Adhyaya 273

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शंडतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापोपशमनं सर्वकामफलप्रदम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനു ശേഷം, ഹേ മഹാദേവീ, അനുത്തമമായ ശണ്ഡതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അത് സർവ്വപാപശമനവും സർവ്വകാമഫലപ്രദാനവും ആകുന്നു।

Verse 2

तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये । पुरा पंचशिरा आसीद्ब्रह्मा लोकपितामहः

അതിന്റെ ഉത്ഭവം ഞാൻ പറയാം—ഹേ പ്രിയേ, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക. പുരാതനകാലത്ത് ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് പഞ്ചശിരസ്സുള്ളവനായിരുന്നു।

Verse 3

शिरस्तस्य मया छिन्नं कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तत्र गंधवती जाता ब्रह्मणः सा च शोणितैः

ഏതോ കാരണാന്തരത്തിൽ ഞാൻ അവന്റെ ഒരു ശിരസ് ഛേദിച്ചു. അതിൽ നിന്നു ദുർഗന്ധം ഉദിച്ചു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ രക്തവും അവിടെ ചൊരിഞ്ഞു.

Verse 4

तत्रोद्गता महातालास्तेन तालवनं स्मृतम् । अथ करतले लग्नं कपालं ब्रह्मणो मम

അവിടെ മഹാതാളവൃക്ഷങ്ങൾ മുളച്ചു; അതുകൊണ്ട് അത് ‘താളവനം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി. പിന്നെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ കപാലം എന്റെ കൈത്തളത്തിൽ ഒട്ടിപ്പിടിച്ചു.

Verse 5

शरीरं कृष्णतां यातं मम चैव वृषस्य च । अथ तीर्थान्यनेकानि गतोहं पापशंकया

എന്റെ ശരീരവും എന്റെ വൃഷഭവും ഇരുണ്ട നിറമായി മാറി. അപ്പോൾ പാപഭയത്തോടെ ഞാൻ അനേകം തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കു പോയി.

Verse 6

न क्वचिद्व्रजते पापं ततः प्रभासमागतः । क्षेत्रे तत्र मया दृष्टा प्राची देवी सरस्वती

എവിടെയും പാപം വിട്ടുപോയില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ പ്രഭാസത്തിലേക്ക് വന്നു. ആ ക്ഷേത്രഭൂമിയിൽ ഞാൻ കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിഞ്ഞ ദേവി സരസ്വതിയെ ദർശിച്ചു.

Verse 7

तत्र मे वृषभः स्नातुं प्रविष्टो जलमध्यतः । तत्क्षणाच्छ्वेतता प्राप्तो मुक्तोहमपि हत्यया

അവിടെ എന്റെ വൃഷഭം സ്നാനത്തിനായി ജലത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അതേ ക്ഷണത്തിൽ അത് വീണ്ടും ശ്വേതമായി; ഞാനും ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.

Verse 8

करमध्ये च मे लग्नं कपालं पतितं तदा । कपालमोचनश्चासौ लिंगरूपी स्थितोऽभवत्

അപ്പോൾ എന്റെ കൈയുടെ നടുവിൽ ഒട്ടിയിരുന്ന കപാലം വീണുപോയി. ആ പുണ്യസ്ഥലം ‘കപാലമോചന’മെന്നു പ്രസിദ്ധമായി അവിടെ ലിംഗരൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമായി.

Verse 9

तत्रापि यो ददेच्छ्राद्धं प्राचीदेव्यास्तु संनिधौ । मातृकं पैतृकं चैव तृप्तं कुलशतं तथा

അവിടെയേ പ്രാചീ ദേവിയുടെ സന്നിധിയിൽ ആരെങ്കിലും ശ്രാദ്ധം അർപ്പിച്ചാൽ, അവന്റെ മാതൃവംശവും പിതൃവംശവും ഇരുവരും തൃപ്തരാകും; കൂടാതെ കുടുംബത്തിന്റെ നൂറു തലമുറകളും സന്തുഷ്ടമാകും.

Verse 10

भवेच्च तस्य तृप्तिस्तु यावत्कल्पास्तु सप्ततिः । मास आश्वयुजे देवि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । तत्र दद्यात्तु यः श्राद्धं दक्षिणामूर्तिमाश्रितः

അവരുടെ തൃപ്തി എഴുപത് കല്പങ്ങൾ വരെ നിലനിൽക്കും. ദേവീ, ആശ്വയുജ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ ദക്ഷിണാമൂർത്തിയെ ശരണം പ്രാപിച്ച് അവിടെ ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കുന്നവൻ ഈ ഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 11

यथावित्तोपचारेण सुपात्रे च यथाविधि । यावद्युगसहस्रं तु तृप्ताः स्युस्ते पितामहाः

സ്വസാമർത്ഥ്യാനുസരിച്ച്, വിധിപ്രകാരം, യോഗ്യപാത്രനു അർപ്പിച്ചാൽ പിതാമഹാദി പൂർവ്വികർ ആയിരം യുഗങ്ങൾ വരെ തൃപ്തരായിരിക്കും.

Verse 12

अन्नसुवर्णदानं च दधिकंबलमेव च । तत्र देयं विधानेन सर्वपापोपशुद्धये

അവിടെ വിധിപ്രകാരം അന്നദാനവും സ്വർണ്ണദാനവും, കൂടാതെ തൈരും കമ്പളവും ദാനം ചെയ്യണം—സകല പാപങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണ ശുദ്ധിക്കായി.

Verse 13

कृष्णरूपी वृषो देवि यदा श्वेतत्वमागतः । शंडतीर्थमितिख्यातं तेन त्रैलोक्यपूजितम्

ഹേ ദേവി, കൃഷ്ണരൂപമായ വൃഷഭൻ ശ്വേതത്വം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ആ സ്ഥലം ‘ശണ്ഡതീർത്ഥം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി; അതുകൊണ്ടുതന്നെ അത് ത്രിലോകത്തും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു।