Adhyaya 366

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यायाश्च उत्तरे । सिद्धिस्थानानि दिव्यानि यत्र सिद्धा महर्षयः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവി, ഹിരണ്യയുടെ വടക്കുഭാഗത്തേക്ക് പോകണം; അവിടെ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്ന ദിവ്യസ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവിടെ സിദ്ധ മഹർഷിമാർ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു।

Verse 2

तत्र लिंगान्यनेकानि शक्यंते कथितुं न हि । साग्रं शतं पुनस्तत्र लिंगानां प्रवरं स्मृतम्

അവിടെ ലിംഗങ്ങൾ അനവധി; അവയെ മുഴുവനായി വിവരിക്കുക സാധ്യമല്ല. എങ്കിലും അവിടെ നൂറിലധികം ലിംഗങ്ങളെ ‘പ്രവർ’ അഥവാ ശ്രേഷ്ഠം എന്നു സ്മരിക്കുന്നു।

Verse 3

वज्रिण्यास्तु तटे देवि लिंगान्येकोनविंशतिः । न्यंकुमत्यास्तटे देवि सहस्रं द्विशताधिकम्

ഹേ ദേവി, വജ്രിണിയുടെ തീരത്ത് പത്തൊമ്പത് ലിംഗങ്ങളുണ്ട്; ഹേ ദേവി, ന്യങ്കുമതിയുടെ തീരത്ത് ആയിരത്തോടൊപ്പം രണ്ടുനൂറിലധികം (അഥവാ പന്ത്രണ്ടുനൂറ്) ലിംഗങ്ങളുണ്ട്।

Verse 4

प्राधान्येन वरारोहे पूर्वे स्वायंभुवेंऽतरे । कपिलायास्तटेदेवि लिंगानां षष्टिरुत्तमा

ഹേ വരാരോഹേ, പ്രത്യേകിച്ച് പൂർവ സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ, ഹേ ദേവി, കപിലയുടെ തീരത്ത് അറുപത് ഉത്തമ ലിംഗങ്ങൾ പ്രസിദ്ധമായ (അഥവാ പ്രതിഷ്ഠിതമായ) നിലയിൽ ഉണ്ട്।

Verse 5

सरस्वत्यां पुनस्तत्र लिंगसंख्या न विद्यते । एवं पंचमुखा देवि लिंगमाला विभूषिता

എന്നാൽ അവിടെ സരസ്വതീ-പ്രദേശത്ത് ലിംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം അറിയപ്പെടുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ, ഹേ ദേവീ, പഞ്ചമുഖപ്രഭു ലിംഗമാലയാൽ വിഭൂഷിതനാകുന്നു.

Verse 6

प्रभासे कथिता देवि पंचस्रोताः सरस्वती । यस्याः प्रवाहैः संभिन्नं क्षेत्रं द्वादशयोजनम्

ഹേ ദേവീ, പ്രഭാസത്തിൽ സരസ്വതിയെ അഞ്ചു സ്രോതസ്സുകളുള്ളവളായി പറയുന്നു. അവളുടെ പ്രവാഹങ്ങളാൽ ദ്വാദശ യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ക്ഷേത്രം ചാനലുകളായി പിരിഞ്ഞ് തമ്മിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 7

तत्र वापीषु कूपेषु यत्र तत्रोद्भवं जलम् । सारस्वतं तु तज्ज्ञेयं ते धन्या ये पिबंति तत्

അവിടെ കുളങ്ങളിലും കിണറുകളിലും എവിടെയെവിടെ ജലം ഉദ്ഭവിക്കുന്നുവോ, അതിനെ ‘സാരസ്വത’ ജലമെന്നു അറിയണം. അതു പാനം ചെയ്യുന്നവർ ധന്യർ.

Verse 8

यत्रतत्र नरः स्नात्वा सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । सारस्वतस्नानफलं लभते नात्र संशयः

അവിടെ എവിടെയെങ്കിലും ഒരാൾ യഥാർത്ഥ ശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവൻ സാരസ്വത-സ്നാനഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 9

यत्प्रोक्तं स्पर्शलिंगं तु श्रीसोमेशेति विश्रुतम् । प्रभासक्षेत्रलिंगानां कला तस्यैव शांकरी

‘സ്പർശ-ലിംഗം’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചതുതന്നെ ‘ശ്രീ സോമേശ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെ ലിംഗങ്ങളുടെ ശാങ്കരീ കല യഥാർത്ഥത്തിൽ അവനുടേതുതന്നെ.

Verse 10

यद्वा तद्वा पूजयित्वा लिंगं क्षेत्रस्य मध्यगम् । श्रीसोमेशमिति ज्ञात्वा सोमेशः पूजितो भवेत्

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഏതൊരു ലിംഗവും പൂജിച്ച്, അതിനെ ‘ശ്രീ സോമേശൻ’ എന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ, സോമേശനെയേ പൂജിച്ചതാകുന്നു।

Verse 365

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्रकीर्णस्थानलिंगमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचषष्ट्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യ സംഹിതയിൽ, ഏഴാം ‘പ്രഭാസഖണ്ഡ’ത്തിൽ, ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ത്തിൽ, ‘പ്രകീർണ്ണസ്ഥാന ലിംഗമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന 366-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।