Adhyaya 10

Verse 1

पार्वत्युवाच । अहो तीर्थस्य माहात्म्यं गिरे रैवतकस्य च । भवस्य देवदेवस्य तथा वस्त्रापथस्य च

പാർവതി പറഞ്ഞു—അഹോ! ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യവും, റൈവതകഗിരിയുടെ മഹിമയും, ദേവദേവനായ ഭവൻ (ശിവൻ)ന്റെ മഹിമയും, വസ്ത്രാപഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യവും അത്യന്തം മഹത്താണ്।

Verse 2

गंगा सरस्वती चैव गोमती नर्मदा नदी । स्वर्णरेखाजले सर्वास्तथा ब्रह्मा सवासवः

ഗംഗ, സരസ്വതി, ഗോമതി, നർമദാ—ഈ നദികളൊക്കെയും സ്വർണരേഖയുടെ ജലത്തിൽ സന്നിഹിതമാണ്; ഇന്ദ്രനോടുകൂടെ ബ്രഹ്മാവും അവിടെ ഉണ്ട്।

Verse 3

ब्रह्मेन्द्र विष्णुमुख्यानां देवानां शंकरस्य च । वासो विरचितस्तत्र यावद्ब्रह्मदिनं भवेत्

അവിടെ ബ്രഹ്മാ, ഇന്ദ്രൻ, വിഷ്ണു മുതലായ പ്രധാന ദേവന്മാർക്കും—ശങ്കരനുമെല്ലാം—ബ്രഹ്മദിനം വരെയോളം നിലനിൽക്കുന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 4

क्षेत्रतीर्थप्रभावं च प्रसादात्तव शंकर । श्रुतं सविस्तरं सर्वमिदं त्वदुदितं मया

ഹേ ശങ്കരാ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും അതിലെ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും മഹിമ ഞാൻ വിശദമായി ശ്രവിച്ചു; നീ അരുളിച്ചെയ്തതെല്ലാം ഞാൻ കേട്ടറിഞ്ഞു।

Verse 5

महेश्वर प्रभो ब्रूहि किं चकार जनेश्वरः । भोजराजो मृगीं प्राप्य स च सारस्वतो मुनिः

ഹേ മഹേശ്വര പ്രഭോ, അരുളിച്ചെയ്യുക—മൃഗിയെ ലഭിച്ച ശേഷം ജനേശ്വരനായ ഭോജരാജൻ എന്തു ചെയ്തു? പിന്നെ സാരസ്വത മുനി എന്തു ചെയ്തു?

Verse 6

ईश्वर उवाच । तासु सर्वासु नारीषु रूपौदार्यगुणाधिका । नित्यं प्रमुदिता शांता नित्यं मंगलकारिका

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ആ സ്ത്രീകളിൽ എല്ലാവരിലും അവൾ രൂപത്തിലും ഔദാര്യത്തിലും ഗുണത്തിലും ശ്രേഷ്ഠയായിരുന്നു; നിത്യം പ്രമുദിതയും ശാന്തയും, എപ്പോഴും മംഗളകാരിണിയും ആയിരുന്നു।

Verse 7

माता स्वसा सखी पुत्री स्त्रीषु संबन्धवर्धनी । पिता भ्राता गुरुः पुत्रः पुरुषेषु तथा कृतः

സ്ത്രീകളിൽ അവൾ ബന്ധവർദ്ധിനിയായി—മാതാവ്, സഹോദരി, സഖി, പുത്രി എന്നിങ്ങനെ; പുരുഷന്മാരിൽ likewise പിതാവ്, സഹോദരൻ, ഗുരു, പുത്രൻ എന്നിങ്ങനെ കണക്കാക്കപ്പെട്ടു।

Verse 8

एवं गुणवतीं भार्यां प्राप्य हृष्टो जनेश्वरः । सारस्वतं मुनिं स्तुत्वा राजा वचनमब्रवीत्

ഇങ്ങനെ ഗുണവതിയായ ഭാര്യയെ പ്രാപിച്ച് ജനേശ്വരനായ രാജാവ് ഹർഷിതനായി; സാരസ്വത മുനിയെ സ്തുതിച്ച് രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 9

राजोवाच । ब्रह्मा विष्णुर्हरः सूर्य इन्द्रोऽग्निर्मरुतां गणः । ब्रह्मचर्येण तपसा त्वया सन्तोषिताः प्रभो

രാജാവ് പറഞ്ഞു—പ്രഭോ! ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഹരൻ, സൂര്യൻ, ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, മരുৎഗണം—അങ്ങയുടെ ബ്രഹ്മചര്യവും തപസ്സും കൊണ്ട് സന്തുഷ്ടരായിരിക്കുന്നു।

Verse 10

दैवतं परमं मे त्वं पिता माता गुरुः प्रभुः । येन जन्मांतरं सर्वं प्रत्यक्षं कथितं मम

അങ്ങയാണ് എന്റെ പരമദൈവം—പിതാവ്, മാതാവ്, ഗുരു, പ്രഭു; അങ്ങയാൽ എന്റെ സമസ്ത പൂർവജന്മം എനിക്ക് പ്രത്യക്ഷമായതുപോലെ വിവരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 11

सुराष्ट्रदेशो विख्यातो गिरी रैवतको महान् । भवः स्वयंभूर्भगवान्क्षेत्रे वस्त्रापथे श्रुतः

സുരാഷ്ട്രദേശം പ്രസിദ്ധമാണ്; മഹത്തായ റൈവതക പർവ്വതവും ഖ്യാതമാണ്; വസ്ത്രാപഥ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാൻ ഭവൻ സ്വയംഭൂവെന്നു ശ്രുതിയുണ്ട്।

Verse 12

उज्जयंतगिरेर्मूर्ध्नि गौरीस्कन्दगणेश्वराः । भावयंतो भवं सर्वे संस्थिता ब्रह्मवासरम्

ഉജ്ജയന്തഗിരിയുടെ ശിഖരത്തിൽ ഗൗരി, സ്കന്ദൻ, ഗണേശൻ—സകല ഗണങ്ങളോടും കൂടി—ഭവൻ (ശിവൻ)നെ ധ്യാനിച്ചു പൂജിച്ചു ഒരു ബ്രഹ്മദിനം മുഴുവൻ വസിച്ചു।

Verse 13

वामनो नगरं स्थाप्य शिवं सिद्धेश्वरं प्रति । जित्वा दैत्यं बलिं बद्ध्वा स्वयं रैवतके स्थितः

വാമനൻ ഒരു നഗരം സ്ഥാപിച്ച് സിദ്ധേശ്വരരൂപനായ ശിവനിലേക്കു തിരിഞ്ഞു. ദൈത്യൻ ബലിയെ ജയിച്ച് ബന്ധിച്ച്, താനേ റൈവതക പർവതത്തിൽ വസിച്ചു।

Verse 14

इत्येतत्सर्वमाश्चर्यं जीवद्भिर्यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः

ഇങ്ങനെ ജീവികൾ ഈ എല്ലാ അത്ഭുതങ്ങളും കാണുന്നുവെങ്കിൽ, അത് തീർത്ഥയാത്രാവിധാനം ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചതിനാലാണ്. വസ്ത്രാപഥത്തിൽ ഭവൻ (ശിവൻ) തന്നെയാണ് ഹരി (വിഷ്ണു)।

Verse 15

त्यक्त्वा राज्यं प्रियान्पुत्रान्पत्त्यश्वरथकुञ्जरान् । पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य गन्तव्यं निश्चितं मया

രാജ്യവും പ്രിയപുത്രന്മാരും പദാതി, അശ്വം, രഥം, കുഞ്ജരം എന്നിവയും എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, പുത്രനെ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ഞാൻ പുറപ്പെടുവാൻ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു।

Verse 16

त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं सर्वं गम्यते यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः

നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ എല്ലാം ശ്രവിച്ചു; അവിടെ എത്തി ദർശിക്കാനാകുമെങ്കിൽ, തീർത്ഥയാത്രാവിധാനം അനുഷ്ഠിക്കുന്നതാൽ—വസ്ത്രാപഥത്തിൽ ഭവൻ (ശിവൻ) തന്നെയാണ് ഹരി (വിഷ്ണു)।

Verse 17

सूर्यलोकं सोमलोकमिंद्रलोकं हरेः पुरम् । ब्रह्मलोकमतिक्रम्य यास्येऽहं शिवमंदिरम्

സൂര്യലോകം, സോമലോകം, ഇന്ദ്രലോകം, ഹരിയുടെ പുരം എന്നിവ കടന്ന്, ബ്രഹ്മലോകത്തെയും അതിക്രമിച്ച്, ഞാൻ ശിവന്റെ മന്ദിര-ധാമത്തിലേക്ക് പോകും।

Verse 18

श्रुत्वा हि वाक्यं विविधं नरेन्द्रात्प्रहृष्टरोमा स मुनिर्बभूव । जिज्ञासमानो हि नृपस्य सर्वं निवारयामास मुनिर्नरेन्द्रम्

രാജാവിന്റെ വിവിധ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ മുനി ആനന്ദത്തിൽ രോമാഞ്ചിതനായി; എങ്കിലും രാജാവിന്റെ ഉദ്ദേശം മുഴുവനും അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച് മുനി നരേന്ദ്രനെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചു।

Verse 19

सारस्वत उवाच । गृहेऽपि देवा हरविष्णुमुख्या जलानि दर्भा नृपते तिलाश्च । अनेकदेशांतरदर्शनार्थं मनो निवार्यं नृपते त्वयेति

സാരസ്വതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഗൃഹത്തിലുമേ ഹര-വിഷ്ണു മുതലായ ദേവന്മാർ സന്നിഹിതരാണ്; ജലം, ദർഭ, എള്ളും ഉണ്ട്. അതിനാൽ പല ദേശങ്ങൾ കാണാനെന്നു പുറത്തേക്ക് ഓടുന്ന മനസ്സിനെ നീ നിയന്ത്രിക്കണം।