Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

योऽसौ देवगणाध्यक्षः साक्षाच्च त्रिपुरान्तकः । गजरूपं समाश्रित्य ह्युन्नते जगति स्थितः । प्राभासिके महाक्षेत्रे गणानां कोटिभिर्वृतः

yo'sau devagaṇādhyakṣaḥ sākṣācca tripurāntakaḥ | gajarūpaṃ samāśritya hyunnate jagati sthitaḥ | prābhāsike mahākṣetre gaṇānāṃ koṭibhirvṛtaḥ

അവൻ തന്നേ ദേവഗണാധ്യക്ഷൻ, സാക്ഷാൽ ത്രിപുരാന്തകൻ; ഗജരൂപം ആശ്രയിച്ച് ലോകത്തിൽ ഉന്നതമായി നിലകൊള്ളുന്നു; പ്രഭാസ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ കോടി കോടി ഗണങ്ങളാൽ പരിവൃതനായി ഇരിക്കുന്നു.

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
असौthat (one)
असौ:
Apposition/Anvaya (Co-referent)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; निर्देश (demonstrative)
देवगणाध्यक्षःchief of the divine hosts
देवगणाध्यक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + गण + अध्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; (देवगणानाम् अध्यक्षः)
साक्षात्directly; manifestly
साक्षात्:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction/particle)
त्रिपुरान्तकःdestroyer of Tripura
त्रिपुरान्तकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिपुर + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; (त्रिपुरस्य अन्तकः)
गजरूपम्elephant-form
गजरूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगज + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; (गजस्य रूपम्)
समाश्रित्यhaving assumed; having resorted to
समाश्रित्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
हिindeed
हि:
Nipāta (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
उन्नतेlofty; elevated
उन्नते:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउन्नत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषण
जगतिin the world
जगति:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
स्थितःstanding; situated
स्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे विशेषणवत्
प्राभासिकेin/at Prābhāsa
प्राभासिके:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्राभासिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषण
महाक्षेत्रेin the great sacred field
महाक्षेत्रे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; (महच्च तत् क्षेत्रम्)
गणानाम्of the gaṇas (attendants)
गणानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
कोटिभिःby crores; by multitudes
कोटिभिः:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (परिवृतः)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prābhāsika Vināyaka (Gaṇādhyakṣa)

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A majestic Vināyaka/gaṇādhyakṣa, equated with Tripurāntaka, stands exalted in Prabhāsa in elephant form, encircled by countless gaṇas—an overwhelming vision of divine host and protection.

D
Devagaṇa
T
Tripurāntaka (Śiva)
G
Gajarūpa (elephant form)
P
Prabhāsa Kṣetra
G
Gaṇas

FAQs

The sacred place reveals divine manifestation—cosmic Śaiva power is present and approachable through the deity’s form.

Prabhāsa Mahākṣetra, where the elephant-form deity is described as enthroned amid hosts of gaṇas.

No explicit rite; the verse provides theological identification and the majesty of the presence at the site.