Adhyaya 8

Verse 1

देव्युवाच । पुनः कथय देवेश माहात्म्यं लोकशंकर । श्रीसोमेश्वरदेवस्य सर्वपातकनाशनम् । ब्रह्मविष्ण्वीशदैवत्यं तथात्र त्रितयं वद

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ, ഹേ ലോകശങ്കരാ! സർവ്വപാപനാശകനായ ശ്രീസോമേശ്വരദേവന്റെ മഹാത്മ്യം വീണ്ടും പറയുക. കൂടാതെ ഇവിടെ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഈശൻ എന്ന ത്രിദേവസാന്നിധ്യവും വിശദീകരിക്കൂ।

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा मम गोप्यं पुरातनम् । तस्मिंल्लिंगे च यद्वृत्तमाश्चर्यं परमं महत्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഏകാഗ്രചിത്തനായി എന്റെ ഈ പുരാതന ഗൂഢരഹസ്യം കേൾക്കുക; ആ ലിംഗത്തിൽ സംഭവിച്ചത് പരമവും മഹത്തുമായ അത്ഭുതമാണ്।

Verse 3

षष्टिकोटि सहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । तस्मिंल्लिंगे प्रविष्टानि ते घृताहुतिरिवानले

ഊർദ്ധ്വരേതസ്സായ ഋഷിമാരുടെ അറുപത് കോടി സഹസ്രങ്ങൾ ആ ലിംഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അഗ്നിയിൽ നെയ്യാഹുതി ഒഴുക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 4

सिद्धिर्वृद्धिस्तथा तुष्टिरृद्धिः पुष्टिस्तु पंचमी । कीर्तिः शांतिस्तथा लक्ष्मीस्तस्मिंल्लिंगे समुत्थिता

ആ ലിംഗത്തിൽ നിന്നുതന്നെ സിദ്ധി, വൃദ്ധി, തുഷ്ടി, ഋദ്ധി, അഞ്ചാമതായി പുഷ്ടി ഉദ്ഭവിച്ചു; കൂടാതെ കീർത്തി, ശാന്തി, ലക്ഷ്മിയും അവിടെ നിന്നു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 5

सप्तकोट्यस्तु मंत्राणां सिद्धीनां चैव संभवः । दिव्ययोगरसाश्चान्ये दिव्यौषधिरसायनाः

ആ പവിത്ര സ്രോതസ്സിൽ നിന്ന് മന്ത്രസിദ്ധികൾ—ഏഴുകോടി എണ്ണത്തിൽ—ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; സിദ്ധികളുടെ സാധ്യതയും അവിടെ നിന്നുതന്നെ. കൂടാതെ ദിവ്യ യോഗരസങ്ങളും ദിവ്യ ഔഷധരസായനങ്ങളും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു।

Verse 6

गारुडं भूततंत्रं च खेचर्यो व्यंतरीस्तथा । ते सर्वे सह योगेन तस्माल्लिंगात्समुत्थिताः

ഗാരുഡവിദ്യയും ഭൂതതന്ത്രവും, കൂടാതെ ഖേചരികളും വ്യന്തരികളും—ഇവയെല്ലാം യോഗശക്തിയോടുകൂടി ആ ലിംഗത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിച്ചതായി പറയുന്നു।

Verse 7

अन्याश्चैव तु याः काश्चित्सिद्धयोऽष्टौ प्रकीर्तिताः । ताः सर्वाः सह लिंगेन तस्मात्स्थानात्समुत्थिताः

മറ്റു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ട സിദ്ധികൾ—പ്രസിദ്ധമായ അഷ്ടസിദ്ധികൾ പ്രത്യേകിച്ച്—അവയെല്ലാം ആ ലിംഗത്തോടുകൂടി ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 8

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासमाहात्म्ये श्रीसोमेश्वरैश्वर्यवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീ-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ശ്രീ സോമേശ്വരൈശ്വര്യവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള എട്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 9

अन्यद्देवि प्रवक्ष्यामि अत्र सिद्धिं गतास्तु ये । ममांशसंभवाः प्राप्ता अस्मिंल्लिंगे लयं गताः

ഹേ ദേവീ, മറ്റൊന്നും ഞാൻ പറയുന്നു—ഇവിടെ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചവർ എന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ; ഈ ലിംഗത്തിൽ എത്തി ലയപ്രാപ്തരായി।

Verse 10

विमला दंडिकाश्चैव सप्तैते कुत्सिकाः स्मृताः । अस्मिंल्लिंगे पुरा सिद्धा योगात्पाशुपतान्मम

വിമലയും ദണ്ഡികയും—ഈ ഏഴുപേരും ‘കുത്സിക’മാർ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് എന്റെ പാശുപതയോഗംകൊണ്ട് അവർ ഈ ലിംഗത്തിൽ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു।

