Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र देवीकुमारिका । तस्यैव पूर्वदिग्भागे स्थिता रक्षार्थमेव हि

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi yatra devīkumārikā | tasyaiva pūrvadigbhāge sthitā rakṣārthameva hi

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് ദേവീ കുമാരികാ വിരാജിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം; അതേ പ്രദേശത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് അവൾ രക്ഷാർത്ഥം തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു।

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ततःthen
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/हेतुवाचक (then/from there)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आज्ञार्थे (injunctive sense)
महा-देविO great goddess
महा-देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adverbial (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (relative adverb ‘where’)
देवी-कुमारिकाthe goddess Kumārikā
देवी-कुमारिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) + कुमारिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तस्यof that (place/her)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed/just
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle)
पूर्व-दिक्-भागेin the eastern part/direction
पूर्व-दिक्-भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + दिक् (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—पूर्वायां दिशि भागः
स्थिताःis situated/standing
स्थिताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (पाठे ‘स्थिता’)
रक्षा-अर्थम्for protection
रक्षा-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रयोजनार्थे (accusative of purpose)
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle)
हिfor/indeed
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक/निश्चयार्थक (particle ‘for/indeed’)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Devī Kumārikā-sthāna (Prabhāsa eastern quarter)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Īśvara instructs Devī: a map-like sacred landscape with an eastern shrine where youthful Devī Kumārikā stands as guardian; pilgrims approach with lamps at dawn.

Ī
Īśvara
M
Mahādevī
D
Devī Kumārikā
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Pilgrimage is mapped as a protective sacred landscape: the Goddess is stationed to guard devotees and the kṣetra.

The locale of Devī Kumārikā within Prabhāsa-kṣetra, specifically indicated as lying to the east.

A pilgrimage instruction—‘one should go’ to the place of Devī Kumārikā; no further rite is detailed in this verse.