Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

स्वयंभूतां धरामध्यादानीतां विष्णुना पुरा । यादवानां तु मुक्त्यर्थं सर्वपापोपशान्तये

svayaṃbhūtāṃ dharāmadhyādānītāṃ viṣṇunā purā | yādavānāṃ tu muktyarthaṃ sarvapāpopaśāntaye

അവൾ സ്വയംഭൂ; പുരാകാലത്ത് വിഷ്ണു അവളെ ഭൂമിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന്, യാദവരുടെ മോക്ഷാർത്ഥവും സർവ്വപാപശാന്തിക്കുമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

स्वयम्भूताम्self-manifested (one)
स्वयम्भूताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वयम्भू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifier)
धरामध्यात्from the middle of the earth
धरामध्यात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धरायाः मध्यः)
आनीताम्brought
आनीताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-नी (धातु) → आनीत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
विष्णुनाby Viṣṇu
विष्णुना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
पुराformerly, in ancient times
पुरा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
यादवानाम्of the Yādavas
यादवानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयादव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
तुindeed, but
तु:
None
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
मुक्त्यर्थम्for the sake of liberation
मुक्त्यर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुष (मुक्त्यै अर्थः) प्रयोजनवाचक
सर्वपापोपशान्तयेfor the cessation of all sins
सर्वपापोपशान्तये:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + उपशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वपापानाम् उपशान्तिः)

Īśvara (Śiva) (continued from Adhyāya 229 opening)

Tirtha: Svayaṃbhū Gaṅgā-tīrtha at Prabhāsa

Type: kund

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Viṣṇu draws forth a luminous, self-manifest Gaṅgā from the earth’s center; the river rises like a silver ribbon, while Yādavas and sages witness, and the land becomes sanctified.

V
Viṣṇu
Y
Yādavas
G
Gaṅgā (implied)

FAQs

A tīrtha is not merely water—it is a divine descent meant for mokṣa and the removal of sin.

Gaṅgā (Jāhnavī) as a sacred presence within Prabhāsa Kṣetra.

No direct rite is stated here; it provides the origin-and-purpose (māhātmya) for approaching the tīrtha.