Adhyaya 277

Verse 1

तत्रैव संस्थितं पश्येद्भूधरंनाम नामतः । उद्धृत्य पृथिवीं यस्माद्दंष्ट्राग्रेण दधार सः

അവിടെയേ ‘ഭൂധര’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്ഥിതമായ പുണ്യസ്വരൂപത്തെ ദർശിക്കണം; കാരണം അവൻ ഭൂമിയെ ഉയർത്തി തന്റെ ദംഷ്ട്രാഗ്രത്തിൽ ധരിച്ചു.

Verse 2

भूधरस्तेन चाख्यातो देविकातटसंस्थितः । वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुदन्तः स्रुचीमुखः

അതുകൊണ്ട് അവൻ ‘ഭൂധര’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ, ദേവികാതടത്തിൽ അധിഷ്ഠിതൻ—അവന്റെ പാദങ്ങൾ വേദങ്ങൾ, ദംഷ്ട്രകൾ യൂപസ്തംഭങ്ങൾ, ദന്തങ്ങൾ ക്രതുക്കൾ, മുഖം സ്രുവം (ആഹുതിക്കരണ്ടി) ആകുന്നു.

Verse 3

अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः । अहोरात्रेक्षणपरो वेदांगश्रुतिभूषणः

അവന്റെ ജിഹ്വ അഗ്നി, രോമങ്ങൾ ദർഭ, ശിരസ് ബ്രഹ്മാ—അവൻ മഹാതപസ്വി; അഹോരാത്രം സദാ ജാഗരൂകൻ, ശ്രുതി-വേദാംഗങ്ങളാൽ ഭൂഷിതൻ.

Verse 4

आद्यनासः स्रुवतुंडः सामघोषस्वनो महान् । प्राग्वंशकायो द्युतिमा न्नानादीक्षाविराजितः

അവന്റെ നാസിക ആദിമമാണ്; അവന്റെ തുണ്ടു സ്രുവം (ഹോമചമച്) പോലെയാണ്; അവന്റെ മഹാനാദം സാമവേദത്തിലെ സാമഘോഷംപോലെ മുഴങ്ങുന്നു. അവന്റെ ദേഹം യജ്ഞമണ്ഡപത്തിലെ പ്രാഗ്വംശം (മുളക്കട്ടം) പോലെയായി, നാനാവിധ ദീക്ഷകളാൽ ദീപ്തമായി വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 5

दक्षिणाहृदयो योगी महासत्रशयो महान् । उपाकर्मोष्ठरुचकः प्रवर्ग्यावर्तभूषणः

അവൻ യോഗിയാണ്; അവന്റെ ഹൃദയം ദക്ഷിണാ-കർമ്മസ്വരൂപം; മഹാസത്രയജ്ഞത്തിൽ ശയനിക്കുന്ന മഹാനാണ്. അവന്റെ അധരങ്ങൾ ഉപാകർമംപോലെ ദീപ്തം; അവൻ പ്രവർഗ്യകർമ്മത്തിന്റെ ആവർത്തംകൊണ്ട് അലങ്കൃതൻ.

Verse 6

नानाच्छन्दोगतिपथो ब्रह्मोक्तक्रमविक्रमः । भूत्वा यज्ञवराहोऽसौ तत्र स्थाने स्थितोऽभवत्

അവന്റെ ഗതി നാനാവിധ വൈദിക ഛന്ദസ്സുകളുടെ പാതകളെപ്പോലെ; അവന്റെ ക്രമവും വിക്രമവും ബ്രഹ്മാവ് ഉച്ചരിച്ച ക്രമാനുസാരം. അവൻ യജ്ഞവരാഹരൂപം ധരിച്ചു, അതേ സ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിതനായി വസിച്ചു.

Verse 7

पुष्यमासे ह्यमावास्यामेकादश्यामथापि वा । प्राप्ते प्रावृषि काले च ज्ञात्वा कन्यागतं रविम्

പുഷ്യ മാസത്തിൽ അമാവാസി ദിനത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഏകാദശിയിലും; പ്രാവൃത്—മഴക്കാലം എത്തിയപ്പോൾ, സൂര്യൻ കന്യാരാശിയിൽ പ്രവേശിച്ചതെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്…

Verse 8

पायसं गुडसंयुक्तं हविष्यं च गुडप्लुतम् । नमो वः पितरो रसाय अन्नाद्यमभिमंत्रयेत्

ശർക്കര (ഗുഡ) ചേർത്ത പായസം, ശർക്കരയിൽ മുക്കിയ ഹവിഷ്യം—ഈ അന്നാദി നൈവേദ്യം ഇങ്ങനെ മന്ത്രിച്ച് സമർപ്പിക്കണം: “ഹേ പിതൃഗണേ, നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം; രസ (പോഷക സാരം) ലഭിക്കേണ്ടതിന് (ഇത്).”

Verse 9

तेजोऽसिशुक्रमित्याज्यं दधिक्राव्णेन वै दधि । क्षीरमाज्याय मन्त्रेण व्यञ्जनानि च यानि तु

നെയ്യിന് “തേജോऽസി ശുക്രം” മന്ത്രവും, തൈർക്കു “ദധിക്രാവ്ണ” മന്ത്രവും, പാലിന് “ആജ്യ” മന്ത്രവും ജപിക്കണം; അതുപോലെ മറ്റു വ്യഞ്ജനാദികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവയ്ക്കും യഥോചിത മന്ത്രപ്രയോഗം ചെയ്യണം।

Verse 10

भक्ष्यभोज्यानि सर्वाणि महानिन्द्रेण दापयेत् । संवत्स रोनियो मंत्रं जप्त्वा तेनोदकं द्विजः

എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങളും മഹാശ്രദ്ധയോടെ അർപ്പിപ്പിക്കണം. “സംവത്സരോനിയ” മന്ത്രം ജപിച്ച്, ആ മന്ത്രാഭിമന്ത്രിത ജലം ദ്വിജൻ ഉപയോഗിക്കണം।

Verse 11

एवं संभोज्य वै विप्रान्पिण्डदानं तु दापयेत् । इत्यनेन विधानेन यस्तत्र श्राद्धकृद्भवेत्

ഇങ്ങനെ വിപ്രന്മാരെ വിധിപൂർവ്വം ഭോജിപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് പിണ്ഡദാനം നടത്തിക്കണം. അവിടെ ഈ വിധാനപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ—

Verse 12

तस्य तृप्तास्तु पितरो यावदिंद्राश्चतुर्द्दश । गयाश्राद्धं विनापीह गयाश्राद्धफलं लभेत्

അവന്റെ പിതൃകൾ പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം തൃപ്തരായിരിക്കും. ഇവിടെ ഗയാശ്രാദ്ധം ചെയ്യാതെയും ഗയാശ്രാദ്ധഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 277

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये देविकामाहात्म्ये भूधरयज्ञवराहमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്തെ ദേവികാമാഹാത്മ്യത്തിൽ “ഭൂധരയജ്ഞ-വരാഹമാഹാത്മ്യവർണനം” എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറ്റി എഴുപത്തേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപ്തമായി।