Adhyaya 229
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഈശ്വരൻ മഹാദേവിയോട് ഉപദേശിക്കുന്നു—ഈശാന്യ ദിക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ത്രിപഥഗാമിനിയായ ഗംഗയെ ധ്യാനിച്ച് ദർശിക്കണമെന്ന്. ആ ഗംഗ സ്വയംഭൂ പാവനധാരയാണ്; വിഷ്ണു മുൻകാലത്ത് ഭൂമിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് അവളെ ഉയർത്തി, യാദവരുടെ ഹിതത്തിനും സർവ്വപാപശമനത്തിനും വേണ്ടി പ്രവഹിപ്പിച്ചതായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അവിടെ സ്നാനം—മുൻസഞ്ചിത പുണ്യഫലമായും ലഭ്യമാകാം—കൂടാതെ വിധിപൂർവ്വം ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ചെയ്തതും ചെയ്യാതിരുന്നതുമായ കർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അനുതാപം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥ ലഭിക്കുന്നു. കാർത്തിക മാസത്തിൽ ജാഹ്നവീജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ പുണ്യം സമഗ്ര ബ്രഹ്മാണ്ഡദാനത്തിന് തുല്യമെന്ന് പറയുന്നു. കലിയുഗത്തിൽ ഇത്തരമൊരു ദർശനം ദുർലഭമെന്നു ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, പ്രഭാസത്തിലെ ഗംഗ/ജാഹ്നവീ തീർത്ഥത്തിലെ സ്നാന-ദാനങ്ങളുടെ മഹത്വം കൂടുതൽ ഊന്നിപ്പറയുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गंगां त्रिपथगामिनीम् । अनरकेशतो देवि ऐशान्यां दिशि संस्थिताम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവി, ത്രിപഥഗാമിനിയായ ഗംഗയിലേക്കു പോകണം; ഹേ ദേവി, അവൾ അനരകേശത്തിൽ നിന്ന് ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിശയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 2
स्वयंभूतां धरामध्यादानीतां विष्णुना पुरा । यादवानां तु मुक्त्यर्थं सर्वपापोपशान्तये
അവൾ സ്വയംഭൂ; പുരാകാലത്ത് വിഷ്ണു അവളെ ഭൂമിയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന്, യാദവരുടെ മോക്ഷാർത്ഥവും സർവ്വപാപശാന്തിക്കുമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
Verse 3
यस्तत्र कुरुते स्नानं कथंचित्पुण्यसंचयात् । श्राद्धं चैव विधानेन न स शोचेत्कृताकृते
അവിടെ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ പുണ്യസഞ്ചയഫലമായി സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിപൂർവം ശ്രാദ്ധവും ചെയ്യുന്നവൻ ചെയ്തതും ചെയ്യാതിരുന്നതും സംബന്ധിച്ച് ദുഃഖിക്കുകയില്ല.
Verse 4
ब्रह्माण्डं सकलं दत्त्वा यत्पुण्यफलमाप्नुयात् । तत्पुण्यं प्राप्नुयाद्देवि कार्तिक्यां जाह्नवीजले
ഹേ ദേവി! സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡം ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം ഏതാണ്, കാർത്തിക മാസത്തിൽ ജാഹ്നവീ (ഗംഗ) ജലത്തിൽ സ്നാനാദി ചെയ്താൽ അതേ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു।
Verse 5
कलौ युगे तु संप्राप्ते दुर्ल्लभं तत्र दर्शनम् । किं पुनः स्नानदानं तु प्रभासे जाह्नवीजले
കലിയുഗം വന്നാൽ അവിടെ ദർശനം പോലും ദുർലഭം; അപ്പോൾ പ്രഭാസത്തിൽ ജാഹ്നവീ ജലത്തിൽ സ്നാനവും ദാനവും എത്രയോ ദുർലഭം!
Verse 229
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गंगामाहात्म्यवर्णनंनामैकोनत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ഗംഗാമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറ്റി ഇരുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।