Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः । देवा हुताशनप्राणाः प्राणोऽग्नेर्मधुसूदनः । सकथं पद्मजप्राणः प्रभासं क्षेत्रमाश्रितः

ākāśaprabhavo vāyurvāyuprāṇo hutāśanaḥ | devā hutāśanaprāṇāḥ prāṇo'gnermadhusūdanaḥ | sakathaṃ padmajaprāṇaḥ prabhāsaṃ kṣetramāśritaḥ

ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വായു ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; വായുവിന്റെ പ്രാണം അഗ്നി. ദേവന്മാർ അഗ്നിയാൽ ജീവിക്കുന്നു; അഗ്നിയുടെ പ്രാണം മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു) തന്നേ. അങ്ങനെ, പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാ)ന്റെ പ്രാണനായ അവൻ പ്രഭാസക്ഷേത്രം എങ്ങനെ ആശ്രയിക്കും?

ākāśa-prabhavaḥoriginating from space
ākāśa-prabhavaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक) + prabhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; आकाशात् प्रभवः (पञ्चमी-तत्पुरुष)
vāyuḥWind
vāyuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
vāyu-prāṇaḥthe life-breath of Wind
vāyu-prāṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + prāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; वायोः प्राणः (षष्ठी-तत्पुरुष)
hutāśanaḥFire (the eater of offerings)
hutāśanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothuta (कृदन्त; √hu) + āśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; हुतम् अश्नाति इति/हुताशनः (नामधातु-निरुक्त्याधारित); समासः कर्मधारय-रूपेण
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्
hutāśana-prāṇāḥthe life-breaths of Fire
hutāśana-prāṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothutāśana (प्रातिपदिक) + prāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; हुताशनस्य प्राणाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
prāṇaḥlife-breath
prāṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
agneḥof Agni (Fire)
agneḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
madhusūdanaḥMadhusūdana (Vishnu)
madhusūdanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmadhu (प्रातिपदिक) + sūdana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; मधोः सूदनः (षष्ठी-तत्पुरुष; विष्णोर्नाम)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
kathamhow
katham:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb)
padmaja-prāṇaḥthe life-breath of Padmaja (Brahmā)
padmaja-prāṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpadmaja (प्रातिपदिक) + prāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; पद्मजस्य (ब्रह्मणः) प्राणः (षष्ठी-तत्पुरुष)
prabhāsamPrabhāsa
prabhāsam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम् (क्षेत्र-नाम)
kṣetramfield; sacred place
kṣetram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
āśritaḥhas resorted to
āśritaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootā-śri (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; √आश्रि

Pārvatī (continuation of her inquiry)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Śaṅkara

Scene: A cosmic diagram rendered as narrative: space giving rise to wind, wind feeding fire, gods drawing life from fire, and within fire a subtle Vishnu as its prāṇa; the question then points back to the earthly shore of Prabhāsa.

Ā
Ākāśa
V
Vāyu
A
Agni (Hutāśana)
D
Devas
M
Madhusūdana (Viṣṇu)
P
Padmaja (Brahmā)
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

All cosmic powers depend on a higher life-principle, yet that supreme principle can be intimately present in a tīrtha—showing the meeting of metaphysics and sacred geography.

Prabhāsa-kṣetra, presented as a place worthy even of the supreme sustaining principle.

None directly; the verse is a doctrinal buildup to Śiva’s explanation of Prabhāsa’s incomparable merit.