
ഈ അധ്യായത്തിൽ ശിവ–ദേവി തത്ത്വസംവാദമായി പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു സൂക്ഷ്മ തീർത്ഥയാത്രാമാർഗം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഈശ്വരൻ ദേവിയെ കുമാരേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് നയിച്ച്, അവിടെയുള്ള ലിംഗം മഹാപാതകനാശകവും അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളതുമാണെന്ന് പറയുന്നു. വരുണ–നൈഋത ദിശാസൂചനകളും ഗൗരീ-തപോവനം എന്ന അടയാളസ്ഥലവും ചേർത്ത് ക്ഷേത്രസ്ഥാനം വ്യക്തമാക്കുന്നതിനാൽ പുണ്യഭൂഗോളം യാത്രയ്ക്കു വഴികാട്ടിയാകുന്നു. മഹത്തപസ്സിന് ശേഷം ഷൺമുഖൻ (കുമാരൻ/സ്കന്ദൻ) ഈ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചതായി ഉദ്ഭവകഥ പറയുന്നു; അതിലൂടെ നാമത്തിന്റെയും മഹിമയുടെയും പ്രാമാണ്യം വ്യക്തമാകുന്നു. തുടർന്ന് ഫലതുലനയിൽ—മറ്റിടങ്ങളിൽ മാസങ്ങളോളം ചെയ്യുന്ന ആരാധനയുടെ പുണ്യം ഇവിടെ വിധിപൂർവ്വം ഒരു ദിവസത്തെ കുമാരേശ്വര പൂജയാൽ തന്നെ ലഭിക്കുമെന്ന് ഊന്നുന്നു. കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, രാഗം, മാത്സര്യം എന്നിവ ഉപേക്ഷിക്കുകയും, ഒരൊറ്റ പൂജയ്ക്കും ബ്രഹ്മചര്യ/സംയമം സ്വീകരിക്കുകയും വേണമെന്ന നൈതിക നിബന്ധനകൾ പറയുന്നു. അവസാനം ശരിയായ വിധിയിലുള്ള പൂജയാണ് യാത്രാഫലം യഥാർത്ഥമായി നൽകുന്നതെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुमारेश्वरमुत्तमम् । लिंगं महाप्रभावं हि महापातकनाशनम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് ഉത്തമ കുമാരേശ്വരത്തിലേക്ക് പോകുക; അതു മഹാപ്രഭാവമുള്ള ലിംഗമാണ്, മഹാപാതകങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 2
धनुषां त्रिंशता देवि वरुणान्नैऋते स्थितम् । गौरीतपोवनाद्देवि दक्षिण स्थानसंस्थितम्
ഹേ ദേവി! ഇത് വരുണനിൽ നിന്ന് നൈഋത്യ ദിശയിൽ മുപ്പത് ധനുസ്സളവ് ദൂരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; കൂടാതെ ഹേ ദേവി! ഗൗരിയുടെ തപോവനത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്താണ് ഇത്.
Verse 3
षण्मुखेन महादेवि तत्र कृत्वा महत्तपः । प्रतिष्ठितं महालिंगं कुमारेशस्ततोऽभवत्
ഹേ മഹാദേവി! അവിടെ ഷൺമുഖൻ മഹത്തപസ് ചെയ്തു; തുടർന്ന് മഹാലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു, അതിനാൽ അത് ‘കുമാരേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി.
Verse 4
यस्तं पूजयते भक्त्या मासमेकं निरन्तरम् । षण्मासस्यार्चनेनैव यत्पुण्यमुपजायते
ഭക്തിയോടെ ഒരു മാസം നിരന്തരമായി അവനെ പൂജിക്കുന്നവന്, സാധാരണയായി ആറുമാസത്തെ അർച്ചനയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന അതേ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 5
तत्पुण्यं सकलं तस्य कुमारेशार्चनात्सकृत् । लभते दिवसैकेन विधिना यदि पूजयेत्
ആ പുണ്യം മുഴുവനും അവൻ കുമാരേശനെ ഒരിക്കൽ അർച്ചിച്ചതിനാൽ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു—വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ—അതും ഒരേ ദിവസത്തിനുള്ളിൽ.
Verse 6
कामं क्रोधं तथा लोभं रागं त्यक्त्वा तु मत्सरम् । ब्रह्मचारी यतिर्भूत्वा सकृदप्येनमर्चयेत्
കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, രാഗം, മത്സരം എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച്, ബ്രഹ്മചാരിയായി യതിയെപ്പോലെ നിയന്ത്രിതനായി, അവനെ ഒരിക്കൽ എങ്കിലും അർച്ചിക്കണം.
Verse 7
एवं संपूजिते देवि सम्यग्यात्रा फलं लभेत्
ഹേ ദേവി! ഇങ്ങനെ ശരിയായ വിധിയിൽ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, തീർത്ഥയാത്രയുടെ സമ്യക് ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 73
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुमारेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ “കുമാരേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം” എന്ന ത്രിസപ്തതിതമ അധ്യായം സമാപ്തമായി।