Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । मार्कण्डेश्वरतो देवि उत्तरे लिंगमुत्तमम् । धनुषां पञ्चदशभिर्गौतमेश्वरनामकम्

īśvara uvāca | mārkaṇḍeśvarato devi uttare liṃgamuttamam | dhanuṣāṃ pañcadaśabhirgautameśvaranāmakam

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവീ! മാർകണ്ഡേശ്വരത്തിന്റെ വടക്കായി പതിനഞ്ച് ധനുസ്സിന്റെ അകലത്തിൽ ‘ഗൗതമേശ്വരം’ എന്ന ഉത്തമ ലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मार्कण्डेश्वरतःfrom (the place of) Mārkaṇḍeśvara
मार्कण्डेश्वरतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; अपादानार्थे
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
उत्तरेto the north
उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘(दिशि) उत्तरे’ = in the north; अव्ययीभावार्थे स्थानवाचक
लिङ्गम्a liṅga (Śiva emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Implied ‘asti’)/Visheshya
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इति विशेषणम्
धनुषाम्of bows (as a measure)
धनुषाम्:
Shashthi-sambandha (Measure relation)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; परिमाण/मापनसंबन्धे
पञ्चदशभिःby fifteen
पञ्चदशभिः:
Karana (Instrument/Measure)
TypeAdjective
Rootपञ्चदश (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; ‘धनुषाम्’ इत्यनेन सह मापनम्
गौतमेश्वरनामकम्named Gautameśvara
गौतमेश्वरनामकम्:
Visheshana (Qualifier of liṅgam)
TypeAdjective
Rootगौतम-ईश्वर-नामक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (गौतमेश्वर इति नाम यस्य)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Gautameśvara

Type: temple

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: Śiva speaks to Devī, pointing northward from the Mārkaṇḍeśvara shrine; in the background, a small liṅga-shrine labeled Gautameśvara, with pilgrims measuring distance by ‘dhanus’.

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Devī
M
Mārkaṇḍeśvara
G
Gautameśvara

FAQs

The Purāṇa sanctifies geography by mapping divine presences—specific liṅgas—into a walkable pilgrimage landscape.

Gautameśvara liṅga in Prabhāsa Kṣetra, described relative to Mārkaṇḍeśvara.

None in this verse; it provides location guidance for pilgrims.