
ഈ അധ്യായം ഈശ്വരപ്രോക്തമായ സംക്ഷിപ്ത തത്ത്വോപദേശരൂപത്തിൽ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു വിശിഷ്ട ലിംഗത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു. മനു പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഈ ലിംഗം “മാനവ-ലിംഗം” എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. സ്വപുത്രവധത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ പാപദോഷഭാരത്തിൽ വിഷണ്ണനായ മനു ഈ സ്ഥലം പാപഹരമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, വിധിപൂർവ്വം അഭിഷേകവും പ്രതിഷ്ഠയും നടത്തി അവിടെ ഈശ്വരനെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി അവൻ ആ ദോഷഭാരത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. തുടർന്ന് പൊതുവായ ഫലമായി—ഏതൊരു മനുഷ്യഭക്തനും ഭക്തിയോടെ ഈ മാനവ-ലിംഗത്തെ പൂജിച്ചാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അവസാനം ഇത് സ്കന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ പ്രഭാസഖണ്ഡം, പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനുള്ളിൽ “മാനവേശ്വരമാഹാത്മ്യം” എന്ന 218-ാം അധ്യായമാണെന്ന് കൊലോഫൻ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तत्रैव मानवं लिंगं मनुना संप्रतिष्ठितम् । पूर्वं हत्वा सुतं देवि मनुः पापसमन्वितः
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി, അവിടെയേ മനു വിധിപൂർവ്വം ‘മാനവ’ എന്ന ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. മുൻകാലത്ത്, ഹേ ദേവി, സ്വന്തം പുത്രനെ വധിച്ചതിനാൽ മനു പാപഭാരത്തോടെ ആയിരുന്നു।
Verse 2
क्षेत्रं पापहरं ज्ञात्वा तत्र प्रातिष्ठदीश्वरम् । मुक्तश्चैवाभवत्पापात्तस्मात्पुत्रवधोद्भवात्
ആ ക്ഷേത്രം പാപഹരമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് അവൻ അവിടെ ഈശ്വരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. പിന്നെ പുത്രവധത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ പാപത്തിൽ നിന്ന് അവൻ പൂർണ്ണമായി വിമുക്തനായി.
Verse 3
पूजयेन्मानवो यस्तु स मुक्तः पातकैर्भवेत्
അവിടെ ആരെങ്കിലും പൂജ ചെയ്താൽ, ആ മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാതകങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
Verse 218
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मानवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാമത്തെ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ വിഭാഗത്തിൽ ‘മാനവീശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 218-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.