Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 89

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये कपा लीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोननवतितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmya ekādaśarudramāhātmye kapā līśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikonanavatitamo'dhyāyaḥ

Translation

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത്, ഏകാദശരുദ്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘കപാലീശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള എൺപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इति-शब्दः (colophon marker)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (श्रीमान् स्कन्दः); पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम् (Locative singular)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (ग्रन्थनाम), सप्तमी एकवचनम्

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम् (Locative singular)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम् (Locative singular)

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम् (Locative singular)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम्

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम्

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in (the section) ‘Glory of Prabhāsa-kṣetra’
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम्

• एकादशरुद्रमाहात्म्ये: in ‘Glory of the Eleven Rudras’
• एकादशरुद्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादश + रुद्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम्

• कपालीश्वरमाहात्म्यवर्णनं: the narration of the glory of Kapālīśvara
• कपालीश्वरमाहात्म्यवर्णनं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपालीश्वर + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; नाम-निपातः (as ‘called/namely’)

• एकोननवतितमः: eighty-ninth
• एकोननवतितमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक + ऊन + नवति + तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (एकेन ऊनः नवतिः = 89; तदर्थे क्रमवाचक); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम् (Nominative singular)

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapālīśvara-māhātmya (within Ekādaśa-rudra-māhātmya)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: scribal hand finishing the chapter title ‘Kapālīśvara-māhātmya-varṇanam’, with decorative end-mark and sacred symbols (trident, liṅga) in the margin.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsa-kṣetra Māhātmya
• Ekādaśa-rudra Māhātmya
• Kapālīśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon; its purpose is to authenticate and locate the māhātmya within the Purāṇic textual map.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, through the chapter titled Kapālīśvara Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a textual closing formula naming the chapter and its placement.