
അധ്യായം 94-ൽ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെ ഭൈരവേശ്വരന്റെ സംക്ഷിപ്ത തത്ത്വ-ആചാരരൂപരേഖ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ ദേവിയോട്—അഗ്നികോണത്തിന് സമീപം, ദിശാസൂചനകളും അളവ്/ദൂരം സംബന്ധിച്ച നിർദ്ദേശങ്ങളും വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്ന മഹാഭൈരവേശ്വരക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകുവാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള ലിംഗം സർവകാമപ്രദവും ദാരിദ്ര്യ-ദൗർഭാഗ്യനാശകവുമെന്നു പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നു. പൂർവയുഗത്തിൽ ഇത് ‘ചണ്ഡേശ്വര’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു; ചണ്ഡ എന്ന ഗണൻ ദീർഘകാലം ആരാധിച്ചതിനാൽ ആ നാമം പ്രസിദ്ധമായി നിലനിന്നുവെന്നു പറയുന്നു. ശാന്തചിത്തത്തോടെ ദർശനവും സ്പർശവും ചെയ്താൽ പാപങ്ങൾ നശിക്കുകയും ജന്മമരണചക്രബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്നു ഊന്നിപ്പറയുന്നു. ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണ ചതുര്ദശിയിൽ ഉപവാസവും രാത്രിജാഗരണവും (പ്രജാഗര) ചെയ്താൽ മഹേശ്വരന്റെ പരമപദം ലഭിക്കും. വാക്ക്, മനസ്, കർമ്മം എന്നിവയാൽ ഉണ്ടായ ദോഷങ്ങൾ ലിംഗദർശനത്താൽ നശിക്കുന്നു; കൂടാതെ എള്ള്, സ്വർണം, വസ്ത്രം എന്നിവ പണ്ഡിതനു ദാനം ചെയ്യണം—അശുദ്ധി നീങ്ങാനും തീർത്ഥയാത്രാഫലം സിദ്ധിക്കാനും എന്ന് ദാനധർമ്മം പറയുന്നു. അവസാനത്തിൽ ഭൈരവന്റെ കോസ്മിക് വ്യാഖ്യാനം നൽകുന്നു—പ്രളയകാലത്ത് രുദ്രൻ ഭൈരവരൂപം ധരിച്ചു ലോകത്തെ സംഹരിച്ചു/സംകോചിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ ക്ഷേത്രനാമം മഹാവിശ്വകർമ്മത്തിൽ ആധാരപ്പെടുന്നു. ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവിച്ചാൽ ഭീകരപാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും വിമുക്തിയും മോക്ഷഫലവും ലഭിക്കും എന്ന ഫലശ്രുതി ഉണ്ട്.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भैरवेश्वरमुत्तमम् । तस्यैव वह्निकोणस्थं धनुषांदशके स्थितम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, മഹാദേവീ, ഉത്തമനായ ഭൈരവേശ്വരനെ ദർശിക്കുവാൻ പോകണം. അവൻ അതേ ക്ഷേത്രത്തിൽ അഗ്നികോണത്തിൽ (തെക്കുകിഴക്ക്) പത്ത് ധനുസ്സിന്റെ ദൂരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 2
सर्वकामप्रदं देवि दारिद्र्यौघविनाशनम् । पूर्वं चण्डेश्वरंनाम ख्यातं कृतयुगे प्रिये
ദേവീ, അത് സർവകാമപ്രദവും ദാരിദ്ര്യപ്രവാഹം നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. പ്രിയേ, കൃതയുഗത്തിൽ മുമ്പ് അത് ‘ചണ്ഡേശ്വര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു.
Verse 3
चण्डोनाम गणो देवि तेन चाराधितं पुरा । दिव्याब्दानां सहस्रं तु तेन चण्डेश्वरं स्मृतम्
ദേവി, പൂർവകാലത്ത് ‘ചണ്ഡ’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ഗണൻ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തി. അവന്റെ പ്രഭാവത്താൽ സഹസ്ര ദിവ്യവർഷങ്ങൾ വരെ ഇത് ‘ചണ്ഡേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 4
तं दृष्ट्वा देवदेवेशं स्पृष्ट्वा च सुसमाहितः । मुच्यते सकलात्पापादाजन्ममरणांतिकात्
ദേവദേവേശ്വരനെ ദർശിച്ച്, സമാഹിതചിത്തത്തോടെ അവനെ സ്പർശിച്ചാൽ, ജനനം മുതൽ ജീവിതാന്തം വരെ ചേർന്നിരിക്കുന്ന സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 5
तत्र कृष्णचतुर्दश्यां मासे भाद्रपदे प्रिये । उपवास परो भूत्वा यः करोति प्रजागरम् । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः
പ്രിയേ, ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണ ചതുര്ദശിയിൽ അവിടെ ഉപവാസപരനായി രാത്രി ജാഗരണം ചെയ്യുന്നവൻ, മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്ന പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 6
वाचिकं मानसं पापं कर्मणा यदुपार्जितम् । तत्सर्वं नाशमायाति तस्य लिंगस्य दर्शनात्
വാക്കിലും മനസ്സിലും ഉണ്ടായ പാപങ്ങളും, കർമങ്ങളാൽ സമ്പാദിച്ച ഏതു പാപവും—ആ ലിംഗത്തിന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ മുഴുവനായി നശിക്കുന്നു.
Verse 7
तिला हिरण्यं वस्त्राणि तत्र देयं मनीषिणे । सर्वकिल्विषनाशार्थं सम्यग्यात्राफलेप्सुना
അവിടെ യോഗ്യനായ ജ്ഞാനിക്ക് എള്ള്, സ്വർണം, വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ ദാനമായി നൽകണം. തീർത്ഥയാത്രയുടെ യഥാർത്ഥ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, സകല പാപനാശത്തിനായി ഇങ്ങനെ ചെയ്യണം.
Verse 8
भैरवाकारमास्थाय कल्पान्ते स हरेद्यतः । विश्वं समग्रं देवेशि तेनासौ भैरवः स्मृतः
ഹേ ദേവേശി! കല്പാന്തത്തിൽ അവൻ ഭൈരവാകാരം ധരിച്ചു സമഗ്രവിശ്വത്തെ ലയിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ, അവൻ ‘ഭൈരവൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 9
अस्मिन्कल्पे महादेवि प्रभासक्षेत्रमास्थितः । बभूव भैरवो रुद्रः कल्पान्ते लिंगमूर्तिमान्
ഹേ മഹാദേവി! ഈ കല്പത്തിൽ തന്നെ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ രുദ്രൻ ഭൈരവനായി; കല്പാന്തത്തിൽ അവൻ ലിംഗമൂർത്തിയായി നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 10
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं भैरवेश्वरम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुः पातकादतिभैरवात्
ഇങ്ങനെ സംക്ഷേപമായി ഭൈരവേശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിച്ചു; അത് ശ്രവിച്ചാൽ ജീവൻ അതിഭയങ്കര പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും।