Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

Devanagari script

ये केचिद्भवितारोऽन्ये मन्वन्ते शीतरश्मयः । तेषां भवतु देवेश देवोऽयं कुलदेवता

Transliteration

ye kecidbhavitāro'nye manvante śītaraśmayaḥ | teṣāṃ bhavatu deveśa devo'yaṃ kuladevatā

Translation

ഭാവി മന്വന്തരങ്ങളിൽ ഉദിക്കുന്ന മറ്റു ശീതരശ്മികൾ (ചന്ദ്രന്മാർ) ഏവർക്കും, ഹേ ദേവേശാ, ഈ ദേവൻ തന്നേ അവരുടെ കുലദേവതയായിരിക്കട്ടെ.

Word by Word

• ये: who/which
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (some)

• भवितारः: those who will be (future)
• भवितारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू (धातु) + तृ (कृदन्त)
• Form: तृ-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक-नाम (agent noun: ‘future ones/those who will be’), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• अन्ये: other
• अन्ये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (agreeing with भवितारः)

• मन्वन्ते: they think/consider
• मन्वन्ते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम् (they think/consider)

• शीतरश्मयः: the cool-rayed ones (moons)
• शीतरश्मयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शीत (प्रातिपदिक) + रश्मि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः: शीताः रश्मयः यस्य (cool-rayed = moon); पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचनम्

• भवतु: let it be
• भवतु: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थे/आशीर्लिङ्गार्थे), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (let it be)

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः: देवानाम् ईशः; पुंलिङ्गे, सम्बोधन, एकवचनम्

• देवः: god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

• अयम्: this
• अयम्: Visheshana (Demonstrative/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; संकेत-सर्वनाम (this)

• कुलदेवता: family deity
• कुलदेवता: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक) + देवता (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः: कुलस्य देवता; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

Candra (Soma, the Moon-god)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somnātha (Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śiva (Devēśa)

Visual Art Cues

Scene: A visionary tableau of successive manvantaras: multiple Candra-figures (moon-deities) in a procession across ages, all turning toward the same radiant Somnātha-liṅga as their ancestral deity.

Characters & Entities

• Candra (Soma)
• Deveśa (Śiva)
• Manvantara
• Kuladevatā (Somnātha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s presence at a tīrtha is portrayed as trans-cosmic—protective and relevant across successive ages and lineages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, centered on Somnātha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is stated; it underscores ongoing ancestral/lineage devotion to Somnātha.