Adhyaya 54
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 54

Adhyaya 54

ഈശ്വരൻ ദേവിയോട് പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രാദേശിക തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്നു. ദണ്ഡപാണിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ വടക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ‘ഉത്തമ ഗന്ധർവേശ്വര’ ലിംഗത്തിന്റെ ദർശന-പൂജ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. കഥയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഗന്ധർവരാജൻ ഘനവാഹനും അവന്റെ പുത്രി ഗന്ധർവസേനയും വരുന്നു. സ്വരൂപഗർവം മൂലം ഗന്ധർവസേന ശിഖണ്ഡിൻനും അവന്റെ ഗണങ്ങളും ശപിക്കുന്നു; പിന്നീട് ഗോഷൃംഗ ഋഷി സോമ/ശിവഭക്തിയോടും തിങ്കളാഴ്ച വ്രതത്തോടും (സോമവാര വ്രതം) ബന്ധപ്പെട്ട അനുഗ്രഹം നൽകി ശാപശമന മാർഗം കാണിക്കുന്നു. ഘനവാഹൻ കഠിന തപസ്സു ചെയ്ത് അവിടെ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു; പുത്രിയും അവിടെ തന്നെ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കുന്നു. ആ ആരാധ്യലിംഗം ‘ഘനവാഹേശ്വര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകുന്നു. ദണ്ഡപാണിയുടെ സമീപത്ത് ശ്രദ്ധയോടെയും നിയമത്തോടെയും പൂജ ചെയ്താൽ ശുദ്ധനും സംയമിയും ആയ ഭക്തന് ഗന്ധർവലോകപ്രാപ്തി ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു. ഫലശ്രുതിയിൽ ഇത് ‘തൃതീയ’ പാപനാശകവും പുണ്യവർധകവുമായ ശക്തിസ്ഥാനം എന്നു വാഴ്ത്തുന്നു; അഗ്നിതീർത്ഥസ്നാനവും ഗന്ധർവർ വന്ദിച്ച ലിംഗാരാധനയും പ്രശംസിക്കുന്നു. ഉത്തരായണാഗമനവുമായി നിർവാണപ്രാപ്തി പ്രത്യേകമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവിച്ച് ആദരിച്ചാൽ മഹാഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गंधर्वेश्वरमुत्तमम् । दण्डपाणेस्तु भवनादुत्तरे निकटे स्थितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് ദണ്ഡപാണിയുടെ ഭവനത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് സമീപമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉത്തമ ഗന്ധർവേശ്വരനിലേക്കു പോകണം।

Verse 2

यत्र गंधर्वराजो वै घनवाहेति विश्रुतः । तस्य गंधर्वसेनेति ख्याता पुत्री महाप्रभा

അവിടെ ഗന്ധർവരാജൻ ‘ഘനവാഹ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു (വസിച്ചു). അവന്റെ മഹാപ്രഭയുള്ള പുത്രി ‘ഗന്ധർവസേന’ എന്ന നാമത്തിൽ ഖ്യാതയായിരുന്നു।

Verse 3

शिखंडिना गणेनैव सा शप्ता रूपगर्विता । ततो गोशृंगऋषिणा दत्तस्तस्या अनुग्रहः

രൂപഗർവത്തിൽ മദിച്ച അവൾ ശിഖണ്ഡിൻ എന്ന ഗണത്താൽ ശപിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് ഗോഷൃംഗ ഋഷി അവൾക്കു അനുഗ്രഹം പ്രസാദിച്ചു.

Verse 4

सोमवारव्रतेनैव सोमेशाराधनं प्रति । ततः क्षेत्रं समागत्य तपः कृत्वा सुदुश्चरम्

സോമേശാരാധനയ്ക്കായി സോമവാരവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, തുടർന്ന് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് വന്ന് അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 5

लिंगं प्रतिष्ठयामास तत्र गंधर्वराट् स्वयम् । तथैव पुत्र्या तस्यैव तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम्

അവിടെ ഗന്ധർവരാജൻ സ്വയം ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അതുപോലെ അവന്റെ പുത്രിയും അവിടെ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 6

अथ तत्रैव देवेशि दंडपाणेः समीपतः । घनवाहेश्वरं नाम यो लिंगं यत्नतोऽर्चयेत्

ഹേ ദേവേശി! അവിടെയേ ദണ്ഡപാണിയുടെ സമീപത്ത് ‘ഘനവാഹേശ്വര’ എന്ന നാമമുള്ള ലിംഗത്തെ ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം അർച്ചിച്ചാൽ…

Verse 7

गंधर्वलोकमाप्नोति दृष्ट्वा स प्रयतः शुचिः । इति ते कथितं देवि गांधर्वं लिंगमुत्तमम्

അതിനെ ദർശിച്ചാൽ സംയമിയും ശുചിയുമായ ഭക്തൻ ഗന്ധർവലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. ഹേ ദേവി! ഈ ഉത്തമ ഗന്ധർവ-ലിംഗം നിനക്കു വിവരിച്ചു.

Verse 8

तृतीयं सर्वपापानां नाशनं पुण्यवर्द्धनम् । अग्नितीर्थे नरः स्नात्वा पूज्य गंधर्वपूजितम्

മൂന്നാമത്തെ (ലിംഗം/ക്ഷേത്രം) സർവ്വപാപനാശകനും പുണ്യവർദ്ധകനുമാണ്. അഗ്നിതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഗന്ധർവ്വന്മാർ പൂജിച്ച ആ ദേവനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 9

अयने चोत्तरे प्राप्ते निर्वाणमधिगच्छति । श्रुत्वा ऽभिनंद्य माहात्म्यं मुच्यते महतो भयात्

ഉത്തരായണം വന്നാൽ അവൻ നിർവാണം (മോക്ഷം) പ്രാപിക്കുന്നു. ഈ മഹാത്മ്യം ശ്രവിച്ച് ഭക്തിയോടെ അഭിനന്ദിച്ചാൽ മഹാഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 54

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये गन्धर्वेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपंचाशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ത്തിൽ ‘ഗന്ധർവേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന അമ്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.