrvaṃ cobhayam uccārya arcayettu yathākramam | namaskāreṇa yogena mudrayārabhya cārcayet || sūryasya grahaṇaṃ vatsa pratyakṣa-yajanaṃ smṛtam | jñānāt sāyujyam evoktaṃ toye toyaṃ yathā tathā ||55–57||

മാർഗ്ഗവിദനായ साधകൻ സദാ രണ്ടു അയനങ്ങളും വിഷുവും നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ഹേ വത്സ, ആദ്യം പ്രാണായാമം—രേചകം, പൂരകം, കുംഭകം—നിർവഹിച്ചു, ഇരുവിധ ആവാഹനങ്ങളും ഉച്ചരിച്ച് യഥാക്രമം പൂജ ചെയ്യണം. യോഗനമസ്കാരത്തോടും മുദ്ര ആരംഭിച്ചും അർച്ചന നടത്തണം. ഹേ വത്സ, സൂര്യഗ്രഹണം പ്രത്യക്ഷ യജ്ഞമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ജ്ഞാനത്തിലൂടെ സായുജ്യം മാത്രമേ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളൂ—ജലം ജലത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ.

The knower of the path always observes the two solstices and the equinox. Having first performed regulated breathing, O dear one—exhalation, inhalation, and retention—he should then, having uttered both (invocations), worship in due order. Beginning with a yogic salutation and with a mudrā, he should worship. The eclipse of the sun, O dear one, is remembered as a direct sacrifice; through knowledge, union (with the Absolute) alone is declared—like water (becoming one) with water.

Moksha through jñāna; sāyujya (non-dual union) supported by yogic disciplineMahavakya: Supports the purport of non-dual identity implied by ‘अहं ब्रह्मास्मि’ (Aham Brahmāsmi) and ‘तत् त्वम् असि’ (Tat tvam asi) via the ‘water into water’ merger simile; not a direct mahāvākya citation.AtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka-style); late Upaniṣadic/Smṛti-like versification