Adhyaya 292
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഈശ്വരൻ ‘കൗരവ-സഞ്ജ്ഞക’ എന്ന സ്ഥലത്തിന് അപ്പുറം വടക്കുഭാഗത്തുള്ള ഒരു തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്നു. അവിടെ ദേവി ഭദ്രകാളി കഠിന തപസ്സു ചെയ്ത്, തുടർന്ന് പരമഭക്തിയോടെ രവി/സൂര്യനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു. രവിവാരം സപ്തമി തിഥിയോടൊപ്പം വരുന്ന സമയം പ്രത്യേക പൂജാകാലമായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളും ചുവന്ന ചന്ദനാദി ലേപനങ്ങളുമുപയോഗിച്ചുള്ള അർച്ചന ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നു. ഭക്തിയോടെ ചെയ്ത പൂജ ‘കോടി യജ്ഞഫലം’ നൽകുന്നതും വാത-പിത്തജന്യ രോഗങ്ങളും മറ്റു പലവിധ വ്യാധികളും ശമിപ്പിക്കുന്നതുമെന്ന ഫലശ്രുതി ഉണ്ട്. അവസാനം തീർത്ഥയാത്രയുടെ പൂർണ്ണഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അതേ സ്ഥലത്ത് അശ്വദാനം ചെയ്യണമെന്ന് വിധിക്കുന്നു. സ്ഥലാരാധന, കാലവിശേഷാനുഷ്ഠാനം, ദാനം—ഇവയെ ഏകീകൃത ധാർമ്മികക്രമമായി ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्मादुत्तरभागे तु स्थानात्कौरवसंज्ञकात् । भद्रकाली महादेवि तपः कृत्वा सुदुस्तरम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവീ! ‘കൗരവ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആ സ്ഥലത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്ത് ഭദ്രകാളി അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
Verse 2
रविं संस्थापयामास भक्त्या परमया युता । रविवारेण सप्तम्यां रक्त पुष्पानुलेपनैः
പരമഭക്തിയോടെ അവൾ രവി (സൂര്യദേവൻ)നെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ഞായറാഴ്ച, സപ്തമി തിഥിയിൽ ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളും ചുവന്ന അനുലേപനങ്ങളും കൊണ്ട് പൂജ ചെയ്തു.
Verse 3
यस्तं पूजयते भक्त्या कोटियज्ञफलं लभेत् । मुच्यते वातपित्तोत्थै रोगैरन्यैश्च पुष्कलैः
ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ അവനെ പൂജിച്ചാൽ, അവൻ കോടി യജ്ഞഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. വാത-പിത്തജന്യ രോഗങ്ങളിലെയും മറ്റു പല ഗുരുതര വ്യാധികളിലെയും നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
Verse 4
अश्वस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
യാത്രയുടെ സമ്പൂർണ്ണഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തുതന്നെ വിധിപൂർവ്വം ഭക്തിയോടെ അശ്വദാനം ചെയ്യണം।
Verse 292
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्ये भद्रकालीबालार्कमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ന്യങ്കുമതീമാഹാത്മ്യാന്തർഗതമായ ‘ഭദ്രകാളി–ബാലാർക മഹിമാവർണ്ണനം’ എന്ന ഇരുനൂറ്റി തൊണ്ണൂറ്റിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।