
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഈശ്വരൻ ദേവിയോട് ഉപദേശിക്കുന്നു—യോഗേശ്വരിയുടെ തെക്കായി അധികദൂരമല്ലാത്തിടത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഭൈരവേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകുക എന്ന്. അവിടെയുള്ള ലിംഗം സർവ്വപാപനാശകവും ദിവ്യൈശ്വര്യദായകവും ആയി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. മുൻകഥയിലൂടെ സ്ഥലത്തിന്റെ മഹത്വം സ്ഥാപിക്കുന്നു—ദൈത്യനാശാർത്ഥം ദേവി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ഭൈരവനെ ആഹ്വാനിച്ച് തന്റെ ദൂതനായി നിയോഗിച്ചു. അതിനാൽ ദേവി ‘ശിവദൂതി’ എന്നും പിന്നീട് ‘യോഗേശ്വരി’ എന്നും പ്രസിദ്ധയായി; ദേവീനാമങ്ങളും പ്രദേശഭൂഗോളവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും ഇതിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭൈരവൻ ദൂതസേവയ്ക്ക് നിയുക്തനായ ആ സ്ഥലത്തെ ലിംഗം ‘ഭൈരവേശ്വരൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായി; ഭൈരവൻ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും ഒരുപോലെ പൂജിക്കുകയും ചെയ്തതായി പറയുന്നു. ഫലശ്രുതിയിൽ—കാർത്തിക മാസത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുന്നവനും, അല്ലെങ്കിൽ ആറുമാസം നിരന്തരമായി ആരാധിക്കുന്നവനും, ഇഷ്ടഫലം പ്രാപിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भैरवेश्वरमुत्तमम् । योगेश्वर्या दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവി, യോഗേശ്വരിയുടെ തെക്കുവശത്ത് അതിദൂരമല്ലാതെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉത്തമ ഭൈരവേശ്വരനിലേക്കു പോകണം।
Verse 2
सर्वपापप्रशमनं दिब्यैश्वर्यप्रदायकम् । पुरा दैत्यविनाशार्थं यदा देवी कृतोद्यमा
ഇത് സകല പാപങ്ങളും ശമിപ്പിക്കുകയും ദിവ്യ ഐശ്വര്യം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു। പുരാതനകാലത്ത്, ദേവി ദൈത്യവിനാശാർത്ഥം പരിശ്രമത്തിന് ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ, ഈ പാവനശക്തി പ്രത്യക്ഷമായി।
Verse 3
तदा भैरवमाहूय दूतत्वे नियुयोज ह । शिवदूती तदा ख्याता पश्चाद्योगेश्वरीति च
അപ്പോൾ ദേവി ഭൈരവനെ വിളിച്ചു ദൂതകാര്യത്തിൽ നിയോഗിച്ചു। ആ സമയത്ത് അവൾ ‘ശിവദൂതി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായി; പിന്നീട് ‘യോഗേശ്വരി’ എന്നും അറിയപ്പെട്ടു।
Verse 4
भैरवो यत्र वै देव्या दूतत्वे विनियोजितः । तेन लिंगं समाख्यातं भैरवेश्वरनामकम्
ദേവി ഭൈരവനെ ദൂതകാര്യത്തിൽ നിയോഗിച്ച സ്ഥലത്തുതന്നെ, ആ സംഭവത്തെ തുടർന്ന് അവിടെയുള്ള ലിംഗം ‘ഭൈരവേശ്വര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി।
Verse 5
पूजितं देवदैत्यैश्च भैरवेण प्रतिष्ठितम् । यस्तत्पूजयते भक्त्या कार्तिक्यां विधिना नरः । निरंतरं वा षण्मासं सोऽभीष्टं लभते फलम्
ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും പൂജിച്ചതും ഭൈരവൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതുമായ അതിനെ—കാർത്തിക മാസത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ ആറുമാസം നിരന്തരമായി പൂജിക്കുന്നവൻ, തനിക്കിഷ്ടമായ ഫലം പ്രാപിക്കും।
Verse 63
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भैरवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिषष्टितमोऽध्याय
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ഭൈരവേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നാമമുള്ള ത്രിഷഷ്ടിതമ അധ്യായം സമാപ്തമായി।