Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आयंतुन इति स्मृताः । ये दिव्याः पितरो देवि तेषां सांनिध्यमत्र हि

agniṣvāttā barhiṣada āyaṃtuna iti smṛtāḥ | ye divyāḥ pitaro devi teṣāṃ sāṃnidhyamatra hi

‘അഗ്നിഷ്വാത്ത’യും ‘ബർഹിഷദ്’യും ആയ പിതൃഗണങ്ങളെ “വരിക” എന്ന ആഹ്വാനത്തോടെ സ്മരിക്കുന്നു. ഹേ ദേവി, ആ ദിവ്യ പിതൃകളുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ നിശ്ചയമായും നിലകൊള്ളുന്നു।

अग्निष्वात्ताःthe Agniṣvātta (class of Pitṛs)
अग्निष्वात्ताः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअग्नि + स्वात्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समास: अग्निना स्वात्ताः (fire-offered/consumed); पितृगणविशेषः
बर्हिषदःthe Barhiṣad (class of Pitṛs)
बर्हिषदः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootबर्हिषद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; पितृगणविशेषः
आयंतुनlet (them) come
आयंतुन:
Kriya (Predicate verb)
TypeVerb
Rootआ + यम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, तृतीयपुरुष, बहुवचन; वैदिक/छान्दस रूप: आयन्तु (let them come)
इतिthus
इति:
Sambandha-bodhaka (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
स्मृताःare said/are remembered
स्मृताः:
Kriya (Predicative participle)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अर्थ: ‘are said/remembered’
येwho/which
ये:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
दिव्याःdivine
दिव्याः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
पितरःancestors
पितरः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
सान्निध्यम्presence
सान्निध्यम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootसान्निध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक क्रियाविशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (Emphasis/Reason)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थ/निश्चयार्थ निपात (indeed/for)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual tīrtha within Prabhāsa)

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A pilgrim couple at a luminous coastal tīrtha performs tarpaṇa with kuśa and water; subtle, radiant forms of Agniṣvātta and Barhiṣad pitṛs appear in the sky, drawn by the āhvāna.

A
Agniṣvātta Pitṛs
B
Barhiṣad Pitṛs
D
divyāḥ pitaraḥ
T
Tritakūpa/Prabhāsakṣetra (implied)

FAQs

Certain tīrthas are portrayed as meeting-points of worlds, where ancestor-presence is especially accessible through proper invocation and rites.

Tritakūpa tīrtha in Prabhāsakṣetra, described as a place of pitṛ-sāṃnidhya (ancestor proximity).

Invocation of the Pitṛs (“āyaṃtuna”—may they come) in connection with pitṛ-rites such as tarpaṇa/śrāddha at the tīrtha.