Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 285

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्येऽगस्त्याश्रमगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathameprabhāsakṣetramāhātmye nyaṃkumatīmāhātmye'gastyāśramagaṃgeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma pañcāśītyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

ഇങ്ങനെ, ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ന്യങ്കുമതീമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘അഗസ്ത്യാശ്രമ-ഗംഗേശ്വര-മാഹാത്മ്യ-വർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 285-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Discourse marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: समाप्तिसूचक अव्यय

• श्री-स्कान्दे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्री-स्कान्दे: Adhikarana (Text locus)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (Locative), एकवचन; समासः—श्रीमान् स्कान्दः (honorific karmadhāraya)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Text locus)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; समासः—महत् पुराणम्

• एकाशीति-साहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (collection)
• एकाशीति-साहस्र्याम्: Adhikarana qualifier
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (Locative), एकवचन; द्विगु-समासः—एकाशीतिः सहस्राणि यस्याम् (in the 81-thousand [collection])

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Text locus)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana qualifier
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (खण्डे)

• प्रभास-खण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभास-खण्डे: Adhikarana (Section locus)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; समासः—प्रभासस्य खण्डः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Adhikarana qualifier
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (माहात्म्ये)

• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: in the ‘Glory of Prabhāsa-kṣetra’
• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: Adhikarana (Topic locus)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; समासः—प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• न्यंकुमती-माहात्म्ये: in the ‘Glory of Nyaṅkumatī’
• न्यंकुमती-माहात्म्ये: Adhikarana (Subtopic locus)
• Type: Noun
• Root: न्यंकुमती + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; समासः—न्यंकुमत्याः माहात्म्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अगस्त्य-आश्रम-गंगेश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: the narration of the glory of Gangeśvara at Agastya’s hermitage
• अगस्त्य-आश्रम-गंगेश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्: Karta/Title (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य + आश्रम + गंगेश्वर + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (Nom), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—अगस्त्याश्रमस्य गंगेश्वरस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्

• नाम: named/called
• नाम: Appositive marker
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: नाम-शब्दः (title-marker particle)

• पञ्चाशीति-उत्तर-द्विशततमः: two-hundred-and-eighty-fifth
• पञ्चाशीति-उत्तर-द्विशततमः: Adjective of अध्यायः
• Type: Adjective
• Root: पञ्चाशीति + उत्तर + द्विशततम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक-समासः—पञ्चाशीत्या उत्तरः द्विशततमः (285th)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta/Title head (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (Nom), एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agastya-āśrama Gaṅgeśvara (within Nyaṅkumatī māhātmya)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: scribes concluding a chapter; a symbolic map-like vignette of Prabhāsa with labeled tīrthas (Nyaṅkumatī, Agastya-āśrama, Gaṅgeśvara).

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsa-kṣetra Māhātmya
• Nyaṅkumatī Māhātmya
• Agastyāśrama
• Gaṅgeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It formally seals the māhātmya unit, emphasizing that the preceding narrative is a complete tīrtha-glorification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Agastyāśrama–Gaṅgeśvara within Prabhāsa-kṣetra, under Nyaṅkumatī Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a textual colophon marking the chapter’s conclusion.