Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 94

अर्घतीर्थं समाख्यातं गंगाद्वारं तथैव च । हिमस्थानं महातीर्थं तथा मायापुरी शुभा

arghatīrthaṃ samākhyātaṃ gaṃgādvāraṃ tathaiva ca | himasthānaṃ mahātīrthaṃ tathā māyāpurī śubhā

പ്രസിദ്ധമായ അർഘതീർത്ഥവും, അതുപോലെ ഗംഗാദ്വാരവും; ഹിമസ്ഥാനം മഹാതീർത്ഥവും, ശുഭമായ മായാപുരിയും (പുണ്യം).

अर्घतीर्थम्Arghatīrtha (a sacred place)
अर्घतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्घ (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास: अर्घस्य तीर्थम् / अर्घ-नामकं तीर्थम्
समाख्यातम्well-known; so-called
समाख्यातम्:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + ख्या (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘अर्घतीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्; अर्थः ‘प्रसिद्धम्/कथितम्’
गंगाद्वारम्Gaṅgādvāra (Haridvāra)
गंगाद्वारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: गङ्गायाः द्वारम् (Gaṅgā-dvāra)
तथाalso
तथा:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थे (also)
एवindeed; just
एव:
Sambandha/Particle
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
and
:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हिमस्थानम्Himasthāna (snow-region)
हिमस्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: हिमस्य स्थानम् (snowy region)
महातीर्थम्a great pilgrimage place
महातीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: महत् तीर्थम्
तथाalso
तथा:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थे (also)
मायापुरीMāyāpurī
मायापुरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: मायायाः पुरी / माया-नाम्नी पुरी
शुभाauspicious
शुभा:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies मायापुरी)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Arghatīrtha; Gaṅgādvāra; Himāsthāna; Māyāpurī

Type: kshetra

Listener: Devī (addressed as ‘deveśi’)

Scene: A pilgrim-map tableau: four sacred nodes named in sequence—Gaṅgā emerging at Gaṅgādvāra, snow-clad Himālaya peaks, a luminous tīrtha called Arghatīrtha, and an auspicious city-kṣetra Māyāpurī with a śakti shrine.

A
Arghatīrtha
G
Gaṅgādvāra (Haridwar)
H
Himāsthāna
M
Māyāpurī

FAQs

The Purāṇa elevates renowned pilgrimage gateways and Himalayan regions as ‘mahā-tīrthas’ central to dharmic travel.

Gaṅgādvāra (Haridwar) is explicitly named, alongside Arghatīrtha, Himāsthāna, and Māyāpurī.

No explicit prescription; these sites are classically associated with snāna and tīrtha-sevā as part of pilgrimage.