Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

अयने चोत्तरे पूज्य गोलक्ष फलमाप्नुयात् । यः श्राद्धं कुरुते चात्र अयने चोत्तरे द्विजः । भूयात्तस्य फलं कृत्स्नं गयाश्राद्धस्य सत्तमाः

ayane cottare pūjya golakṣa phalamāpnuyāt | yaḥ śrāddhaṃ kurute cātra ayane cottare dvijaḥ | bhūyāttasya phalaṃ kṛtsnaṃ gayāśrāddhasya sattamāḥ

ഉത്തരായണത്തിൽ പൂജ ചെയ്താൽ അവൻ ലക്ഷ ഗോദാനഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. കൂടാതെ ഇവിടെ ഉത്തരായണത്തിൽ ദ്വിജൻ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, ഹേ സത്തമന്മാരേ, ഗയാശ്രാദ്ധത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ പുണ്യഫലം ലഭിക്കുന്നു.

अयनेin the solstice (ayana)
अयने:
Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
उत्तरेnorthern (uttara)
उत्तरे:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अयन-विशेषण (उत्तरायण)
पूज्यto be worshipped, worshipping (as required)
पूज्य:
Kriya-vishesana (Obligation/qualifier)
TypeAdjective
Rootपूज्य (प्रातिपदिक; √पूज् + यत्)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (कर्मणि) ‘पूजनीयम्/पूज्ये’ अर्थे
गोलक्षa lakh of cows (as merit-measure)
गोलक्ष:
Visheshana (Qualifier)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + लक्ष (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (गवां लक्षम् = 100,000 cows); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; फल-विशेषण
फलम्fruit, result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आप्नुयात्may obtain, would attain
आप्नुयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यःwhoever
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कुरुतेdoes, performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
अयनेin the solstice
अयने:
Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
उत्तरेnorthern
उत्तरे:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अयन-विशेषण
द्विजःa brāhmaṇa (twice-born)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूयात्may be, may become (accrue)
भूयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative/benedictive), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
फलम्fruit, result
फलम्:
Karta/Pratipadyam (Result as subject)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृत्स्नम्entire, complete
कृत्स्नम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; फल-विशेषण
गयाश्राद्धस्यof the Gayā-śrāddha
गयाश्राद्धस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगया (प्रातिपदिक) + श्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (गयायां श्राद्धम्); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सत्तमाःO best ones / excellent people
सत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense)
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थे (हे सत्तमाः) अपि सम्भवः

Agastya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Uttarāyaṇa śrāddha/dāna-kāla)

Type: kshetra

Listener: A respected interlocutor/audience addressed as ‘best of the good’

Scene: At Prabhāsa during Uttarāyaṇa: priests and a dvija perform śrāddha—piṇḍas, darbha, water libations—near a shrine; cows and gifts are symbolically present, indicating go-dāna-scale merit; the sun’s northward course is suggested by bright, auspicious light.

U
Uttarāyaṇa
Ś
Śrāddha
G
Gayā
H
Hāṭakeśvara
P
Prabhāsa Kṣetra

FAQs

Right season and right place elevate both worship and ancestral rites, showing dharma’s power through tīrtha and kāla.

Prabhāsa Kṣetra (Hāṭakeśvara/Agastya-āśrama context), whose śrāddha is equated with Gayā’s.

Perform pūjā and śrāddha here during uttarāyaṇa/uttara-ayana for exceptionally amplified merit.