
ശിവ–ദേവി സംവാദരൂപത്തിൽ ഈ അധ്യായം തീർത്ഥയാത്രികനെ കപിലേശ്വര തീർത്ഥത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. യാത്രാക്രമത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ച സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കപിലേശ്വര ലിംഗം ‘മഹാപ്രഭാവം’ ഉള്ളതാണെന്നും, അതിന്റെ ദർശനമാത്രം പാപക്ഷയം വരുത്തുന്നതാണെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ പുണ്യം രാജർഷി കപിലന്റെ തപസ്സിൽ ആധാരിതമാണ്—അവൻ അവിടെ മഹാദേവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു; കൂടാതെ ഈ ലിംഗത്തിൽ നിത്യ ദേവസാന്നിധ്യം നിലനിൽക്കുന്നു എന്നും പറയുന്നു. തുടർന്ന് കാലനിയമം—ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ നിയമശീലനായ ഭക്തൻ സർവലോകഹിതാർത്ഥം കപിലേശ്വരരൂപത്തിൽ സോമ/സോമേശനെ ഏഴ് പ്രാവശ്യം ദർശിച്ചാൽ, ഗോദാനഫലത്തിന് തുല്യമായ ഫലം ലഭിക്കും. അവസാനം ദാനവിധി—അതേ തീർത്ഥത്തിൽ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ‘തിലധേനു’ ദാനം ചെയ്യുന്നവന്, എള്ളിൻ വിത്തുകൾ എത്രയോ അത്ര യുഗങ്ങൾ സ്വർഗവാസം ലഭിക്കും എന്ന ഫലശ്രുതി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कपिलेश्वरमुत्तमम् । तस्यैव पूर्वदिग्भागे नातिदूरे व्यव स्थितम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, തുടർന്ന് ഉത്തമമായ കപിലേശ്വരത്തിലേക്ക് പോകണം. അത് അതേ സ്ഥലത്തിന്റെ കിഴക്കുദിക്കുഭാഗത്ത്, അതിദൂരമല്ലാതെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 2
लिंगं महाप्रभावं तु दर्शनात्पापनाशनम् । कपिलोनाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महातपः
അവിടെയുള്ള ലിംഗം മഹാപ്രഭാവമുള്ളതാണ്; അതിന്റെ ദർശനത്താൽ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു. അവിടെയാണ് കപിലനാമനായ രാജർഷി മഹാതപസ്സു ചെയ്തത്.
Verse 3
संप्राप्तः परमां सिद्धिं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । देवसांनिध्यमीशानं तस्मिंल्लिंगे सदा हरिः
മഹേശ്വരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് അദ്ദേഹം പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ആ ലിംഗത്തിൽ ദേവസാന്നിധ്യമുണ്ട്—അവിടെ ഈശാനൻ സദാ സന്നിഹിതൻ; ഹരിയും നിത്യം വസിക്കുന്നു.
Verse 4
शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां सर्वलोकहितार्थतः । सप्तकृत्वो महादेवं सोमेशं कपिलेश्वरम् । यः पश्येत्प्रयतो भूत्वा स गोदानफलं लभेत्
ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശിദിനത്തിൽ, സർവലോകഹിതാർത്ഥമായി, നിയന്ത്രണശീലനായി മഹാദേവൻ സോമേശൻ കപിലേശ്വരനെ ഏഴുതവണ ദർശിക്കുന്നവൻ ഗോദാനസമമായ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 5
तिलधेनुं च यो दद्यात्तस्मिंस्तीर्थे समाहितः । तिलसंख्यायुगान्येव स स्वर्गे वसति प्रिये
പ്രിയേ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഏകാഗ്രചിത്തനായി തിലധേനു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, എള്ളുകളുടെ എണ്ണത്തിനൊത്ത യುಗങ്ങൾ വരെ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു।
Verse 53
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कपिलेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिपञ्चाशोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ത്തിൽ ‘കപിലേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।