Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

ततः प्रसाद्य देवेशं दिव्यैश्वर्यमवाप सः । चक्रे नाम स्वयं तस्य त्र्यंबकेश्वरमव्ययम्

tataḥ prasādya deveśaṃ divyaiśvaryamavāpa saḥ | cakre nāma svayaṃ tasya tryaṃbakeśvaramavyayam

അനന്തരം ദേവേശനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് അവൻ ദിവ്യൈശ്വര്യം പ്രാപിച്ചു; ആ ലിംഗത്തിന് അവൻ തന്നേ ‘ത്ര്യംബകേശ്വര’മെന്ന അവ്യയ നാമം സ്ഥാപിച്ചു.

ततःthen, thereafter
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्-प्रभवम् अव्ययम्; क्रम/अनन्तरार्थक (then/thereafter)
प्रसाद्यhaving propitiated
प्रसाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-सद् (धातु) + ल्यप् → प्रसाद्य
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): कृत्वा-र्थे (having propitiated)
देवेशम्Lord of gods
देवेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: देवानाम् ईशः
दिव्यdivine
दिव्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
ऐश्वर्यम्sovereignty, power
ऐश्वर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः: दिव्यम् ऐश्वर्यम्
अवापobtained
अवाप:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन
चक्रेmade, established
चक्रे:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्
नाम(as) the name
नाम:
Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (as a name)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (Agent emphasis/कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयम्-शब्दः; आत्मकर्तृवाचक-अव्यय (oneself)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन
त्र्यंबकTryambaka
त्र्यंबक:
Upapada (compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootत्र्यंबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, समासपूर्वपदत्वेन अव्यक्तविभक्तिकम् (stem-form)
ईश्वरम्Lord (Īśvara)
ईश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः: त्र्यंबकस्य ईश्वरः (name)
अव्ययम्imperishable, undecaying
अव्ययम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; त्र्यंबकेश्वरम्-विशेषणम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Tryambakeśvara (Prabhāsa)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A devotee, having pleased the Lord of gods, receives radiant aiśvarya and solemnly proclaims the liṅga’s imperishable name ‘Tryambakeśvara’ within the sacred precinct of Prabhāsa.

D
Deveśa
T
Tryambakeśvara

FAQs

Divine names and sacred sites are often sealed by realized devotees after receiving grace; devotion culminates in both inner and outer establishment of dharma.

Tryambakeśvara in Prabhāsa-kṣetra, whose name is said to be fixed through a devotee’s attainment.

The implied path is to please Deveśa through worship and sādhana; the verse itself records the result (divyaiśvarya) and the naming of the shrine.