Verse 11

रुद्रो विप्रस्तथा दानश्चंद्रो मन्थोऽवलोककः । सूर्यावलोकश्चेति गार्गेयाः सप्त कीर्त्तिताः

രുദ്രൻ, വിപ്രൻ, ദാനൻ, ചന്ദ്രൻ, മന്തൻ, അവലോകകൻ, സൂര്യാവലോകൻ—ഈ ഏഴുപേരും ‘ഗാർഗേയ’രെന്നു കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 12

सोमेश्वरे च ते सिद्धाः प्रभासे वरवर्णिनि । मूकमन्यः शिवश्चैव प्रकाशः कपिलस्तथा

ഹേ വരവർണിനീ, പ്രഭാസയിലെ സോമേശ്വരത്തിൽ അവർ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. (അവരിൽ) മൂക, മന്യ, ശിവ, പ്രകാശ, കപിലൻ എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 13

सत्कुलः कर्णिकारश्च पौरुषेयाः प्रकीर्त्तिताः । सोमेश्वरे पुरा सिद्धाः प्रभासे पापनाशने

സത്കുലനും കർണികാരനും ‘പൗരുഷേയ’രെന്നു പ്രഖ്യാതർ. പാപനാശകമായ പ്രഭാസയിലെ സോമേശ്വരത്തിൽ അവർ പണ്ടുകാലത്ത് സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു।

Verse 14

युगेयुगे पुरा सिद्धास्तस्मिंल्लिंगे प्रिये मम । एते चान्ये च ये विप्रा भविष्यंति कलौ युगे

പ്രിയേ! യുഗം യുഗമായി ആ ലിംഗത്തിൽ അനേകർ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ഇവരും, കലിയുഗത്തിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന മറ്റു ബ്രാഹ്മണന്മാരും അതുമായി തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടു നിലകൊള്ളും.

Verse 16

दुर्ल्लभं सर्वमर्त्त्यानां प्रभासे तु व्यवस्थितम् । न च कश्चिद्विजानाति अशुभैः कर्मभिर्वृतः

പ്രഭാസത്തിൽ സർവ്വ മർത്ത്യർക്കും ദുർലഭമായ പരമഫലം സ്ഥാപിതമാണ്; എന്നാൽ അശുഭകർമ്മങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടവൻ അതിന്റെ യഥാർത്ഥത തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.

Verse 17

ग्रहदोषास्तु ये केचिद्भूतदोषास्तथा परे । डाकिनीप्रेतवेताला राक्षसा ग्रहपूतनाः

ഏതെങ്കിലും ഗ്രഹദോഷങ്ങളും മറ്റു ഭൂതദോഷങ്ങളും—ഡാകിനികൾ, പ്രേതങ്ങൾ, വേതാളങ്ങൾ, രാക്ഷസർ, ഗ്രഹപീഡക പൂതനാദികൾ—

Verse 18

पिशाचा यातुधानाश्च मातरो जातहारिकाः । बालग्रहास्तथा चान्ये बुद्धाश्चैव तु ये ग्रहाः

പിശാചുകൾ, യാതുധാനങ്ങൾ, നവജാതനെ കവർന്നെടുക്കുന്ന ‘മാതൃ’കൾ, ബാലഗ്രഹങ്ങൾ മുതലായ മറ്റു പിടിത്തങ്ങൾ, കൂടാതെ ‘ബുദ്ധ’ എന്ന ഗ്രഹപീഡകൾ—

Verse 19

तत्र सिद्धिं गमिष्यंति दुर्ल्लभां त्रिदशैरपि । एतत्ते सर्वमाख्यातं तल्लिंगं सिद्धिदं परम्

അവിടെ അവർ ത്രിദശദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ സിദ്ധി പ്രാപിക്കും. ഇതെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ആ ലിംഗം പരമവും സിദ്ധിദായകവുമാണ്.

Verse 20

दुर्नामकास्तथा चान्ये कुष्ठरोगास्तथा परे । क्षयरोगास्तथा चान्ये वातगुल्मास्तथैव च । अन्ये चैव तु ये केचिद्व्याधयस्तु प्रकीर्त्तिताः

ദുര്നാമക (ഘാതക വീക്കം/ഫോड़ा) മുതലായ മറ്റു വ്യാധികൾ, കുഷ്ഠാദി രോഗങ്ങൾ, ക്ഷയരോഗംപോലെ ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്ന രോഗങ്ങൾ, വാതവികാരങ്ങൾ, ഗുല്മം (ഉദരഗണ്ഠം) എന്നിവയും പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മറ്റു രോഗങ്ങളുമെല്ലാം—

Verse 21

सोमेश्वरं समासाद्य तस्य लिंगस्य दर्शनात् । सर्व एव विनश्यंति वह्नौ क्षिप्तमिवेन्धनम्

സോമേശ്വരനെ സമീപിച്ച്, ആ ലിംഗത്തിന്റെ ദർശനമാത്രത്തിൽ ഇവയൊക്കെയും അഗ്നിയിൽ ഇട്ട ഇന്ധനത്തെപ്പോലെ നശിക്കുന്നു.

