Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

षष्टिवर्षसहस्राणि तपस्तेपुर्महर्षयः । ध्यायमाना महेशानमनादिनिधनं परम्

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi tapastepurmaharṣayaḥ | dhyāyamānā maheśānamanādinidhanaṃ param

അറുപതിനായിരം വർഷം മഹർഷിമാർ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചു; ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത പരമേശ്വരനായ മഹേശാനനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്।

षष्टिवर्षसहस्राणिsixty thousand years
षष्टिवर्षसहस्राणि:
कालाधिकरण/अत्यन्तसंयोग (Duration)
TypeNoun
Rootषष्टि + वर्ष + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), बहुवचन; षष्टेः वर्षाणां सहस्राणि इति षष्ठी-तत्पुरुषः (accusative of duration)
तपःausterity
तपः:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मरूपेण (austerity as object)
तेपुःperformed (austerities)
तेपुः:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
महर्षयःgreat sages
महर्षयः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन; महान्तः ऋषयः इति कर्मधारयः
ध्यायमानाःmeditating
ध्यायमानाः:
कर्ता (Participial predicate of subject)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु) → ध्यायमान (कृदन्त)
Formशतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि: "meditating"
महेशानम्Maheśāna (Śiva)
महेशानम्:
कर्म (Object of meditation)
TypeNoun
Rootमहेशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; महा + ईशान इति कर्मधारयः
अनादिनिधनम्beginningless and endless
अनादिनिधनम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनादि + निधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; न आदि: यस्य / न निधनम् यस्य इति नञ्-तत्पुरुषः; महेशानम् इति पदस्य विशेषणम्
परम्supreme
परम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; महेशानम् इति पदस्य विशेषणम्

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa (Mahodaya/Unnata zone)

Type: kshetra

Scene: A vast timescale is suggested: generations of sages in the same sacred grove, unmoving in meditation, with Maheśāna’s formless infinity hinted by a luminous void or endless pillar of light behind a liṅga.

Ś
Śiva
P
Pārvatī
M
Maharṣis
M
Maheśāna

FAQs

Sustained tapas and dhyāna on the eternal Lord is the model of purification and the foundation of a tīrtha’s spiritual power.

The broader Mahodaya/Unnata narrative-space in Prabhāsa-kṣetra, sanctified by extended sage-austerities.

Tapas (austerity) and dhyāna (meditation) are highlighted as the principal disciplines.