Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 56

Devanagari script

अयं नाम्ना गुप्तहरिर्देवो भुवनविश्रुतः । मदीयं परमं गुह्यं स्थानं ख्यातिं समेष्यति

Transliteration

ayaṃ nāmnā guptaharirdevo bhuvanaviśrutaḥ | madīyaṃ paramaṃ guhyaṃ sthānaṃ khyātiṃ sameṣyati

Translation

“ഈ ദേവൻ ‘ഗുപ്ത-ഹരി’ എന്ന നാമത്തിൽ സർവ്വലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധനാകും; ഈ സ്ഥലം എന്റെ പരമ ഗുഹ്യധാമമായി ഖ്യാതി പ്രാപിക്കും.”

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Kartṛ (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘this (one)’

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karaṇa (Instrument/means; naming/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — ‘by name/as (called)’

• गुप्त-हरिः: Hidden Hari
• गुप्त-हरिः: Kartṛ (Apposition to subject/कर्ता-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गुप्त (√गुप् धातु, क्त कृदन्त) + हरि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास: ‘गुप्तः हरिः’ (the hidden Hari); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवः: god
• देवः: Kartṛ (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भुवन-विश्रुतः: world-renowned
• भुवन-विश्रुतः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) + विश्रुत (√श्रु धातु, क्त कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमास (सप्तमी/locative-tatpurusha sense): भुवने विश्रुतः ‘renowned in the world’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (देवः इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

• मदीयम्: my
• मदीयम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मदीय (प्रातिपदिक; अस्मद्-सम्बन्ध)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — स्थानम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• परमम्: supreme
• परमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — स्थानम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• गुह्यम्: secret
• गुह्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — स्थानम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• स्थानम्: place/abode
• स्थानम्: Kartṛ (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ख्यातिम्: fame
• ख्यातिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ख्याति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समेष्यति: will attain
• समेष्यति: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + √इ (धातु)
• Form: लृट् (Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘will attain/come to’

Speaker

Śrī Bhagavān (Hari/Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gupta-Hari

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devas

Visual Art Cues

Scene: The Lord proclaims a specific deity-name—Gupta-Hari—and declares the place to be His supremely secret abode destined for world fame; the scene centers on revelation of a hidden shrine.

Characters & Entities

• Gupta-Hari
• Hari/Viṣṇu
• Ayodhyā (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine can be ‘hidden’ yet powerfully present—certain sacred places are revealed as special abodes where grace is concentrated.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The site/deity called “Gupta-Hari” is explicitly glorified as the Lord’s secret supreme abode, within the Ayodhyā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse establishes the sanctity and fame of the Gupta-Hari abode, implying pilgrimage and worship there.