Verse 22

उपसर्गाश्च चान्ये सर्पघोणपवृश्चिकाः । सर्वे तत्र विनश्यंति श्रीसोमेश्वरदर्शनात्

മറ്റു ഉപദ്രവങ്ങളും—പാമ്പുകൾ, ഘോണം, തേൾ—എല്ലാം അവിടെ ശ്രീസോമേശ്വരദർശനത്താൽ നശിക്കുന്നു.

Verse 23

योऽसौ सोमेश्वरो नाम्ना पश्चिमो भैरवः स्मृतः । कालाग्निरुद्रनाथेति पर्यायैर्नामभिः श्रुतः

‘സോമേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ അദ്ദേഹം ‘പശ്ചിമ ഭൈരവൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ‘കാലാഗ്നിരുദ്രൻ’ ‘രുദ്രനാഥൻ’ എന്ന പര്യായനാമങ്ങളാലും ശ്രുതനാണ്.

Verse 24

तस्मिंस्तिष्ठामि देवेशि भक्तानुग्रहकारकः । सर्वं च दुष्कृतं नृणां भक्षयामि न संशयः

ഹേ ദേവേശി! ഞാൻ അവിടെ ഭക്തന്മാർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനായി വസിക്കുന്നു; മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും ഞാൻ ഭക്ഷിച്ച് നശിപ്പിക്കുന്നു—സംശയമില്ല.

Verse 25

योऽसौ प्राणः शरीरस्थो देहिनां देहसंचरः । ब्रह्मांडमेतद्यस्यांतरेको यश्चाप्यनेकधा

ദേഹത്തിൽ വസിച്ച് ദേഹധാരികളുടെ ദേഹങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ പ്രാണൻ തന്നേ; അവന്റെ അന്തരത്തിൽ ഈ സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡ-അണ്ഡം നിലകൊള്ളുന്നു—അവൻ ഒരുവനായിട്ടും പലവിധമായി പ്രകാശിക്കുന്നു।

Verse 26

वेदाः सर्वेऽपि यं देवं प्रशंसंति महर्षयः । परस्य ब्रह्मणो रूपं यस्य द्वारेण लभ्यते

സകല വേദങ്ങളും സ്തുതിക്കുകയും മഹർഷിമാർ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആ ദേവൻ; അവന്റെ ‘ദ്വാരം’ മുഖേന പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ രൂപം സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 27

सोऽयं देवि महादेवः प्रभासे संव्यवस्थितः । यथा गुप्तं गृहे रत्नं न कश्चिद्विंदते नरः

ഹേ ദേവീ, ഈ മഹാദേവൻ പ്രഭാസത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു. വീട്ടിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന രത്നം ഏവർക്കും കിട്ടാത്തതുപോലെ, യഥാർത്ഥ അന്വേഷണമില്ലാതെ അവനെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല।

Verse 28

प्रभासे तु स्थितं तद्वद्रत्नभूतं गृहे मम । तच्च लिंगं पुरा कल्पे सप्तपातालभेदकम्

അതുപോലെ പ്രഭാസത്തിൽ എന്റെ തന്നെ ‘ഗൃഹത്തിൽ’ രത്നസ്വരൂപമായ ആ സന്നിധി നിലകൊള്ളുന്നു. ആ ലിംഗം പുരാതന കല്പത്തിൽ ഏഴ് പാതാളങ്ങളെ ഭേദിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 29

कथितं कोटि सूर्यस्य प्रलयानलसंनिभम् । तेनकालाग्निरुद्रेति प्रोक्तं सोमेश्वरः पुरा

അത് പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെ, കോടി സൂര്യന്മാരുടെ പ്രഭയ്‌ക്ക് സമാനമെന്ന് വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ പുരാതനകാലത്ത് സോമേശ്വരൻ ‘കാലാഗ്നിരുദ്ര’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 30

इति देवि समासेन कथितं तव पार्वति । सोमेश्वरस्य माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

ഹേ ദേവി പാർവതി! ഞാൻ നിനക്കു സംക്ഷേപമായി സോമേശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യം പറഞ്ഞു; അത് സർവ്വപാപനാശകനാണ്.