Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

हंसकारंडवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । कोकिलाभिः शुकैश्चैव नानापक्षिनिनादि तम्

haṃsakāraṃḍavākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam | kokilābhiḥ śukaiścaiva nānāpakṣininādi tam

ആ സ്ഥലം ഹംസങ്ങളും കാരണ്ഡവ പക്ഷികളും നിറഞ്ഞതും, ചക്രവാകജോടികളാൽ ശോഭിച്ചതും, കുയിൽ, ശുക (തത്ത) മുതലായ നാനാവിധ പക്ഷികളുടെ മധുരനാദം മുഴങ്ങുന്നതുമായിരുന്നു।

हंसकारण्डवाकीर्णम्filled with swans and kāraṇḍava ducks
हंसकारण्डवाकीर्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootहंस (प्रातिपदिक) + कारण्डव (प्रातिपदिक) + आकीर्ण (प्रातिपदिक) < आ√कॄ (धातु)
Formभूतकृदन्त-प्रायः (आकीर्ण ‘strewn/filled’); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (हंस-कारण्डवैः आकीर्णम्)
चक्रवाकोपशोभितम्adorned by cakravāka birds
चक्रवाकोपशोभितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootचक्रवाक (प्रातिपदिक) + उपशोभित (प्रातिपदिक) < शोभि (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (चक्रवाकैः उपशोभितम्)
कोकिलाभिःby/with cuckoos
कोकिलाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकोकिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्
शुकैःby/with parrots
शुकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थकः
एवindeed
एव:
Discourse particle (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थकः (indeed/just)
नानाvarious
नाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
Formअव्ययम्; विशेषणार्थे (various)
पक्षिनिनादिresounding with birds
पक्षिनिनादि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपक्षि (प्रातिपदिक) + निनादिन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पक्षिणां निनादः यस्मिन्/येन) ‘bird-sounding’
तत्that (place)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A sacred lakeside or riverine expanse within Prabhāsa-kṣetra, crowded with swans and kāraṇḍava ducks; cakravāka pairs glide near lotus beds; the air vibrates with kokila calls and parrots in flowering trees.

P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

The auspicious sounds of nature are presented as part of the tīrtha’s sanctity—an atmosphere conducive to remembrance of the divine.

Prabhāsa-kṣetra, especially its waters and environs alive with auspicious birds.

None; the verse is descriptive, establishing the sacred ambience that frames pilgrimage and worship.